Zamach na Hansa Franka – nieudany zamach na generalnego gubernatora Hansa Franka dokonany 29 stycznia 1944 w Szarowie (wówczas Grodkowice) na terenie Puszczy Niepołomickiej przez członków Kedywu z Okręgu Kraków Armii Krajowej, dowodzonych przez majora Stanisława Więckowskiego „Wąsatego” i porucznika Ryszarda Nuszkiewicza „Powolnego”.
Geneza Okazją do zamachu na Franka była jego podróż pociągiem pospiesznym z Krakowa do Lwowa na uroczystości 4. rocznicy utworzenia Generalnego GubernatorstwaGeneralne Gubernatorstwo zostało formalnie utworzone zarządzeniem Hitlera z dnia 12 października 1939. Data 30 stycznia 1940 jest związana z meldunkiem Hansa Franka o ukończeniu organizacji Generalnego Gubernatorstwa, złożonym z okazji jego 10-lecia dojścia do władzy. Te datę przyjął Frank do rocznicy obchodów 4-lecia Generalnego Gubernatorstwa. i 11. rocznicy „zagarnięcia władzy” przez Adolfa Hitlera.
20 stycznia 1944 komendant Okręgu Kraków AK, pułkownik Józef Spychalski „Luty” rozkazał porucznikowi Ryszardowi Nuszkiewiczowi „Powolnemu” przygotowanie planu zasadzki i wysadzenia pociągu, którym Frank będzie jechać do Lwowa. Nuszkiewicz zaproponował dowódcy krakowskiego Kedywu doktorowi Stefanowi Tarnawskiemu „Jaremie”:
Zaplanowano, że 5-osobowy patrol minerski spowoduje wykolejenie pociągu przy pomocy ładunku wybuchowego (sproszkowany trotyl), 25-osobowa grupa uderzeniowa składająca się z partyzantów oddziału „Błyskawica” i formującego się „Gromu” ostrzela wykolejony pociąg z broni maszynowej i obrzuci go granatami, a 6-osobowy patrol terenowy placówki Kedywu w Niepołomicach w celu zmylenia Niemców wykona działania pozorujące odskok grupy uderzeniowej na północ przez spuszczenie łodzi na Wiśle w porcie niepołomickim i kilka demonstracyjnych strzałów. Na miejsce zbiórki 29 stycznia 1944 dla grupy uderzeniowej i patrolu minerskiego wyznaczono zagajnik koło Cudowa, znajdujący się w odległości 1,5 kilometra od terenu zasadzki. Okazało się jednak, że wobec nieotrzymania odpowiedniej ilości uzbrojenia z Okręgu i zbyt późnego przybycia na miejsce zbiórki oddziałów partyzanckich (spowodowanego penetracją terenu przez patrole niemieckie) niemożliwe było zorganizowanie zasadzki, więc Więckowski zadecydował, że 9-osobowa grupa ograniczy się tylko do podłożenia ładunku wybuchowego i ucieczki.
Zamach W Krakowie Hans Frank wraz ze swoimi współpracownikami (między innymi SS-Obergruppenführerem Wilhelmem Koppe) o godzinie 22:45 wyruszyli z Dworca Głównego dwiema salonkami doczepionymi do pociągu pospiesznego, przy czym Frank wraz ze swoim adiutantem Pfaffenrothem oraz Gassnerem, Mohrem i Nicklem podróżował w salonce o numerze 1006, zaś Koppe, Gerteis, Fischer i Dazur w salonce o numerze 1001. Dodatkowo w trzecim wagonie osobowym jechało 25 uzbrojonych funkcjonariuszy z niemieckiej Komendy Policji Ochrony Kolei.
Ryszard Nuszkiewicz wspominał (pisownia oryginalna):
„Kedywowcy” podzieleni na trzy grupy uciekli bez strat własnych. Dodatkowo patrol pozorujący odskok za Wisłę spuścił dwie łodzie z portu w Pasterniku koło Niepołomic, oddał kilka demonstracyjnych strzałów karabinowych i wystrzelił rakiety już po drugiej stronie Wisły myląc Niemców. Frank, któremu nic się nie stało, wrócił po kilku godzinach do Krakowa innym składem. Do Lwowa poleciał wojskowym Junkersem Ju 52.
Reakcja podziemia i Niemców Organ prasy podziemnej Batalionów Chłopskich Przez Walkę do Zwycięstwa z 20 lutego 1944 napisał (pisownia oryginalna):
Partyzanci, nie chcąc obciążyć okolicznej polskiej ludności niemieckimi represjami, wykorzystali znalezione poprzedniego dnia w lesie ulotki w języku niemieckim, zrzucone w terenie przez radzieckie samoloty. Ulotki te rozrzucono na skraju puszczy od strony Niepołomic i na odczepionych w porcie łodziach, mając na celu zastraszenie Niemców pojawieniem się niedaleko Krakowa radzieckiej partyzantki (która dokonała właśnie wysadzenia pociągu). Niemcy nie dali się wprowadzić w błąd i w odwecie za zamach na Franka rozstrzelali w Podłężu i Dębicy 100 Polaków – więźniów z Montelupich.
Syn o zamachu na ojca Niklas Frank w swojej książce Mój ojciec Hans Frank napisałNiklas Frank: Mój ojciec Hans Frank, Wydawnictwo ROK Corporation S.A., Warszawa 1991, s. 171. .:
Przypisy
Bibliografia
Frank, Hans Kategoria:Zamachy Armii Krajowej Kategoria:Okręg Kraków AK Kategoria:1944 w Generalnym Gubernatorstwie Kategoria:Szarów (województwo małopolskie)