Zygmunt Aleksander Tarło herbu Topór (ur. ok. 1594, zm. 22 stycznia 1654) roku) – kasztelan przemyski w latach 1650–1654, dworzanin królewski w 1650 rokuMariusz Lubczyński: Tarło Zygmunt Aleksander h. Topór, Polski Słownik Biograficzny, s. 329-332, Zeszyt 214 (Tom LII/3), wyd. PAN – PAU Warszawa-Kraków 2018, ISBN 978-83-65880-15-4.

Życiorys

Był synem kasztelana sądeckiego Zygmunta Scypiona oraz Barbary, córki kasztelana sandomierskiego Stanisława Sobka i Magdaleny z JordanówZbigniew Anusik, Kasztelana sandomierskiego Mikołaja Spytka Ligęzy (ok. 1563–1637) sprawy rodzinne i majątkowe. Przyczynek do genealogii i dziejów gorzyckiej linii rodziny Ligęzów herbu Półkozic, w: Przegląd Nauk Historycznych R. XXI, nr 1 (2022), s. 102.. Miał rodzeństwo: starszego brata Andrzeja – kanonika a od 1621 oficjała tarnowskiego (zm. 17.10.1642) oraz 3 siostry – Teofilę (zm. 28.11.1635) zamężną od grudnia 1612 za Januszem Ostrogskim, Magdalenę – kandydatkę do klasztoru karmelitanek bosych p.w. św. Marcina w Krakowie (zm. 21.lutego 1621 przed obłóczynami) oraz Jadwigę, która w r. 1615 wstąpiła do klasztoru Klarysek w Krakowie, gdzie w latach 1648-1651 pełniła funkcję ksieni (zm. 17 lipca 1656).

Od 1636 r. był żonaty z Elżbietą (zm. 1667, pochowana 16.kwietnia tego roku w Zakliczynie), córką starosty lipieńskiego Jana Kostki i Barbary z Rozdrażewskich. Mieli pięcioro dzieci - 4 synów: Stanisława (zm. młodo), Adama Piotra (zm. w lub przed 1710), Mikołaja Jana (zm. 1683), Zygmunta (zm. 1674) oraz córkę Mariannę (zm. po 1687), która ok. 1666 poślubiła Mikołaja Lanckorońskiego, starostę nowokorczyńskiego. Kasper Niesiecki podał wątpliwą informację, że była też córka Agnieszka, benedyktynka w Tarnowie.

Zygmunt Aleksander Tarło rozpoczął kształcić się najpóźniej od r. 1607 w Krakowie w Szkołach Nowodworskich. Pod opieką proboszcza melsztyńskiego Walentego Borowskiego bracia wyjechali w podróż zagraniczną i w dniu 9.11.1609 wpisali się do metryki uniwersytetu w Ingolstadt. Bracia byli też we Francji i WłoszechPaweł Czaplewski, Polacy na studyach w Ingolsztacie, Poznań 1914, s. 102..

Po powrocie do kraju rozpoczął służbę wojskową. W roku 1617 wziął udział w kampanii przeciw wojskom turecko-tatarskim zakończonej traktatem pokojowym pod Buszą. Dnia 5 VII 1619 został przyjęty na dwór Zygmunta III Wazy jako królewski dworzanin pokojowy. W roku 1621 towarzyszył z własnym pocztem królewiczowi Władysławowi Wazie w wyprawie chocimskiej. W latach 1626-9 uczestniczył w walkach w Prusach Królewskich w wojnie ze Szwedami. Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa krakowskiego w 1632 roku. W latach 1633-4 uczestniczył w kampanii przeciw Moskwie. Po pierwszych starciach z Kozakami Bohdana Chmielnickiego zaciągnął na swój koszt dwie chorągwie jazdy, które w latach 1648 i 1649 wzięły udział w bitwach pod Piławcami i Zborowem. W roku 1651 wziął udział w bitwie z siłami tatarsko-kozackimi pod Beresteczkiem.

Zygmunt Aleksander Tarło ufundował murowany klasztor i kościół Reformatów w Zakliczynie, na którego budowę w latach 1646 – 1654 wydał ok. 14.000 złp. Ponadto we wsi Złota wzniósł drewniany kościół a w Domasławicach kaplicę. Zmarł 22 stycznia 1654, został pochowany 20 kwietnia w kaplicy kościoła Reformatów w Zakliczynie. Żona jego ufundowała mu tam okazały pomnik nagrobny z czarnego marmuru i alabastruJerzy Szablowski (red.): Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. X, s. 92, wyd. Państwowy Instytut Sztuki, Warszawa 1953.

Bibliografia Suffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych, y W. X. Litewskiego, Zgodnie ná Naiásnieyssego Władisława Zygmunta ... roku 1632 ... Woiewodztwo Krákowskie., [b.n.s.]. Urzędnicy województwa ruskiego XIV-XVIII wieku. (Ziemie halicka, lwowska, przemyska, sanocka). Spisy". Oprac. Kazimierz Przyboś. 1987, s. 397.

Przypisy

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Ingolstadt Kategoria:Dworzanie Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Elektorzy Władysława IV Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo krakowskie) Kategoria:Kasztelanowie przemyscy Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Jana II Kazimierza Wazy Zygmunt Aleksander Tarło Kategoria:Ludzie związani z Zakliczynem Kategoria:Zmarli w 1654 Kategoria:Pochowani w Zakliczynie