Dienis Jurjewicz Ten, (ur. 13 czerwca 1993 w Ałmaty, zm. 19 lipca 2018 tamże) – kazachski łyżwiarz figurowy pochodzenia koreańskiego startujący w konkurencji solistów. Brązowy medalista olimpijski z Soczi (2014) i uczestnik igrzysk olimpijskich (2010, 2018), medalista mistrzostw świata, mistrz czterech kontynentów (2015), mistrz igrzysk azjatyckich (2011) oraz pięciokrotny mistrz Kazachstanu.
Zginął tragicznie w wieku 25 lat po ugodzeniu nożem przez złodziei, którzy próbowali okraść jego samochód w Ałmaty.
Życie prywatne Ten był członkiem koreańskiej mniejszości w Kazachstanie. Jego prapradziadek Min Geung-ho był słynnym wojownikiem w czasach Cesarstwa Koreańskiego, który walczył o uwolnienie Korei spod okupacji japońskiej.
Przez 5 lat uczęszczał do szkoły muzycznej i należał do chóru. W 2002 r. jego grupa zdobyła srebrny medal na Międzynarodowej Olimpiadzie Chórów, która odbyła się w Pusan. Oprócz tego trenował m.in. akrobatykę, karate, pływanie, tenis, taekwondo. W 2004 r. Ten przeniósł się wraz z matką do Moskwy, a następnie w 2010 r. do Kalifornii, podczas gdy jego ojciec i starszy brat Aleksiej pozostali w Kazachstanie. W maju 2014 r. Ten został absolwentem Kazachskiej Akademii Sportu i Turystyki z cum laude, a następnie rozpoczął studia na Kazachstańsko-Brytyjskim Uniwersytecie Technicznym.
Śmierć Został zamordowany przez dwóch mężczyzn, którzy próbowali ukraść z jego auta lusterka samochodowe. Ten wdał się z nimi w bójkę, podczas której jeden ze złodziei pchnął go nożem w udo. Ten został przyjęty do szpitala w stanie krytycznym, tracąc ok. 3 litry krwi, a lekarze walczyli o jego życie prawie 3 godziny. Zmarł 19 lipca 2018 r. w godzinach popołudniowych w szpitalu w Ałmaty, co potwierdził kazachski minister kultury i sportu Arystanbek Muchamediuły. Dzień później, tj. 20 lipca, władze Kazachstanu poinformowały o zatrzymaniu podejrzanego Nuralego Kijasowa, który w obecności swojego adwokata przyznał się do popełnienia zbrodni, zaś drugi z podejrzanych napastników, Arman Kudajbergenow, był nadal poszukiwany przez policję.
Upamiętnienie Śmierć Tena poruszyła środowisko łyżwiarskie na całym świecie. Kondolencje dla rodziny Tena i żal z powodu jego śmierci wyrazili w mediach społecznościowych m.in. Alona Sawczenko, Adam Rippon, Mirai Nagasu, Kaitlyn Weaver, Tessa Virtue, Scott Moir, Jewgienija Miedwiediewa i inni.
21 lipca 2018 hiszpański kolarz Omar Fraile z kazachskiej drużyny kolarskiej Astana Pro Team zadedykował Tenowi zwycięstwo etapowe (etap 14. z Saint-Paul-Trois-Châteaux do Mende) w najbardziej prestiżowym wyścigu kolarskim Tour de France 2018.
Kariera thumb|left|Mistrzostwa czterech kontynentów 2009 Rozpoczął jazdę na łyżwach na otwartym lodowisku w Ałmaty i lodowisku w galerii handlowej. W 2003 r. wyjechał do Omska na zawody łyżwiarskie, które wygrał. Sędzia główny Alexander Kogan zaprosił go na kolejne zawody w Odincowie, gdzie poznał swoją przyszłą trenerkę Jelenę Bujanową. Po treningach z Bujanową na obozie łyżwiarskim CSKA Moskwa dołączył do jej grupy i rozpoczął regularne treningi łyżwiarskie.
Starty w zawodach na arenie międzynarodowej rozpoczął w sezonie 2006/2007 mając 13 lat. Zadebiutował 5 października 2006 r. na zawodach z cyklu Junior Grand Prix w Hadze zajmując 10. miejsce. Ten nie przeszedł eliminacji na mistrzostwach świata juniorów 2007, jednak wygrał zawody juniorskie Dragon Trophy i Haabersti Cup.
W lutym 2009 r. w wieku 15 lat zadebiutował na mistrzostwach czterech kontynentów. Zajął 10. miejsce w programie krótkim i 8. miejsce w programie dowolnym, zajmując ostatecznie 9. miejsce w zawodach. Dwa tygodnie później Ten rywalizował na Mistrzostwach świata juniorów, zajmując 4. miejsce. Do brązowego medalu zabrakło mu jedynie 0,63 pkt. Sezon 2008/2009 zakończył na mistrzostwach świata w Los Angeles, gdzie był najmłodszym zawodnikiem. Zajął wysokie 8. miejsce i wywalczył po raz pierwszy w historii, dwie kwalifikacje olimpijskie dla Kazachstanu w łyżwiarstwie figurowym.
W debiucie olimpijskim na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2010 w Vancouver zajął 11. miejsce i był pierwszych łyżwiarzem figurowym z Kazachstanu, który wystąpił w zawodach olimpijskich.
Na Zimowych Igrzyskach Azjatyckich 2011 zdobył złoty medal. Był najlepszy w programie krótkim i trzeci w programie dowolnym. Po zdobyciu wicemistrzostwa świata w 2013 r., został pierwszą osobą z Kazachstanu, która stanęła na podium Mistrzostw Świata. Przegrał jedynie z Kanadyjczykiem Patrickiem Chanem o 1,3 pkt w nocie łącznej.
thumb|Zimowe Igrzyska Olimpijskie 2014, od lewej Chan, Hanyū i Ten W lutym 2014 r., Ten wystartował na Zimowych Igrzyskach olimpijskich 2014, zajmując 9. miejsce w programie krótkim i 3. w programie dowolnym. Ostatecznie w zawodach solistów zdobył brązowy medal, co było największym sukcesem w jego karierze. Był to pierwszy w historii medal olimpijski dla zawodnika z Kazachstanu w łyżwiarstwie figurowym. W Soczi Ten wystartował w butach, które pochodziły z dwóch różnych par. Po wielkim sukcesie kazachski łyżwiarz został ogłoszony Przełomem Roku przez Agencję Sportu i Wychowania Fizycznego Kazachstanu oraz nagrodzony przez burmistrza miasta Ałmaty samochodem.
W sezonie 2014/2015 po raz pierwszy stanął na podium na zawodach z cyklu Grand Prix zajmując trzecie miejsce na Trophée Eric Bompard 2014. Podczas mistrzostw czterech kontynentów 2015 ustanowił swoje rekordy życiowe: w programie krótki 97,61 pkt, programie dowolnym 191,85 pkt oraz nocie łącznej 289,46 pkt co pozwoliło mu zostać mistrzem czterech kontynentów. Na mistrzostwach świata 2015 zdobył brązowy medal przegrywając jedynie z Hiszpanem Javierem Fernándezem i Japończykiem Yuzuru Hanyū.
W sezonie olimpijskim 2017/2018 doznał kontuzji prawej kostki. Na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2018 w Pjongczangu zajął 27. miejsce.
W czerwcu 2018 r. Ten zaprosił do swojej rewii łyżwiarskiej Denis and friends największe gwiazdy łyżwiarstwa figurowego. Rewia zbiegła się z obchodami 20. rocznicy Astany i celebrowaniem 25. urodzin Tena. Jak się później okazało był to ostatni występ Dienisa Tena nazywanego w Kazachstanie „złotym chłopcem” przed jego tragiczną śmiercią w lipcu 2018 r.
Programy thumb|Ten na igrzyskach olimpijskich w 2018 thumb|Program krótki, mistrzostwa świata (2017) thumb|Program dowolny, Igrzyska Olimpijskie (2010)
Sezon Program krótki (SP) Program dowolny (FS) Pokazy mistrzów 2017–18 Tu sei – Vittorio Grigolochoreografia: David Wilson SOS d'un terrien en détresse (z musicalu Starmania) – Dimash Kudaibergen, oryg. Luc Plamondon, Michel Berger choreografia: David Wilson Lose Yourself (remix) – Eminemchoreografia: Shae-Lynn Bourne 2016–17 Romeo i Julia – Siergiej Prokofjewchoreografia: Nikołaj Morozow Tosca – Giacomo Puccinichoreografia: Nikołaj Morozow Lose Yourself (remix) – Eminemchoreografia: Shae-Lynn Bourne 2015–16 Misa Tango – Luis Bacalovchoreografia: Lori Nichol Romeo i Julia – Piotr Czajkowskichoreografia: Lori Nichol Made to Love – John Legend
Lose Yourself (remix) – Eminemchoreografia: Shae-Lynn Bourne 2014–15 Caruso – Lucio Dallachoreografia: Lori Nichol Ambush from Ten Sides (z filmu New Impossibilities) – Yo-Yo Ma, Silk Road Project Vocussion (z filmu New Impossibilities) – Sandeep Das, Joseph Gramley, Dong-Won Kim, Shane Shanahan, Mark Suter choreografia: Lori Nichol Mi Mancherai – Josh Grobanchoreografia: Dienis Ten, Stéphane Lambiel
Money on My Mind – Sam Smith 2013–14 Danse macabre – Camille Saint-Saënschoreografia: Lori Nichol The Lady and the Hooligan – Dmitrij Szostakowicz choreografia: Lori Nichol Mi Mancherai – Josh Grobanchoreografia: Dienis Ten, Stéphane Lambiel
Money on My Mind – Sam Smith 2012–13 The Artist medley – Ludovic Bource The Artist Overture Waltz for Peppy The Sound of Tears L'ombre des larmes choreografia: Lori Nichol, Stéphane Lambiel The Artist medley – Ludovic Bource Happy Ending George Valentin Happy Ending My Suicide Peppy and George choreografia: Lori Nichol, Stéphane Lambiel Singin' in the Rain choreografia: Stéphane Lambiel 2011–12 Elegie Op. 3 nr. 1 – Siergiej Rachmaninow Adios Nonino – Astor Piazzolla Per Te – Josh Groban Cinema Paradiso – Ennio Morricone 2010–11 Primavera Porteño – Astor Piazzollachoreografia: Stéphane Lambiel Totentanz – Ferenc Lisztchoreografia: Lori Nichol 2009–10 Sing, Sing, Sing (With a Swing) – Louis Primachoreografia: Tatjana Tarasowa Paso doble Concierto de Aranjuez – Joaquín Rodrigo horeografia: Tatjana Tarasowa You Are Not Alone – Michael Jackson Black or White – Michael Jackson 2008–09 Flamenco Once Upon a Time in Mexico – Brian Setzerchoreografia: Tatjana Tarasowa II Koncert fortepianowy – Siergiej Rachmaninowchoreografia: Tatjana Tarasowa You Are Not Alone – Michael Jackson Black or White – Michael Jackson
Jezioro łabędzie Techno Music 2007–08 Flamenco Once Upon a Time in Mexico – Brian Setzerchoreografia: Tatjana Tarasowa Peer Gynt – Edvard Griegchoreografia: Tatjana Tarasowa 2006–07 Fantasy (z opery Faust) – Charles Gounod Maska – Randy Edelman Moonlight Serenade – Glenn Miller
Chattanooga Choo Choo Summertime – George Gershwin
Osiągnięcia Zawody 04–05 05–06 06–07 07–08 08–09 09–10 10–11 11–12 12–13 13–14 14–15 15–16 16–17 17–18 Międzynarodowe Igrzyska olimpijskie 11 3 27 Mistrzostwa świata 8 13 14 7 2 3 11 16 Mistrzostwa czterech kontynentów 9 10 6 12 4 1 15 GP Cup of China 10 4 GP NHK Trophy 12 GP Rostelecom Cup 9 9 GP Skate America 11 5 4 9 GP Skate Canada International 7 5 6 GP Internationaux de France 3 4 2 8 CS Golden Spin of Zagreb 1 2 1 1 4 Volvo Open Cup 1 Cup of Nice 5 Istanbul Cup 1 Merano Cup 1 Nebelhorn Trophy 9 7 NRW Trophy 4 2 Coupe du Printemps 2 Uniwersjada 1 Zimowe igrzyska azjatyckie 1 10 Międzynarodowe: Kategorie młodzieżowe Mistrzostwa świata juniorów 26 16 4 9 4 JGP Finał 5 JGP na Białorusi 1 JGP w Estonii 10 JGP we Francji 4 JGP w Holandii 10 JGP w Rumunii 6 Cup of Nice 1 Dragon Trophy 1 Haabersti Cup 1 Mentor Cup 1 NRW Trophy 1 Memoriał Hellmuta Seibta 1 Krajowe Mistrzostwa Kazachstanu 4 1 2 1 1 1 1 Zawody zespołowe Team Challenge Cup 3 7
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kazachscy łyżwiarze figurowi Kategoria:Kazachscy medaliści olimpijscy Kategoria:Kazachscy olimpijczycy (Vancouver 2010) Kategoria:Kazachscy olimpijczycy (Soczi 2014) Kategoria:Kazachscy olimpijczycy (Pjongczang 2018) Kategoria:Łyżwiarze figurowi na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2010 Kategoria:Łyżwiarze figurowi na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2014 Kategoria:Łyżwiarze figurowi na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2018 Kategoria:Medaliści Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2014 Kategoria:Medaliści Zimowej Uniwersjady 2017 Kategoria:Kazachowie pochodzenia koreańskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Ałmaty Kategoria:Urodzeni w 1993 Kategoria:Zmarli w 2018 Kategoria:Ofiary zabójstw