Parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego z Padwy w Postawach

Parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i Świętego Antoniego z Padwy w Postawach (biał. Парафія Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Антонія Падуанскага y Паставах) – parafia rzymskokatolicka w Postawach. Jest siedzibą dekanatu postawskiego diecezji witebskiej. Została utworzona w XVI w. Parafię prowadzą księża Najświętszego Serca Jezusowego.

Historia Lata 1516-1939

Kościół Opieki Najświętszej Maryi Panny W 1516 r. właściciel miejscowych dóbr Jan Zenowicz herbu Deszpot ufundował przy rynku drewniany kościół parafialny Opieki Najświętszej Maryi Panny. Od fundatora zostało nadane: 6 domów z plebanią i szpitalem, folwark Pierzkowszczyzna i Sutoki, wioski: Hutory, Kudłaki, Markowo i inne. Ogółem parafia posiadała 23 włóki i 18 morgów ziemi. W opisie diecezji wileńskiej sporządzonym przez prałata Jana Albina w 1522 r. wspomniano o niekonsekrowanym jeszcze kościele w Postawach. Na prośbę księdza Mikołaja z Wojcieszyna w 1522 r. synowie Jana Zenowicza potwierdzili ten fundusz. Kościół spłonął podczas pożaru miasteczka ok. 1660 r., podczas wojny polsko-rosyjskiej. W 1744 r. parafia znajdowała się w dekanacie świrskim diecezji wileńskiej. Po pożarze Postaw w 1760 r. kościół został odbudowany przez potomków fundatora, a 20 lat później odnowiony przez ks. Józefa Brożyńskiego za pieniądze Konstantego hr Tyzenhauza. Świątyni nadano wezwanie Opieki Maryi Panny, św. Mikołaja i św. Jerzego. Przy niej istniał szpital zbudowany przez proboszcza ks. Andrzeja Szczęsnego. Po pożarze kościoła w 1840 r., nabożeństwa przeniesiono do kościoła franciszkanów. W 1842 r. parafia leżała w dekanacie nadwilejskim diecezji mińskiej, liczyła 2588 wiernych. Kościół został rozebrany przez władze carskie w ramach represji po powstaniu styczniowym. W jego miejscu wybudowano cerkiew prawosławną. W 1871 r. parafia leżała w diecezji wileńskiej, posiadała kaplice w miejscowościach: Kubarki, Mańkowicze. W 1886 r. parafia liczyła 2814 wiernych.

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i klasztor franciszkanów W latach 1616–1617 sekretarz króla Władysława IV Wazy Stanisław Biegański i jego żona Anna z Sienkiewiczów ufundowali klasztor ojców franciszkanów. Kościół i klasztor p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP i św. Franciszka z Asyżu został zbudowany w 1640 r. na północny wschód od centrum Postaw, na wyspie utworzonej przez rzekę i kanał Miadziołka. Po powstaniu listopadowym klasztor został skasowany carskim ukazem z 19 lipca 1832 r., a następnie rozebrany (według niektórych źródeł po powstaniu styczniowym).

Kościół św. Antoniego Padewskiego W latach 1898–1904 na fundamentach i piwnicach klasztoru wybudowano kościół św. Antoniego Padewskiego według projektu Artura Goebla. Został poświęcony w 1903 roku. W czasie I wojny światowej został zniszczony, odbudowano go w latach 20. XX w. Wezwanie Niepokalanego Poczęcia NMP w nazwie parafii upamiętnia pierwszy kościół w mieście, a wezwanie św. Antoniego Padewskiego odnosi się do obecnego patrona kościoła parafialnego.

W 1928 r. z inicjatywy ks. Wacława Nurkowskiego wybudowano kościół w Drozdowszczyźnie, gdzie później utworzono odrębną parafię. W tym samym czasie planowano budowę świątyni w Bałajach. W dniach 18 i 19 sierpnia 1931 r. odbył się w Postawach dekanalny kongres eucharystyczny. Uroczystą Mszę Świętą odprawił arcybiskup wileński Romuald Jałbrzykowski.

II wojna światowa 4 lipca 1942 r. Niemcy rozstrzelali w Borku koło Berezwecza wraz z czterema innymi kapłanami ks. dziekana Bolesława Maciejewskiego, który był miejscowym proboszczem od 1933 r. O pracy ks. Maciejewskiego w Postawach i przyczynie śmierci mówił ks. prof. Michał Sopoćko: „Odznaczał się wielką gorliwością i akuratnością w pełnieniu swych obowiązków oraz uprzejmością w obcowaniu z ludźmi, których zjednywał dla Kościoła. Zwalczał analfabetyzm i pijaństwo, organizował młodzież katolicką, na którą miał wielki wpływ, uświadamiając ją pod względem religijnym i narodowym. W czasie II wojny światowej władze okupacyjne poleciły skreślić z Litanii Loretańskiej wezwanie „Królowo Polski”, na co ks. Maciejewski nie zgodził się. Starosta postawski ŁapyrBolesław Łapyr w okresie okupacji był naczelnikiem dystryktu Głębokie w Komisariacie Generalnym Białorusi (Białorusin) usilnie nalegał na to i przychodził osobiście do Ks. Dziekana, by to wezwanie opuszczał, grożąc niepożądanymi konsekwencjami, ale bez skutku. Wobec tego ks. Maciejowski został aresztowany i 4 lipca 1942 r. rozstrzelany w Berezweczu k/Głębokiego”. Proboszcz parafii w Zadziewiu ks. Jan Laska twierdził, że przyczyną uwięzienia księdza Maciejewskiego i kilku innych, był sprzeciw wobec zabierania i przetapiania na broń dzwonów kościelnych przez Niemców. Sprawy, które podają obaj księża prawdopodobnie były przyczyną lub pretekstem do jego aresztowania. Na cmentarzu przy kościele parafialnym znajduje się symboliczny nagrobek księdza z 2000 roku, jego nazwisko widnieje również na symbolicznym grobie z 2002 r. w lesie Borek w Berezweczu.

Obowiązki po ks. Bolesławie Maciejewskim przejął wcześniejszy wikariusz ks. Aleksander Grabowski, który kontynuował działalność patriotyczną. W pierwszych dniach stycznia 1944 r. groziło mu aresztowanie przez Niemców, przez co 5 stycznia został kapelanem 5 Wileńskiej Brygady AK, dowodzonej przez majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”. Miał pseudonim „Ignacy”.

Okres powojenny Po wojnie proboszczem w Postawach został karmelita bosy o. Beniamin Kozera. Posługiwał jednocześnie w 12 parafiach dawnego powiatu postawskiego. W nocy z 9 na 10 lutego 1949 r. ojciec został aresztowany przez NKWD. Tej nocy aresztowano również większość księży z sąsiednich powiatów. Cztery miesiące śledztwa spędził w więzieniu w Mołodecznie. Został skazany na 25 lat łagrów i zesłany do obozu w Żezkazganie w Kazachstanie. Pracował w kopalniach miedzi. Został ranny podczas powstania w łagrze w Kengirze w 1954 r. Został zwolniony 5 grudnia 1955 r. z powodu choroby i wrócił do Postaw. Do 1958 r. prowadził pracę duszpasterską w domu, po czym został zmuszony przez KGB do wyjazdu do Polski.

W 1949 r. władze sowieckie odebrały kościół parafialny wiernym i zamieniły go na skład zboża. W 1974 r. zaczęto przerabiać go na fabrykę części elektrycznych i jako fabryka funkcjonował do 1988 r. Wówczas po usilnym staraniu wiernych oddano kościół na rzecz katolików. Był to pierwszy kościół zwrócony wiernym w ZSRR. Został na nowo poświęcony po trzyletnim remoncie.

Przy kościele znajduje się klasztor Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia.

Cmentarz parafialny Na cmentarzu znajduje się kwatera polskich żołnierzy poległych w wojnie polsko-bolszewickiej ekshumowanych z miejscowości Bahudziuki, Hoduciszki, Komaje, Koziany, Michaliszki, Ozierawo, Platerów, Podzisieniki, Przewoźniki, Rabieki, Wielka Olsia, Wilejty, Winogrady. mały|Plebania parafialna

Proboszczowie parafii od 2. połowy XVIII w. imię i nazwisko daty urzędowania Ks. Andrzej Szczęsny Ks. Władysław Sławski Ks. Józef Brożyński Ks. Jan Antoni Szule1784 Ks. Antoni Szulc 1789 – 1792 Ks. Hieronim Sobolewski (c) 1842 – 1843 Ks. Józef Wasjery 1872 Ks. Kraujalis 1911Ks. Antoni NieniewskiOrdo divini offici [...] Dioecesis Vilnensis [...] pro anno Domini 19171914 –Ks. Stanisław BobelCatalogus ecclesiarum et cleri dioecesis vilnensis pro anno Domini 19241922 – Ks. Wacław Nurkowski 1924 – 1925Ks. Julian Jankowski1931– Ks. Bolesław Maciejewski 1935 – 1942 Ks. Aleksander Grabowski 1942 Ks. Michniewicz (dz.) 1943o. Beniamin Kozera OCD1944 – 1949 Ks. Jan Szutkiewicz 1988 – 1994 Ks. Zbigniew Bojar SCJ 1994 – 1999 Ks. Krzysztof Siłkowski SCJ 1999 – 2003 Ks. Andrzej Woźniak SCJ 2003 – 2016 Ks. Wadim Prosianoj SCJ2016 –

Przypisy

Bibliografia Strona catholic.by

Kategoria:Parafie pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Kategoria:Parafie pod wezwaniem św. Antoniego z Padwy Kategoria:Parafie diecezji witebskiej PAGENAME