thumb|Rozmieszczenie batalionu KOP „Kopyczyńce” w 1931 thumb Kompania graniczna KOP „Husiatyń” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.

Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Kopyczyńcach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 23 batalionu celnego, a jego 3 kompania stacjonowała w Husatynie. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. Już w następnym roku zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 1600/tjn./O.de B/25, w drugim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, w terminie do 1 marca 1925 sformowano 13 batalion graniczny , a w jego składzie 3 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 9 podoficerów, 5 nadterminowych i 98 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → .

W 1939 2 kompania graniczna KOP „Husiatyń” podlegała dowódcy batalionu KOP „Kopyczyńce”.

Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.

3 kompania graniczna „Husatyń” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 27 kilometrów 350 metrów. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Goleniszczewo”, „Kuźmińczyk”, „Husiatyń” i „Bondarówka” z komendantury „Husiatyń”.

Kompanie sąsiednie: 1 kompania graniczna KOP „Kałaharówka” ⇔ 1 kompania graniczna KOP „Kociubińczyki” – 1928, 1929, 1931, 1932, 1934 3 kompania graniczna KOP „Postołówka” ⇔ 1 kompania graniczna KOP „Kociubińczyki” – 1938

Działania kompanii w 1939

17 września 1939 batalion KOP „Kopyczyńce” kpt. Kąkolewskiego został zaatakowany zostały przez pododdziały 4 Korpusu Kawalerii komdiwa Dmitrija Riabyszewa i 26 BPanc płk. Siemieczenki oraz pododdziały 23 Oddziału Wojsk Pogranicznych NKWD. Atak rozpoczął się o godzinie 3:00 17 września czasu moskiewskiego.

Strażnice 2 kompanii granicznej „Husiatyń” zaatakowane zostały przez pododdziały 32 Dywizji Kawalerii kombriga Aleksandra Backalewicza oraz część sił 25 Korpusu Pancernego komdiwa Riepina. Strażnica „Husiatyń” oraz pluton odwodowy atakował 153 pułk kawalerii. Strażnica i pluton podjęły walkę. Opisuje ją siedemnastoletni ochotnik, żołnierz plutonu odwodowego, Kazimierz Kurnik:

Strażnica „Bednarówka”, zaatakowana została przez pododdziały brygady zmotoryzowanej płk. A. Diemidowa z 25 KPanc. Po krótkiej walce strażnica została zdobyta. Do niewoli dostało się 2 podoficerów i 8 szeregowców.

Na rozkaz ppłk. Kotarby pozostałości batalionu wycofały się w kierunku na Czortków-Buczacz-Niżniów. W rejon Niżniowa dotarły w godzinach wieczornych 17 września. Otoczone przez sowietów, poddały się.

Struktura organizacyjna Strażnice kompanii w latach 1928 – 1934W 2000 Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993, odnoszą się do stanu sprzed 1937 → . Wymienił następujące strażnice: „Kozina”, „Kałaharówka”, „Kręciłów”, „Podstołówka”, „Dziewicz” → . strażnica KOP „Dziewicz” strażnica KOP „Trybuchowce”wieś Trybuchowce, gmina Husiatyn, powiat kopyczyniecki, województwo tarnopolskie strażnica KOP „Olchowczyk”wieś Olchowczyk, gmina Husiatyn, powiat kopyczyniecki, województwo tarnopolskie strażnica KOP „Husiatyn”miasto Husiatyn, gmina Husiatyn, powiat kopyczyniecki, województwo tarnopolskie strażnica KOP „Bednarówka”wieś Bednarówka, gmina Husiatyn, powiat kopyczyniecki, województwo tarnopolskie

Strażnice kompanii w 1938 strażnica KOP „Olchowczyk” strażnica KOP „Husiatyn” strażnica KOP „Bednarówka”

Organizacja kompanii 17 września 1939: dowództwo kompanii pluton odwodowy 1 strażnica KOP „Olchowczyk” 2 strażnica KOP „Husiatyn” 3 strażnica KOP „Bednarówka”

Dowódcy kompanii kpt. Kazimierz Gottwald (był 30 IX 1928 – III 1930 → 37 pp) kpt. Władysław Nowobilski (29 III 1930 − 9 VI 1933 → odszedł do baonu KOP „Orany”) kpt. Kazimierz Kirkin (9 VI 1933 −) por. Tadeusz Gąsiorowski (- 1939)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/151.) (sygn.185/104.)

Husiatyń Kategoria:Husiatyn Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Kopyczyńce” Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1925 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939