Myszoskoczek, myszoskocznik (Gerbilliscus) – rodzaj ssaków z podrodziny myszoskoczków (Gerbillinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 85–196 mm, długość ogona 113–234 mm, długość ucha 12–34 mm, długość tylnej stopy 21–47 mm; masa ciała 20–195 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1897 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w artykule zatytułowanym „Wystawa małych ssaków zebranych przez pana Alexandra Whyte’a podczas jego wyprawy na płaskowyż Nyika i w góry Masuka, NR Nyasa”, opublikowanym w czasopiśmie Proceedings of the Zoological Society of London. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) myszoskoczek zaroślowy (G. boehmi).
Etymologia Gerbilliscus: rodzaj Gerbillus (myszoskoczka); łac. przyrostek zdrabniający -iscus. Taterona: wariant nazwy rodzaju Tatera (gołostópka). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Gerbillus afra . Gerbillurus: rodzaj Gerbillus (myszoskoczka); ουρα oura ‘ogon’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Gerbillus vallinus . Progerbillurus: gr. προ pro ‘blisko, w pobliżu’; rodzaj Gerbillurus (myszoskocznik). Gatunek typowy: Gerbillus paeba . Paratatera: gr. παρα para ‘blisko, obok’; rodzaj Tatera (gołostópka). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Gerbillus tytonis .
Podział systematyczny Badania oparte na danych chromosomalnych i molekularnych stwierdzają, że Gerbilliscus nie jest monofiletyczny bez gatunków z rodzaju Gerbillurus; w takim ujęciu do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNGerbilliscus nigricaudus(W.C.H. Peters, 1878)myszoskoczek czarnoogonowy2 podgatunkisomalijsko-masajskie sawanny w południowo-zachodniej Etiopii, południowo-zachodniej Somalii, Kenii i północno-wschodniej Tanzanii; zakres wysokości: do 1500 m n.p.m.DC: 13–19,3 cmDO: 17–21 cmMC: 80–195 gGerbilliscus robustus(Cretzschmar, 1826)myszoskoczek frędzloogonowygatunek monotypowypołudniowo-wschodni Niger i Czad na wschód do Sudanu, Erytrei, Etiopii i Somalii; prawdopodobnie północno-wschodnia Nigeria, północny Kamerun i północna Kenia; zakres wysokości: – m n.p.m.DC: 12–19 cmDO: 15,5–21 cmMC: 80–152 gGerbilliscus phillipsi(de Winton, 1898)myszoskoczek krzewowygatunek monotypowyrozłączone populacje w Somalii, południowo-zachodniej Etiopii i zachodnio-środkowej KeniiDC: 11,6–14,5 cmDO: 16,2–18,5 cmMC: brak danychGerbilliscus vicinus(W.C.H. Peters, 1878)gatunek monotypowyKenia i Tanzania; północne granice zasięgu nieznaneDC: 10,9–15,7 cmDO: 13,9–19,5 cmMC: 54–104 gGerbilliscus guineae([O. Thomas, 1910)myszoskoczek gwinejskigatunek monotypowyAfryka Zachodnia, od Senegalu na wschód do środkowego BeninuDC: 10,2–17,8 cmDO: 15,1–19,8 cmMC: 45–110 gGerbilliscus giffardi(Wroughton, 1906)gatunek monotypowyrozproszone populacje we wschodniej Gwinei, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Ghanie, południowo-zachodnim Nigrze i Beninie; prawdopodobnie szeroko rozpowszechnionyDC: około 14,5 cmDO: około 17,2 cmMC: około 111 gGerbilliscus gambianus(O. Thomas, 1910)myszoskoczek gambijskigatunek monotypowysahelo-sudańskie sawanny w zachodnim i południowym Senegalu, południowo-zachodnim Mali, południowo-wschodnim Nigrze i skrajnie zachodnio-centralnym CzadzieDC: 12,5–19,6 cmDO: 13–17,5 cmMC: 61–193 gcentruj|150pxGerbilliscus kempi(Wroughton, 1906)myszoskoczek sawannowygatunek monotypowysahelo-sudańskie i gwinejskie sawanny od Gwinei i Senegalu na wschód do południowo-zachodniej Etiopii, zachodniej Kenii i północno-zachodniej TanzaniiDC: 14–19 cmDO: 14,2–17,3 cmMC: 97–105 gcentruj|150pxGerbilliscus leucogaster(W.C.H. Peters, 1852)myszoskoczek białobrzuchygatunek monotypowyAngola na wschód przez południową Demokratyczną Republikę Konga do Tanzanii, na południe do północnej Południowej Afryki, Eswatini i Mozambiku (włącznie z wyspą Bazaruto); zakres wysokości: do 1600 m n.p.m.DC: 8,9–15,5 cmDO: 12–17,5 cmMC: 32–114 gGerbilliscus validus(du Bocage, 1890)myszoskoczek północnygatunek monotypowyAngola, Demokratyczna Republika Konga, Uganda, Rwanda, Burundi, południowo-wschodnia Kenia, Tanzania, Zambia i północne Zimbabwe; prawdopodobnie Sudan, Sudan Południowy i EtiopiaDC: 13,5–19,5 cmDO: 11,5–18,6 cmMC: 90–160 gGerbilliscus afer(J.E. Gray, 1830)myszoskoczek przylądkowygatunek monotypowyendemit Południowej Afryki (Prowincja Przylądkowa Zachodnia)DC: 12,4–15,7 cmDO: 13,3–17,5 cmMC: 78–113 gcentruj|120pxGerbilliscus brantsii(A. Smith, 1836)myszoskoczek zadżumiony2 podgatunkipołudniowo-wschodnia Angola, południowo-zachodnia Zambia, wschodnia Namibia, Botswana, zachodnie Zimbabwe, Południowa Afryka i Lesotho; odnotowany w północnym Zimbabwe i północnym MozambikuDC: 9,6–16,4 cmDO: 10,3–18,6 cmMC: 25–126 gGerbilliscus inclusus(O. Thomas & Wroughton, 1908)myszoskoczek aluwialny3 podgatunkipółnocno-wschodnia (Muheza) i południowa Tanzania, północny i środkowy Mozambik oraz zachodnie ZimbabweDC: 15,2–16,1 cmDO: 13,5–19,1 cmMC: 99–154 gGerbilliscus boehmi(Noack, 1887)myszoskoczek zaroślowygatunek monotypowyod południowej Ugandy i południowo-zachodniej Kenii na południe do wschodniej Angoli, północnego i wschodniego Zimbabwe oraz północno-zachodniego MozambikuDC: 13,9–17,9 cmDO: 19–23 cmMC: około 146 gcentruj|130pxGerbilliscus paeba(A. Smith, 1836)myszoskocznik malutki5 podgatunkówAfryka Południowa, od południowej Angoli na wschód do Mozambiku i Zimbabwe oraz na południe do Południowej AfrykiDC: 8,5–10,5 cmDO: 10,2–12,5 cmMC: 20–37 gGerbilliscus setzeri(Schlitter, 1973)myszoskocznik namibijskigatunek monotypowypustynia Namib w skrajnie południowo-zachodniej Angoli i północno-zachodniej NamibiiDC: 10,4–11,8 cmDO: 11,3–14,5 cmMC: 30–43 gGerbilliscus vallinus(O. Thomas, 1918)myszoskocznik szczotkoogonowy2 podgatunkipołudniowa Namibia i Południowa Afryka (Prowincja Przylądkowa Północna)DC: 9,6–11 cmDO: 11,9–15,6 cmMC: 30–43 gGerbilliscus tytonis(Bauer & Niethammer, 1959)myszoskocznik wydmowygatunek monotypowyendemit Namibii (od Swakopmund do Lüderitz); zakres wysokości: do 300 m n.p.m.DC: 9–10,8 cmDO: 11,3–14,1 cmMC: około 25 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunek wymarły w pliocenie dzisiejszej Tanzanii: Gerbilliscus winkleri
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Myszoskoczki