Eparchia iżewska – jedna z eparchii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, z siedzibą w Iżewsku. Jej ordynariuszem jest metropolita iżewski i udmurcki Wiktoryn, zaś funkcje katedry pełni sobór św. Aleksandra Newskiego w Iżewsku.
Historia Eparchia obejmująca terytorium całej Udmurcji została erygowana w 1926. W jej skład weszły tereny dawnych wikariatów iżewskiego i wotkińskiego eparchii sarapulskiej oraz wikariatu głazowskiego eparchii wiackiejИЖЕВСКАЯ ЕПАРХИЯ. Jej pierwszym ordynariuszem został biskup Wiktor (Ostrowidow), który krótko po uzyskaniu nominacji na katedrę poróżnił się z locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego, metropolitą Sergiuszem, i został suspendowany. Mimo to faktycznie nadal zarządzał parafiami na terytorium eparchii, chociaż na jego miejsce został wyznaczony nowy biskup Onezym; wierni popierali w sporze biskupa Wiktora. W 1927 został on jednak aresztowany przez władze radzieckie i nie mógł kontynuować działalności duszpasterskiej. W 1930 z metropolitą Sergiuszem poróżnił się również kolejny biskup iżewski Synezjusz; w ślad za nim posłuszeństwo najwyższym władzom cerkiewnym wypowiedziało ok. 15 parafii oraz 80 placówek duszpasterskich w sąsiedniej eparchii.
Przed rewolucją październikową na terenie eparchii iżewskiej funkcjonowały dwa monastery i ok. 250 świątyń, w 1922 było ich ok. 150. Do 1940 w Udmurcji zamknięto ponad 200 świątyń, z czego 70 zostało całkowicie zniszczonych, a inne zaadaptowane na cele świeckie. W Iżewsku do 1936 zlikwidowano wszystkie świątynie. Do końca dekady funkcjonowanie eparchii faktycznie zamarło; w 1941 na jej terenie istniało tylko osiem wiejskich parafii. W czasie II wojny światowej duchowieństwo eparchii wspierało wysiłek wojenny ZSRR. Po wojnie stopniowo odbudowywane były struktury eparchii, otwierane nowe parafie. Do 1955 w eparchii iżewskiej czynnych było 29 cerkwi obsługiwanych przez 43 kapłanów, jednak po wszczęciu nowych prześladowań Cerkwi w okresie rządów Nikity Chruszczowa liczba świątyń spadła do 22. W 1961 eparchia została zlikwidowana, do jej restytucji doszło w 1988. W 1993 działały w niej 74 parafie.
W 2013 zostały w niej wydzielone eparchie głazowska i sarapulska; z wszystkich trzech utworzona została metropolia udmurckaИжевская епархия.
Eparchia dzieli się na trzy dekanaty: iżewski, wotkiński i uwińskiБлагочиния. Działa w niej jeden żeński klasztor – monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Pieriewoznym.
Biskupi iżewscy Wiktor (Ostrowidow), 1926 Onezym (Pyłajew), 1927–1928 Synezjusz (Zarubin), 1928–1930 Mikołaj (Ipatow), 1930–1931 Symeon (Michajłow), 1931–1932 Tichon (Rusinow), 1932–1933 Mikołaj (Ipatow), 1933 Mikołaj (Pokrowski), 1933 Cyprian (Komarowski), 1933–1934 Sofroniusz (Ariefjew), 1934–1936 Paweł (Czistiakow), 1936–1937 Mikołaj (Ipatow), 1937–1938 Jan (Bratolubow), 1943–1945 Mikołaj (Czufarowski), 1946–1947 Hieronim (Zacharow), 1948–1952 Juwenaliusz (Kilin), 1952–1958 Michał (Czub), 1959–1961 Palladiusz (Szyman), 1988–1993 Mikołaj (Szkrumko), 1993–2015 Wiktoryn (Kostienkow), od 2015
Przypisy
!