thumb|Rozmieszczenie batalionu KOP „Budsław” w 1931 thumb thumb|Oficerowie batalionu KOP „Budsław” z rodzinami przy budynku kompanii granicznej „Olkowicze” (1932). W środku dowódca baonu - mjr Julian Czubryt.
Kompania graniczna KOP „Olkowicze” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza sformowano 1 batalion graniczny , a w jego składzie 9 kompanię graniczną KOP „Maćkowce”. 2 kwietnia 1925 oddano do użytku nowo wybudowane strażnice: nr 33, 34 i 35 „Żurawy”. Później kompanię przeniesiono do Olkowicz. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 9 podoficerów, 5 nadterminowych i 99 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → .
W 1939 1 kompania graniczna KOP „Olkowicze” podlegała dowódcy batalionu KOP „Budsław”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
1 kompania graniczna „Olkowicze” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 29 kilometrów 33 metrów. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Krajsk” i „Posadziec” z komendantury „Krajsk”.
Sąsiednie kompanie graniczne: 3 kompania graniczna KOP „Dołhinów” ⇔ 2 kompania graniczna KOP „Bryckie” – 1928, 1929, 1931, 1932, 1934, 1938
Walki kompanii w 1939 Strażnice 1 kompanii „Olkowicze” zostały zaatakowane przez 14 Oddział Wojsk Pogranicznych NKWD i pododdziały 2 Dywizji Strzeleckiej. Kompania poniosła duże straty. Strażnica „Pasieki” po krótkiej walce została opanowana. Straciła 13 zabitych i 6 wziętych do niewoli. Straty sowieckie: 5 czerwonoarmistów rannych. Pozostałe strażnice prawdopodobnie wycofały się bez walki w kierunku Olkowicz. Pododdziały stacjonujące w Olkowiczach wycofały się bez walki w kierunku Budsławia i 18 września dołączyły do wycofujących się sił batalionu. Niewielka część baonu przeszła na Litwę i tam została internowana.
Struktura organizacyjna
Strażnice kompanii w latach 1928 – 1931 (33) strażnica KOP „Soczewki”W komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Soczewka → wieś Soczewki, gmina Dołhinów, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych (34) strażnica KOP „Skoroda”wieś Skoroda, gmina Dołhinów, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Krągłe”W komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Krugłe → zaścianek Kruhłe, gmina Ilja, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych alt=Grupa osób przy koszarach kompanii KOP "Olkowicze" (1933).|mały|Grupa osób przy koszarach kompanii KOP "Olkowicze" w miejscowości Juncewicze (1933).strażnica KOP „Prudnik”folwark Prudniki, gmina Ilja, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Zaciemień”folwark Zaciemień, gmina Ilja, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
Strażnice kompanii w latach 1932 – 1934W 2000 Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993, odnoszą się do stanu sprzed 1937 → . Wymienił następujące strażnice: „Soczewki”, „Skoreda”, „Pasieki” → strażnica KOP „Soczewki”W komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Soczewka → strażnica KOP „Skoroda” strażnica KOP „Pasieki” strażnica KOP „Prudnik” strażnica KOP „Zaciemień”
Strażnice kompanii w 1938 strażnica KOP „Soczewki” strażnica KOP „Pasieki” strażnica KOP „Zaciemień”
Organizacja kompanii 17 września 1939: dowództwo kompanii pluton odwodowy 1 strażnica KOP „Soczewki” 2 strażnica KOP „Pasieki”zaścianek Pasieki Krajskie, gmina Ilja, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych 3 strażnica KOP „Zaciemień”
Dowódcy kompanii kpt. Henryk Skaczyła (był 31 X 1928) kpt. Jan Niedziela (30 XI 1928 − 22 III 1931 → przeniesiony do 69 pp ) kpt. Stanisław Trojan (9 III 1931 − 9 VI 1931) → przeniesiony do PKU Jarocin por Józef Wiertelak (14 VII 1931 − 14 VI 1933) → przeniesiony na stanowisko oficera żywnościowego kpt. Józef Grzybek (24 VI 1933 − 17 VII 1934 ) → adiutant batalionu kpt. Stanisław Wilhelm Konieczkowski (7 VIII 1934 − ) kpt. Jan SzczęśniakSzczęśniak Jan, kpt. piech., w KOP od 1938. Do mobilizacji dca 1 kompanii granicznej „Olkowicze”. Przydział mobilizacyjny nieznany. → (− 1939 )
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/217.) (sygn.177/151.) (sygn.181/202.)
Olkowicze Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-radzieckiej Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Budsław” Kategoria:Kompanie graniczne KOP w powiecie wilejskim Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1924 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939