Jurij Nikołajewicz (Nasonowicz) Tynianow (, ur. 6 października 1894 w Rzeżycy, zm. 20 grudnia 1943 w Moskwie) – rosyjski pisarz, scenarzysta filmowy, teoretyk literatury, krytyk literacki. Jeden z głównych reprezentantów rosyjskiej szkoły formalnej, portalwiedzy.onet.pl.
Życiorys Pochodził z rodziny żydowskiej. W latach 1904-12 uczył się w gimnazjum w Pskowie. Następnie do 1919 studiował na wydziela filozoficzno-historycznym uniwersytetu w Piotrogrodzie, gdzie m.in. uczęszczał na seminarium puszkinowskie Siemiona Wiengierowa. W 1919 obronił pracę dyplomową na temat Puszkin a Küchelbecker. Na studiach zaangażował się w ruch formalistówОт Шкловского до Шостаковича: все самое главное о русском формализме.
W latach 1919-1920 był nauczycielem literatury, następnie przez około rok pracował w Związku Rad Obwodu Północnego i Oddziale Informacji Biura Międzynarodówki Komunistycznej w Piotrogrodzie. Od 1921 do 1930 był profesorem Instytutu Historii Sztuk w Leningradzie. W tym czasie opublikował prace z dziedziny literaturoznawstwa: Dostojewski i Gogol (ku teorii parodii) (1921), Problemy języka poetyckiego (1924), zbiór artykułów Anarchiści i nowatorzy o literaturze pierwszego trzydziestolecia XIX wieku (1929). Od lat 20. XX wieku tłumaczył na rosyjski dzieła Heinricha Heinego i Georges'a DuhamelaВоспоминания о Ю.Тынянове.
Od końca lat dwudziestych cierpiał na stwardnienie rozsiane, które okresowo uniemożliwiało mu pracę zawodową. Pod wpływem urzędowej nagonki odszedł od formalizmu. Do końca życia pracował nad trzecią częścią powieści Puszkin i pisał opowiadania. W 1939 został odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru PracyТынянов и его Киже. Ленинградский классик латгальско-петербургского происхождения. Pochowany na Cmentarzu Wagańkowskim w MoskwieМогилы знаменитостей. Тынянов Юрий Николаевич (1894-1943).
Dorobek artystyczny Powieści Küchla (Kiuchla; 1925), o licealnym koledze Puszkina, dekabryście Тынянов Ю.Н. Кюхля. Примечания Podporucznik Kiże (Podporuczik Kiże; 1928) Śmierć Wazyr Muchtara (Smiert´ Wazir-Muchtara 1928), o ostatnim roku życia komediopisarza Aleksandra GribojedowaПравда о переломившемся времени. Woskowa persona (Woskowaja piersona; 1930) Puszkin (1936)
Scenariusze filmowe 1926: SzynelHistoria kina. Tom 1. Kino nieme, pod red. Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska i Rafał Syska, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "Universitas", Kraków 2010, s. 519. 1927: Sojusz Wielkiej Sprawy (S.W.D.) 1934: Car Szaleniec (Porucznik Kiże) Źródło:
Upamiętnienie W 2012 obok domu rodzinnego Tynianowa w Rzeżycy, na którym już wcześniej wisiała tablica pamiątkowa, stanął jego pomnikВ Резекне открыли памятник Ю.Тынянову.. Od 1981 w tym mieście znajduje się muzeum pisarza. W 1994 podobizna Tynianowa znalazła się na kartce pocztowej Federacji Rosyjskiej ze znaczkiem o nominale 100 rubliКарточка почтовая «Юрий Тынянов»..
Przypisy
Linki zewnętrzne Dzieła Jurija Tynianowa w bibliotece Polona
Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Wagańkowskim w Moskwie Kategoria:Radzieccy pisarze Kategoria:Radzieccy scenarzyści Kategoria:Rosyjscy prozaicy XX wieku Kategoria:Rosyjscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1943 Kategoria:Ludzie związani z Rzeżycą Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Rosjanie pochodzenia żydowskiego