Eparchia astańskaАстанайская епархия – jedna z eparchii wchodzących w skład Metropolitalnego Okręgu Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego w Republice Kazachstanu, z siedzibą w Astanie. Jej ordynariuszem jest metropolita astański i kazachstański Aleksander (Mogilow), zaś funkcje katedry pełni sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Astanie.
Historia W latach 1871–1916 w Wiernym (ob. Ałmaty) mieściła się siedziba eparchii turkiestańskiej i taszkenckiej. Gdy siedzibę tejże eparchii, dzięki zabiegom biskupa Innocentego (Pustynskiego)J. Rohoziński, Bawełna, samowary i Sartowie. Muzułmańskie okrainy carskiej Rosji 1795–1916, Wydawnictwo Akademickie „Dialog”, Warszawa 2014, ss. 300–301., przeniesiono do Taszkentu, miasto Wierny stało się siedzibą jednego z dwóch biskupów wikariuszy administratury. W 1927 utworzono w nim natomiast samodzielną eparchię ałmacką i turkiestańską, która działała do 1944АСТАНАЙСКАЯ И АЛМАТИНСКАЯ ЕПАРХИЯ.
W Związku Radzieckim, przed 1944, duchowieństwo eparchii ałmackiej było poddawane prześladowaniom przez władze. Podczas pełnienia urzędu miejscowego biskupa aresztowani zostali biskupi Lew (Czeriepanow) w 1929, German (Weinberg) w 1932, Aleksander (Tołstopiatow) w 1936 i Tichon (Szarapow) w 1937. Po aresztowaniu ostatniego z wymienionych biskupów, razem z całym duchowieństwem pełniącej funkcję soboru cerkwi Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni w Ałmaty, katedra nie została już obsadzona. Cerkiew Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni została w 1937 zamknięta, co oznaczało, że na całym terytorium eparchii nie było już czynnych prawosławnych świątyń. W 1944 władze radzieckie zlikwidowały eparchię i podporządkowały jej terytorium sąsiedniej eparchii taszkenckiej i turkiestańskiej. W tym samym roku jej ordynariusz, biskup Cyryl, zdołał uzyskać zgodę na otwarcie cerkwi Kazańskiej Ikony Matki Bożej w Ałmaty.
W latach 1923–1925 terytorium eparchii było jednym z najsilniejszych centrów ruchu odnowicielskiego. W 1937 jego ostatnie świątynie zostały zlikwidowane na równi z parafiami uznającymi zwierzchnictwo Patriarchatu Moskiewskiego. W Ałmaty działali również grigoriewcy (najpóźniej od 1930 do 1933) i Cerkiew katakumbowa.
5 lipca 1945 eparchia ałmacka została restytuowana. Obejmowała odtąd niemal całe terytorium Kazachskiej SRR z wyjątkiem obwodów siemipałatyńskiego i pietropawłowskiego. Dzięki staraniom arcybiskupa, a następnie metropolity Mikołaja, na jej terenie działalność rozpoczęło lub wznowiło 40 parafii, zaś katedrą stał się sobór św. Mikołaja w Ałmaty. W 1951 do eparchii ałmackiej przyłączono eparchię siemipałatyńską, zaś w 1960 – pietropawłowską. Po tych zmianach liczba parafii w administraturze wzrosła do 85, jednak po nowej kampanii antyreligijnej lat 60. pozostało ich 46. W 1990 liczba parafii eparchii wynosiła 91.
W 1991 eparchia ałmacka i kazachstańska została podzielona na trzy: ałmacką i siemipałatyńską, uralską i gurjewską oraz szymkencką i akmolińską. Po tych zmianach w eparchii ałmackiej pozostało 41 parafii. W latach 90. XX wieku Rosyjski Kościół Prawosławny odzyskał szereg utraconych w poprzednich dziesięcioleciach obiektów sakralnych, wzniósł również kilka nowych soborów katedralnych w najważniejszych miastach Kazachstanu. W 1991 w Ałmaty powstała szkoła duchowna, zaś w 1997 – filia Instytutu Teologicznego św. Tichona w Karagandzie. W 2010 szkołę duchowną przekształcono w seminarium duchowneАлма-Атинская духовная семинария.
W związku z przeniesieniem stolicy Kazachstanu do Akmoły w 1997 (od 1998 – Astany) Święty Synod Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego postanowił przenieść do tego miasta również stolicę eparchii. Od 1999 katedrą eparchii był sobór Świętych Konstantyna i Heleny, zaś w 2010 oddano do użytku nowy sobór Zaśnięcia Matki BożejКафедральный собор в честь Успения Пресвятой Богородицы г. Астаны. Административный и духовно-культурный центр Казахстанского митрополичьего округа.
Biskupi mały|200px|Metropolita astański i kazachstański Aleksander Lew (Czeriepanow), 1927–1929 Augustyn (Bielajew), 1929 – nie podjął pracy duszpasterskiej, władze radzieckie nie zarejestrowały jego przybycia do Ałmaty German (Weinberg), 1930–1933 Aleksander (Tołstopiatow), 1933–1936 Tichon (Szarapow), 1936–1937 Mikołaj (Mogilewski), 1945–1955 Jan (Ławrinienko), 1956–1957 Aleksy (Siergiejew), 1957–1958 Innocenty (Leofierow), 1958–1960 Józef (Czernow), 1960–1975 Serafin (Gaczkowski), 1975–1982 Ireneusz (Seredni), 1982–1984 Euzebiusz (Sawwin), 1984–1990 Aleksy (Kutiepow), 1990–2002 Metody (Niemcow), 2003–2010 Aleksander (Mogilow), od 2010
Monastery W eparchii astańskiej funkcjonują cztery monastery: monaster Świętych Serafina i Teognosta w Kaskelengu, męski monaster św. Sylwana w Issyku, męski monaster Iwerskiej Ikony Matki Bożej i św. Serafina z Sarowa w Ałmaty, żeński monaster Ikony Matki Bożej „Poszukiwanie Zaginionych” w Astanie, żeński
Przypisy
*