thumb|Rozmieszczenie batalionu KOP „Iwieniec” w 1931 thumb thumb|Kapitan 14 pp Antoni Berger – w połowie lat 30. dowodził kompanią graniczną KOP „Raków” thumb|Kapitan 14 pp Emil Zawisza – w latach 1935–1936 dowodził kompanią graniczną KOP „Raków”
Kompania graniczna KOP „Raków” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.
Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Rakowie rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 32 batalionu celnego. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Raków” służbę graniczną pełniły pododdziały 32 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza sformowano 6 batalion graniczny , a w jego składzie 13 kompanię graniczną KOP „Raków”. W 1930 kompanii nadano imię 41 Suwalskiego pułku piechoty.
W 1934 w batalionie KOP „Iwieniec” dokonano pewnych zmian strukturalnych. Z dniem 1 grudnia 1934 kompanii przybyła strażnica „Kuczkuny”. Latem 1936 dowódca KOP polecił wyłączyć ze składu batalionu KOP „Iwieniec” 2 kompanię graniczną „Rubieżewicze” i włączyć ją jako 4 kompanię graniczną batalionu KOP „Stołpce”. Odcinek ochraniany przez kompanię włączono w rejon odpowiedzialności dowódcy batalionu KOP „Stołpce”. Dotychczasowa 4 kompania graniczna KOP „Raków” batalionu KOP „Iwieniec” otrzymała numer 2. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 5 nadterminowych i 83 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → .
W 1939 2 kompania graniczna KOP „Raków” podlegała nadal dowódcy batalionu KOP „Iwieniec”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
4 kompania graniczna „Raków” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 14 kilometrów 955 metrów. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Nowe Pole” i „Malawki” z komendantury „Nowe Pole”.
Wydarzenia 19 stycznia 1928 dowódca strażnicy Duszków sierż. zaw. Aleksander Ucikin zastrzelił żołnierza sowieckiego w pasie neutralnym. Dochodzenie prowadził posterunek żandarmerii KOP. W meldunku sytuacyjnym z 26 stycznia 1925 napisano: 21 stycznia 1925 o godz. 3.00 rano na pododcinku nr 13 Raków obok słupa 647 patrol zatrzymał dwóch osobników, którzy usiłowali przekroczyć granicę do Polski. Po zatrzymaniu próbowali przekupić żołnierzy. Przekazani zostali wraz z towarem do ekspozytury celnej w Rakowie.
Kompanie sąsiednie: 1 kompania graniczna KOP „Dubrowa” ⇔ 1 kompania graniczna KOP „Żebrowszczyzna” – 1928, 1929, 1931, 1932, 1934, 1938
Struktura organizacyjna +Struktura organizacyjna kompanii granicznej KOP „Raków”Lata1928-1934W 2000 Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 odnoszą się do stanu sprzed 1937 → . Wymienił następujące strażnice: „Kuczkuny”, „Mińska”, „Pomorszczyzna” → 193817 września 1939Strażnicestrażnica KOP „Kuczkuny”wieś Kuczkuny, gmina Raków, powiat mołodecki, województwo wileńskiestrażnica KOP „Kuczkuny”strażnica KOP „Kuczkuny”strażnica KOP „Mińska”strażnica KOP „Pomorszczyzna”strażnica KOP „Pomorszczyzna”strażnica KOP „Pomorszczyzna”folwark Pomorszczyzna, gmina Raków, powiat mołodecki, województwo wileńskiestrażnica KOP „Duszków”wieś Duszkowo, gmina Raków, powiat mołodecki, województwo wileńskieInnepluton odwodowy
Dowódcy kompanii +stopieńImię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskokapitanLucjan Stokowskibył IV 1927 dowódcą 4 kgkapitanJan Wachowskbył 30 IV 1930 −kapitanJan I Szczepaniak8 III 1931 − 30 VI 1933(chory) przeniesiony w stan spoczynkukapitanZdzisław DunikowskiZdzisław Habdank-Dunikowski ur. 26 marca 1894, uczestnik obrony Lwowa w 1918, podczas II wojny światowej jeniec oflagu w Murnau, zm. 10 sierpnia 1961 w Londynie. był I 1933 - kwatermistrz batalionukapitanAntoni Berger był 1 IV 1934 - adiutant batalionukapitanZdzisław DunikowskiV 1934 - 4 V 1935kwatermistrz batalionukapitanEmil Zawisza 5 V 1935 - 8 X 1936dowódca 2 kompanii granicznej „Rubieżewice”kapitanEdward HechtHecht Edward (1899-1940), kpt. piech., w KOP od 1935. Do mobilizacji dca 2 kompanii granicznej „Raków”. Przydział mobilizacyjny nieznany. Więzień obozu w Ostaszkowie. Zamordowany przez NKWD. → VI 1937 – 1939
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/217.) (sygn.177/151.)
(sygn.182/58.)
Raków Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-radzieckiej Kategoria:Rejon wołożyński Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Iwieniec” Kategoria:Kompanie graniczne KOP w powiecie mołodeckim Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1924 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939