Kraje związkowe Niemiec (również landy; ) – jednostki podziału administracyjnego najwyższego szczebla w Republice Federalnej Niemiec.
Republika Federalna Niemiec od zjednoczenia Kraje związkowe zostały wprowadzone w Niemczech republikańską konstytucją z 1919 roku, w miejsce monarchii wchodzących w skład Cesarstwa NiemieckiegoChris Cook, John Stevenson: Leksykon historii Europy XXI wieku. 1900-2004, wyd. polskie 2004, s.I 402..
Od zjednoczenia w 1990 r. Republika Federalna Niemiec liczy 16 (wcześniej 11) krajów związkowych, przy czym do pięciu „nowych krajów związkowych” należą Brandenburgia, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Saksonia, Saksonia-Anhalt i Turyngia.
Kraje związkowe mają szeroką autonomię, z wyłączeniem obrony i spraw zagranicznych. Częściowo mogą decydować o finansach.
Poszczególne kraje związkowe mają swoje konstytucje, własne parlamenty, władzę wykonawczą oraz sądowniczą. Same ustanawiają swoją organizację wewnętrznąM Kardas, C Kucharska: Analiza porównawcza modeli samorządu terytorialnego Niemiec, Wielkiej Brytanii i Szwecji, Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych, Rocznik III/2011, s. 94..
Organizacja administracji krajowej jest na ogół trójszczeblowaMarcin Miemiec: 327 Ustrój administracji publicznej społeczeństwa obywatelskiego (z doświadczeń niemieckich), s. 327.: szczebel wyższy (rząd krajowy bądź minister jako organy najwyższe, a także wyższe organy administracji), szczebel pośredni (prezydent rejencji), szczebel niższy (starosta).
Flaga HerbKraj związkowy Stolica Rok powstania Szef rząduMiejsca w Bundesracie Powierzchnia(km²) Liczba mieszkańców Liczba ludności/km²Statistische Ämter des Bundes und der Länder: Fläche und Bevölkerung.60px|link=Flaga Badenii-Wirtembergii40px|link=Herb Badenii-WirtembergiiBadenia-Wirtembergia Stuttgart1952Winfried Kretschmann (Zieloni) 6 35 748 11 280 257 311border|60px|link=Flaga Bawarii40px|link=Herb BawariiBawaria Monachium1949 Markus Söder (CSU) 6 70 542 13 369 393 187border|60px|link=Flaga Berlina40px|link=Herb BerlinaBerlin –1990Kai Wegner (CDU) 4 891 3 755 251 4127border|60px|link=Flaga Brandenburgii40px|link=Herb BrandenburgiiBrandenburgia Poczdam1990 Dietmar Woidke (SPD) 4 29 654 2 573 135 86border|60px|link=Flaga Bremy40px|link=Herb BremyBrema Brema (de facto)1949 Andreas Bovenschulte (SPD) 3 419 684 864 161360px|link=Flaga Hamburga40px|link=Herb HamburgaHamburg –1949 Peter Tschentscher (SPD) 3 755 1 892 122 2455border|60px|link=Flaga Hesji40px|link=Herb HesjiHesja Wiesbaden1949 Boris Rhein (CDU) 5 21 116 6 391 360 298border|60px|link=Flaga Meklemburgii-Pomorza Przedniego40px|link=Herb Meklemburgii-Pomorza PrzedniegoMeklemburgia-Pomorze Przednie Schwerin1990 Manuela Schwesig (SPD) 3 23 295 1 628 378 6960px|link=Flaga Dolnej Saksonii40px|link=Herb Dolnej SaksoniiDolna Saksonia Hanower1949 Olaf Lies (SPD) 6 47 710 8 140 242 168border|60px|link=Flaga Nadrenii Północnej-Westfalii40px|link=Herb Nadrenii Północnej-WestfaliiNadrenia Północna-Westfalia Düsseldorf1949 Hendrik Wüst (CDU) 6 34 113 18 139 116 52560px|link=Flaga Nadrenii-Palatynatu40px|link=Herb Nadrenii-PalatynatuNadrenia-Palatynat Moguncja1949 Alexander Schweitzer (SPD) 4 19 858 4 159 150 20760px|link=Flaga Saary40px|link=Herb SaarySaara Saarbrücken1957 Anke Rehlinger (SPD) 3 2572 992 666 382border|60px|link=Flaga Saksonii40px|link=Herb SaksoniiSaksonia Drezno1990 Michael Kretschmer (CDU) 4 18 450 4 086 152 21960px|link=Flaga Saksonii-Anhaltu40px|link=Herb Saksonii-AnhaltuSaksonia-Anhalt Magdeburg1990 Reiner Haseloff (CDU) 4 20 464 2 186 643 106border|60px|link=Flaga Szlezwika-Holsztynu40px|link=Herb Szlezwika-HolsztynuSzlezwik-Holsztyn Kilonia1949 Daniel Günther (CDU) 4 15 804 2 953 270 185border|60px|link=Flaga Turyngii40px|link=Herb TuryngiiTuryngia Erfurt1990 Mario Voigt (CDU) 4 16 202 2 126 846 13060px|link=Flaga Niemiec40px|link=Herb NiemiecNiemcy Berlin – Friedrich Merz (CDU) – 357 592 84 358 845 236
Nazwy takie jak Wolne Państwo w przypadku Bawarii, Saksonii czy Turyngii lub Wolne i Hanzeatyckie Miasto w przypadku Hamburga czy Wolne Miasto Hanzeatyckie w przypadku Bremy mają podłoże historyczne i nie mają żadnego znaczenia prawnego.
Historia Republika Weimarska
thumb|upright=1.3|Porównanie granic landów z 1947 r. z landami z 1990 r. na obszarze NRD
Niemiecka Republika Demokratyczna Do 1952 r. Niemiecka Republika Demokratyczna (NRD) podzielona była na 5 krajów związkowych:
U schyłku NRD kraje te zostały 23 sierpnia 1990 r. przywrócone do życia, co otworzyło drogę do przeprowadzenia ponownego zjednoczenia Niemiec w oparciu o procedurę przewidzianą w art. 23 ustawy zasadniczej RFN, polegającą na rozciągnięciu jej mocy obowiązującej na „inne części Niemiec, po ich przystąpieniu”. Wraz z wejściem w życie 3 października 1990 r. traktatu zjednoczeniowego kraje te weszły w skład RFN, a jednocześnie dotychczasowe sektory okupacyjne Berlina: amerykański, brytyjski i francuski (administrowane wspólnie jako Berlin Zachodni), połączone zostały z radzieckim sektorem okupacyjnym (administrowanym jako tzw. Berlin Wschodni, uważany przez NRD wbrew postanowieniom umowy poczdamskiej za swoją stolicę i integralną część terytorium, co nie znajdowało jednak szerokiego uznania międzynarodowego), wskutek czego wszystkie cztery sektory okupacyjne miasta zastąpione zostały przez zjednoczony Berlin, który również wszedł w skład zjednoczonych Niemiec jako kolejny kraj związkowy i zarazem stolica państwa.
Zobacz też
flagi krajów związkowych Niemiec
Przypisy