Antoni Czyżewicz (ur. 5 kwietnia 1887 w Wilnie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – kapitan administracji Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Antoniego i Wiktorii z domu Biedrzyckiej. Absolwent Gimnazjum św. Anny w Krakowie z 1908. Wówczas rozpoczął studia na Politechnice w Monachium, po pierwszym semestrze studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, później od 1909 do 1910 na wreszcie na Uniwersytecie Franciszkańskim we Lwowie (1909/1910), po czym od 1910 do 1913 studiował medycynę w Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Po wybuchu I wojny światowej, 6 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich. W 1916 był sierżantem sanitarnym. 1 listopada 1916 roku został mianowany chorążym sanitarnym w 5 pułku piechoty. Po kryzysie przysięgowym wstąpił do Polskiego Korpusu Posiłkowego. Po usiłowaniu przedarcia się II Brygady pod Rarańczą, został aresztowany i był sądzony w procesie w Marmaros-Sziget od 8 czerwca do 30 września 1918.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w listopadzie 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Został awansowany do stopnia kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca. Podczas wojny polsko-bolszewickiej w listopadzie 1920 lekarz Wojskowego Zakładu Karnego w Warszawie. Po wojnie służył w 7 batalionie sanitarnym, od 1922 w 3 batalionie sanitarnym, następnie w 1 batalionie sanitarnym, 7 Szpitalu Okręgowym. Później został dowódcą plutonu w Szkole Podchorążych Sanitarnych. W 1925 był odkomenderowany do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. W 1928 w stopniu kapitana był zweryfikowany w korpusie oficerów administracji dział sanitarny z lokatą 7. Wówczas był pracownikiem Centralnych Zakładach Zaopatrzenia Sanitarnego oraz kierownikiem tamtejszej biblioteki i muzeum. 30 kwietnia 1933 został przeniesiony w stan spoczynku. W 1934 był zweryfikowany w korpusie oficerów administracji z lokatą 2.

Działał jako współpracownik czasopism „Polska Zbrojna” i „Gazeta Polska”. Publikował prace, w tym pożegnalną publikację o gen. bryg. Stefanie Hubickim.

Po wybuchu II wojny światowej w czasie kampanii wrześniowej był zmobilizowany. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, został aresztowany przez Sowietów i przewieziony do obozu jenieckiego w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD, pod poz. 3686.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Publikacje Pożegnanie pierwszego komendanta Szkoły Podchorążych Sanitarnych gen. bryg. dr. Stefana Hubickiego (1929) Służba zdrowia armii niemieckiej w pierwszych latach Wojny Światowej (1932)

Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych dwukrotnie

Upamiętnienie W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, major Antoni Czyżewicz został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci, przy 20 Bartoszyckiej Brygadzie Zmechanizowanej im. Hetmana Wincentego Gosiewskiego w Bartoszycach.

Zobacz też

jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Antoni Czyżewicz: Służba zdrowia armji niemieckiej w pierwszych latach Wojny Światowej (1932) w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Internowani w Syhocie Marmaroskim Kategoria:Kapitanowie administracji II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Oficerowie 1 Batalionu Sanitarnego Kategoria:Oficerowie 7 Batalionu Sanitarnego Kategoria:Oficerowie Centrum Wyszkolenia Sanitarnego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Oficerowie sanitarni Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni i szkół wojskowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Posiłkowego Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w 1940