thumb|200px|Wyspa św. Barbary w Bydgoszczy thumb|200px|Wyspa Czepel na Dunaju, zdjęcie z satelity Wyspa rzeczna – rodzaj wyspy śródlądowej, powstałej na rzece w efekcie procesów fluwialnych lub wskutek działalności człowieka. Często właśnie ze względu na te procesy ma długi i wąski kształt oraz zbudowana jest głównie z piasku – może więc podlegać powtarzającym się zmianom powierzchni i kształtu i jednocześnie łatwo powstawać i znikać wskutek wysokich stanów wody, powodzi czy silnych opadów deszczu.
Nazewnictwo Według słownika z 1925 roku wyspy rzeczne nagie zwą się ławicami, zadrzewione – ostrowami, zarosłe wikliną – kępami. Ławicą nazywa się też usypane nurtem rzeki wzniesienie z piasku bądź żwiru, podlegający przesunięciom. Wyróżnia się ławice rzeczne: odsypu meandrowego, odsypu przybrzeżnego, odsypu roztokowego.
Wyspy rzeczne mogą mieć swoje własne lokalne nazwy: w środkowych Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza na rzece Missisipi nazywa się je towhead – szczególnie w odniesieniu do wysepek i mielizn porośniętych drzewami. Termin spopularyzował Mark Twain w książce Przygody Hucka. W Anglii, zwłaszcza na Tamizie używa się staroangielskiej nazwy ait albo eyot, co można niedokładnie przetłumaczyć jako żuławy lub ich specyficzna formaNa Tamizie znajdują się następujące wyspy o takich nazwach: Chiswick Eyot, Brentford Ait, Lot's Ait, Isleworth Ait, Steven's Eyot, Raven’s Ait, Garrick's Ait, Platts Eyot, Sunbury Lock Ait, Wheatley's Ait, Pats Croft Eyot, Sumptermead Ait, Black Potts Ait, Cutlers Ait, Firework Ait, Deadwater Ait, Bush Ait, Queen’s Eyot, Pigeonhill Eyot, Headpile Eyot, Bridge Eyot, Grass Eyot, Frog Mill Ait, Rod Eyot, Ferry Eyot, Poplar Eyot, Handbuck Eyot, Unnamed Eyot, Hallsmead Ait, Buck Ait, Appletree Eyot.
W Hiszpanii, przede wszystkim w dorzeczu Ebro, wyspy rzeczne noszą najczęściej nazwę mejana (np. Mejana de Tudela w Tudeli). Pojawiają się również formy mejaneta w gminie Alborge, mejanica w gminach Cabanillas i Quinto, mechana w gminie Escatrón, mechaneta i meján w gminie Quinto, meyana w gminie Cinco Olivas, meanilla w gminie Andosilla i mechán w gminie Velilla de Ebro.
Największe wyspy rzeczne świata Lp. Nazwa wyspy Powierzchnia(km²) Państwo Rzeka Uwagi 1 Marajó 49 602 km² Amazonka/Rio Pará Jest otoczona z jednej strony przez Atlantyk, dlatego czasem nie jest uznawana za wyspę rzeczną. 2 Wyspa Bananowa 19 162 km² Araguaia/Rio Javaés 3 Tupinambarana 11 850 km² Amazonka Największa grupa wysp rzecznych na świecie. 4 Delta Nilu 8964 km² Rosetta/Damietta 5 Holandia/Utrecht 7361 km² Ren/IJssel 6 Caviana 4968 km² Amazonka 7 Grande de Gurupá 4864 km² Amazonka 8 Isla Margarita 2100 do 2832 km² Magdalena Istnienie również wariant nazewniczy Wyspa Mompox. 9 Japurá 2339 km² Japurá/Amazonka
Wyspą rzeczną z największą liczbą ludności jest chińska Zhongshan Dao na Rzece Perłowej z ponad 2,3 mln mieszkańców (szacunek na rok 2002) i zaledwie 59 km² powierzchni. Na jej terenie położone jest m.in. Makau.
Zobacz też Lista wysp świata według powierzchni Pływająca wyspa
Uwagi
Przypisy