Metafizyczna pauza – zbiór esejów Czesława Miłosza wydanych w 1989 r. przez krakowskie wydawnictwo Znak.
Zbiór esejów ogniskujących się wokół problematyki religijnej oraz religijnego widzenia świata i człowieka, wybranych z tomów: Rodzinna Europa, Widzenia nad Zatoką San Francisco, Ogród nauk, Prywatne obowiązki. Do książki włączono też wiersze, zapisy i epigrafy z tomu Nieobjęta ziemia. Tekst tytułowy w formie pytań i odpowiedzi został przez poetę napisany specjalnie do tej edycji. Wybór opracowała i wstępem opatrzyła Joanna Gromek. Do edycji z 1995 r. dodano rozmowę Ireneusza Kani z Czesławem Miłoszem na temat buddyzmu. Zbiór zawiera m.in. szkice: O katolicyzmie, Wychowanie katolickie, Religia i przestrzeń, Religijność Zdziechowskiego, O piekle, Jak powinno być w niebie, O zgiełku wielu religii oraz Rozdział, w którym autor przyznaje się, że jest po stronie ludzi z braku czegoś lepszego.
Wydania polskie Kraków: Znak, 1989, 1995
Przekłady na języki obce Metafizikai pauza, Budapest: Nagyvilág, 2011
Wybrane recenzje Cesarski Wojciech, Miłosz o religii, „Gazeta Wyborcza” 1995, nr 154, s. 9. Garstka Edward, „ Za i Przeciw” 1989, nr 38, s. 18. Jastrun Tomasz, Miłosz i dziurka na klucz, „Plus Minus” 1995, nr 29, s. 17. Kłoczowski Jan Andrzej, Miłosza "Metafizyczna pauza", „W drodze” 1995, nr 8, s. 108. Lektor (Fiałkowski Tomasz), Przeczytajmy to jeszcze raz, „Tygodnik Powszechny” 1995 nr 23, s. 13. Michałowski Piotr, Wyznanie jako wyzwanie, „Literatura” 1996, nr 1, s. 60-61. Suska Dariusz, Jak powinno być w niebie, „Życie Warszawy” 1995, nr 159, s. 7. Zajas Krzysztof, Utracona przestrzeń wiary, „Res Publica” 1989, nr 9-12, s. 127-130.
Bibliografia Joanna Gromek, Wstęp, [w:] Czesław Miłosz, Metafizyczna pauza, Kraków: Znak, 1989, s. 5-9.
Kategoria:Eseje Czesława Miłosza Kategoria:Utwory literackie z 1989