thumb|Herb Lubicz
Łopacińscy z Łopacina (lit. Lopacinskiai, biał. Лапацінскія, ros. Лопацинские) – ród szlachecki herbu Lubicz z Wielkiego Księstwa Litewskiego. Wywodzili się z Łopacina w ziemi ciechanowskiej. Protoplastą rodów Łopackich w Koronie oraz Łopacińskich na Litwie był Wilhelm z Łopacina, który poległ w bitwie pod Grunwaldem osłaniając Jagiełłę od pocisków. Jego syn Bohdan z Łopacina został starostą grodowym mścisławskim, a wnuk Józef wzniósł osadę Łopacin w księstwie mścisławskim„Łopacin”, [w:] Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, T. V, Warszawa 1884, s. 716. i zaczął się pisać z Łopacina Łopaciński vel Łopatyński. Prawnuk Józefa, Wacław Łopaciński był posłem do Moskwy w 1579S. Grzybowski, hasło: „Wacław Łopaciński”, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVIII, 1973, s. 402..
Najwyższą pozycję Łopacińscy osiągnęli w XVIII w. za Mikołaja Tadeusza Łopacińskiego (założyciela linii wojewódzkiej). Od 1733 przebywał on na dworze marszałka wielkiego litewskiego Aleksandra Sapiehy, a później jego syna Józefa Sapiehy. Był klientem Sapiehów, dzięki niemu mogli realizować własne cele polityczne. Został wojewodą brzeskolitewskim i pisarzem wielkim litewskimW. Szczygielski, hasło: „Mikołaj Tadeusz Łopaciński”, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVIII, 1973, s. 400–402.. Jego starszy brat Jan Dominik Łopaciński został biskupem żmudzkimW. Szczygielski, hasło: „Jan Dominik Łopaciński”, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVIII, 1973, s. 398–400., a młodszy brat Ignacy Błażej Łopaciński był pamiętnikarzem i dramatopisarzE. Rabowicz, hasło: „Ignacy Błażej Łopaciński”, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVIII, 1973, s. 396–397..
Z synów Mikołaja Tadeusza Józef Leon Łopaciński został sufraganem żmudzkim, a Jan Nikodem Łopaciński starostą mińskim i mścisławskim. W 1753 Mikołaj Tadeusz Łopaciński odkupił od Sapiehów dobra Saria„Saria”, [w:] Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, T. X, Warszawa 1889, s. 328–329., Szarkowszczyznę„Szarkowszczyzna”, [w:] Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, T. XI, Warszawa 1890, s. 797–798. i Rosicę„Rosica”, [w:] Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, T. IX, Warszawa 1888, s. 754–755.. Dodatkowo w latach 1745–1748 nabył majątek zwany „Czuryłowicze” i zmienił jego nazwę na Leonpol„Leonpol”, [w:] Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, T. V, Warszawa 1884, s. 147. na cześć swojego ojca Leona. Kupiony od Massalskich majątek Jody przekazał z kolei bratu Ignacemu Błażejowi (założycielowi linii pisarskiej) w zamian za Łopacin„Jody”, [w:] Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, T. III, Warszawa 1882, s. 597.. Mikołaj Tadeusz Łopaciński miał majątki w woj. mścisławskim, witebskim, płockim, inflandzkim, wileńskim i trockim. W 1774 zostały mu nadane Bezdany„Bezdany”, [w:] Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, T. I, Warszawa 1880, s. 162–163..
Po I rozbiorze Rzeczypospolitej, w 1778 jego młodszy syn, Tomasz Ignacy Łopaciński sprzedał majątek Łopacin, który znalazł się za granicą. Osiadł w Sarii tworząc odnogę saryjską rodu. Z kolei starszy syn Jan Nikodem Łopaciński objął Szarkowszczyznę i Dryświaty„Dryświaty”, [w:] Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, T. II, Warszawa 1881, s. 180. tworząc odnogę szarkowską rodu. Syn Jana Nikodema, Tomasz Franciszek Łopaciński sprzedał Szarkowszczyznę w 1814.
Inny znany przedstawiciel rodu to Antoni Stanisław Łopaciński z gałęzi upitskiej, który w 1768 był marszałkiem konfederacji barskiejW. Szczygielski, hasło: „Antoni Łopaciński”, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVIII, 1973, s. 392–393.. W XIX w. Ignacy Dominik Łopaciński z odnogi saryjskiej linii wojewódzkiej był członkiem władz powstańczych 1863B. Łopuszański, hasło: „Ignacy Dominik Łopaciński”, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVIII, 1973, s. 397–398.. Jego syn Stanisław Łopaciński został posłem do Rady Państwa Imperium Rosyjskiego, a wnuk Euzebiusz Łopaciński był znanym badaczem archiwówH. Michałowska, hasło: „Euzebiusz Marian Łopaciński”, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVIII, 1973, s. 393–394..
Członkowie rodu Pokolenia I-VI Wilhelm z Łopacina (zm. 1410) – rycerz, zginął w bitwie pod GrunwaldemT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 144. Wojciech z Łopacina – założyciel rodu Łopackich w Koronie Bohdan z Łopacina – założyciel rodu Łopacińskich na Litwie Józef z Łopacina Łopaciński – rotmistrz mścisławski Teodor Łopaciński Piotr Łopaciński – dziedzic dóbr Podłoża nad Sożą Michał Łopaciński Teodor Łopaciński – podsędek miński Aleksander Łopaciński Wacław Łopaciński (1530 – ok. 1595) – założyciel gałęzi mścisławskiej Jan Łopaciński – stolnik i wojski upicki Jerzy Łopaciński – sufragan żmudzki Grzegorz Łopaciński Mikołaj Łopaciński – założyciel gałęzi upitskiej
Gałąź starsza mścisławska Wacław Łopaciński (VI pokolenie, 1530 – ok. 1595) – instygator Wielkiego Księstwa Litewskiego, poseł do Moskwy w 1579T. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 145–147. Jan Łopaciński (1590–1653) – rotmistrz mścisławski Piotr Łopaciński – rotmistrz mścisławski Łukasz Łopaciński (zm. 1705) – rotmistrz mścisławski Prokop Łopaciński (1659 – ok. 1708) – stolnik smoleński Antoni Łopaciński (1704–1754) – cześnik smoleński Leon Łopaciński (1663–1732) – rotmistrz, miecznik i mostowniczy mścisławski Ludwik Łopaciński Antoni Łopaciński Jan Dominik Łopaciński (1708–1778) – biskup żmudzkiT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 148–150. Mikołaj Tadeusz Łopaciński (1715–1778) – założyciel linii wojewódzkiej Ignacy Błażej Łopaciński (1722–1776) – założyciel linii pisarskiej
Linia wojewódzka Mikołaj Tadeusz Łopaciński (X pokolenie, 1715–1778) – wojewoda brzeskolitewski, pisarz wielki litewski, właściciel Sarii i Szarkowszczyzny, fundator LeonpolaT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 151–155. Leon Michał Łopaciński (1744–1750) Jan Nikodem Łopaciński (1747–1810) – założyciel odnogi szarkowskiej Józef Leon Łopaciński (1751–1803) – sufragan żmudzkiT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 155. Stanisław Łopaciński (zm. 1775) Tomasz Ignacy Łopaciński (zm. 1818) – założyciel odnogi saryjskiej
Odnoga starościńska szarkowska Jan Nikodem Łopaciński (XI pokolenie, 1747–1810) – starosta miński i mścisławski, dziedzic SzarkowszczyznyT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 155–157. Józef Tadeusz Łopaciński (1775–1832) Mikołaj Łopaciński Tomasz Franciszek Łopaciński (1783–1856) Jan Nikodem Łopaciński (1809–1832) Adam Krescenty Łopaciński (ur. 1826) Felicjan Łopaciński Józef Łopaciński Michał Łopaciński Leon Szczepan (1843–1860) Ignacy Łopaciński (1798–1845) – sędzia ziemi brasławskiej Bolesław Łopaciński (1832–1904) – historyk, kawaler maltański Antoni Łopaciński (ur. 1800) Dominik Tadeusz Łopaciński (1801–1824)
Odnoga szambelańska saryjska Tomasz Ignacy Łopaciński (XI pokolenie, 1753–1817) – dziedzic SariiT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 158–159. Józef Mikołaj Łopaciński (1784–1835) – marszałek szlachty dryśnieńskiej Ignacy Dominik Łopaciński (1822–1882) – marszałek szlachty dryśnieńskiej, fundator kościoła w Sarii, członek władz powstańczych 1863T. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 159. Józef Łopaciński (ur. 1847) Stanisław Jan Łopaciński (1851–1933) – ziemianin, poseł do Rady Państwa Imperium Rosyjskiego Euzebiusz Marian Łopaciński (1882–1961) – polski historyk, badacz archiwów Tekla z Łopacińskich Konarska (1907–2004) Jan Stanisław Łopaciński (ur. 1789)
Linia pisarska Ignacy Błażej Łopaciński (X pokolenie, 1722–1776) – pamiętnikarz, dramatopisarz, pisarz skarbowy litewski, dziedzic JodówT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 159–160. Mateusz Eustachy Łopaciński (1758–1789) – miecznik mścisławski Marcin Tadeusz Łopaciński (1760–1850) – założyciel odnogi jodzkiej Tadeusz Rygobert Łopaciński (1762–1815) – założyciel odnogi annodworskiej Józef Nepomucen Łopaciński (1764–1850) – założyciel odnogi rafałowskiej Mikołaj Łopaciński (1766–1801) – założyciel odnogi judycyńskiej
Odnoga jodzka Marcin Tadeusz Łopaciński (XI pokolenie, 1760–1850) – dziedzic fundum JodówT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 160. Aleksander Eugeniusz Łopaciński (1791–1831) – porucznik, zginął w okopach Warszawy Henryk Dominik Łopaciński (1823–1910) Aleksander Łopaciński (1848–1917) Henryk Łopaciński (zm. 1954) – ostatni dziedzic Jodów Zdzisław Łopaciński (1851–1888) Marian Łopaciński (ur. 1853) Eugeniusz Łopaciński Aleksander Łopaciński Konstanty Łopaciński Tomasz Łopaciński (ur. 1859) Konstanty Łopaciński – dziedzic Czarnego Jelniaka
Odnoga annodworska Tadeusz Rygobert Łopaciński (XI pokolenie, 1762–1815) – dziedzic Tadulina i AnnodworuT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 161. Stanisław Łopaciński (zm. ok. 1839) Ignacy Stanisław Łopaciński (1802–1841) – marszałek szlachty powiatu dryśnieńskiego Wilhelm Łopaciński (1827–1880) – powstaniec 1863 Konstanty Marcin Łopaciński (ur. 1829) – powstaniec 1863 Ignacy Adam Łopaciński (1831–1867) Sergiusz Łopaciński (1860–1934) – dziedzic Tadulina, Annodworu i Judycyna Leon Łopaciński Wacław Łopaciński Eugenia z Łopacińskich Przybora (1893–1973) – ostatnia dziedziczka Tadulina i Judycyna Jerzy Łopaciński (1900–1964) – ostatni dziedzic Annodworu Krzysztof Łopaciński (1945-2023) Janina z Łopacińskich Bartecka (ur. 1946) Anna z Łopacińskich Stępniewicz (ur. 1948)
Odnoga rafałowska Józef Nepomucen Łopaciński (XI pokolenie, 1764–1850) – dziedzic Paulinowa i Rafałowa Kazimierz Łopaciński (1809–1857) Józef Eustachy Łopaciński (1810–1833) Władysław Klaudiusz Łopaciński (1815–1890) – dziedzic Paulinowa Józef Łopaciński (1847–1878) Antoni Łopaciński (ur. 1850) Władysław Łopaciński (ur. 1857) Antoni Jerzy Łopaciński (1817–1855) – dziedzic Rafałowa Stanisław Łopaciński (1850-przed 1887)
Odnoga judycyńska Mikołaj Łopaciński (XI pokolenie, 1766–1801) – dziedzic Judycyna i MikołajewaT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 162–163. Aleksander Łopaciński (1801–1868) Klaudiusz Łopaciński (ur. 1827) – dziedzic Ustronia Wacław Łopaciński (1828–1893?) – dziedzic Judycyna Kazimierz Łopaciński (ur. 1858) Józef Łopaciński (1892–1942) – ostatni dziedzic Ustronia Mikołaj Nikodem Łopaciński (1830–1872) – dziedzic Mikołajewa Mikołaj Władysław Łopaciński (1872–1920) Zofia z Łopacińskich Zawisza (1905–1987) – ostatnia dziedziczka Mikołajewa Kamilla z Łopacińskich Fundowicz (1907–1998) – ostatnia dziedziczka Maczek
Gałąź młodsza upitska Mikołaj Łopaciński (VI pokolenie) – kupił dobra w powiecie upickimT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 163. Krzysztof Łopaciński (ur. 1560) Jan Łopaciński – dziedzic na Downagole Mikołaj Łopaciński (ur. 1597) – sędzia ziemski upicki, dziedzic Boynarowa i Lepal Stanisław Łopaciński Piotr Łopaciński Franciszek Łopaciński – rotmistrz wileński Antoni Łopaciński Mateusz Łopaciński Jan Łopaciński Stanisław Łopaciński Adam Łopaciński – łowczy upicki Antoni Łopaciński – dziedzic Dowiat Paweł Łopaciński (ur. 1779) – asesor departamentu wileńskiego Artur Seweryn Łopaciński (ur. 1822) Jan Franciszek Łopaciński (ur. 1786) – kapitan wojsk napoleońskich Mikołaj Łopaciński – cześnik mścisławski Stanisław Łopaciński – sędzia grodzki upicki Franciszek Łopaciński (zm. 1733) – sędzia grodzki upicki Krzysztof Łopaciński – rektor Pijarów w Rosieniach Antoni Stanisław Łopaciński (ok. 1720 – ok. 1777) – sędzia ziemski, marszałek konfederacji barskiejT. Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, R. IV, Poznań 1882, s. 164. Mikołaj Łopaciński – rotmistrz upicki Franciszek Łopaciński (zm. 1857) – sędzia upicki Aleksander Łopaciński (ur. 1823) – dziedzic Ramiszowa