thumb|Rozmieszczenie batalionu KOP „Dederkały” w 1931 thumb Kompania graniczna KOP „Białozórka” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.
Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Łanowcach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 25 batalionu celnego, a jego 3 kompania stacjonowała w Białozórce. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Druskienniki” służbę graniczną pełniły pododdziały 41 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza sformowano 4 batalion graniczny, a w jego składzie 33 kompanię graniczną KOP „Białozórka”. W 1939 4 kompania graniczna KOP „Białozórka” podlegała dowódcy batalionu KOP „Dederkały”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
4 kompania graniczna „Białozórka” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 20 kilometrów 37 metrów. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Łysogórka”, „Niemierzyńce” i „Szybenna” z komendantury „Ilkowce”.
Wydarzenia: W meldunku sytuacyjnym z 27 stycznia 1925 napisano: Na pododcinku kompanii w rejonie strażnicy 132 przytrzymano dwóch przemytników.
Kompanie sąsiednie: 3 kompania graniczna KOP „Łanowce” ⇔ 3 kompania graniczna KOP „Toki” – 1928, 1929, 1931, 1932, 1934 1938
Struktura organizacyjna
Struktura organizacyjna kompanii granicznej KOP „Białozórka”Lata1928 – 1938Strażnice kompanii zakwaterowane były w „budynkach popolicyjnych”, a odwód i dowództwo kompanii w koszarach „nowego typu” → W 2000 Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993, odnoszą się do stanu sprzed 1937 → . Wymienił następujące strażnice: „Derniki”, „Mołotków”, „Brzezina” i „Konfederacja Barska” → 17 września 1939Strażnicestrażnica KOP „Ośniki”wieś Ośniki, gmina Białozórka, powiat krzemieniecki, województwo wołyńskie → Baza miejscowości kresowych1 strażnica KOP „Ośniki”strażnica KOP „Mołotków”wieś Mołotków, gmina Białozórka, powiat krzemieniecki, województwo wołyńskie → Baza miejscowości kresowych2 strażnica KOP „Mołotków”strażnica KOP „Brzezina”W dokumentach występuje też pod nazwą Brzezina II → , , , 3 strażnica KOP „Brzezina”strażnica KOP „Puzichów” → „Konfederacja Barska”4 strażnica KOP „Konfederacja”Innepluton odwodowy
Dowódcy kompanii kpt. Stanisław Wolnowski (był XI 1927 − 1 VIII 1928) kpt. Stanisław Techmański (1 VIII 1928 − 28 IX 1928 → dyspozycja dowódcy batalionu) kpt. Franciszek Michał Löwi (28 IX 1928 − był 30 IV 1930)W styczniu 1931 ogłoszono jego przeniesienie do PKU Wadowice, zob. kpt. Jan Brachaczek (10 III 1931 − 2 VII 1934) kpt. Antoni Przybylski (3 VII 1934 − 26 IX 1934 → zawieszony w czynnościach (75% uposażenia)) w.z. por. Wacław Ligęziński (26 IX 1934 − III 1935 ) kpt. Antoni Przybylski (III 1935 - X 1935) p.o. por. Wacław Ligęziński (XI 1935 − VII 1936) kpt. Marian Kucharski (VIII 1936 – 13 XII 1936) kpt. Włodzimierz Pałucki (13 XII 1936 – X 1938) kpt. Tadeusz Naróg (XI 1938 – był V 1939) por. Marian Kowalewski (1939)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/217.) (sygn.177/151.) (sygn.184/102.)
Białozórka Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-radzieckiej Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Dederkały” Kategoria:Kompanie graniczne KOP w powiecie krzemienieckim Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1924 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939