Archiwum Burzowego Światła (ang. The Stormlight Archive) – seria powieści z gatunku fantasy autorstwa amerykańskiego pisarza, Brandona Sandersona.

Pierwsza część serii, Droga królów (ang. The Way of Kings), trafiła do sprzedaży w Stanach Zjednoczonych 31 sierpnia 2010, w Polsce ukazała się 30 kwietnia 2014. Drugi tom, Słowa światłości (ang. Words of Radiance) został wydany w USA 4 marca 2014, w Polsce zaś 3 grudnia tego samego roku. Kolejne tomy: Dawca przysięgi (Oathbringer), (Rythm of War) i (Wind and Truth) wydano odpowiednio w 2017, 2020 i 2024 roku. Planowana jest jeszcze druga, również pięciotomowa, seria Archiwum Burzowego Światła.

Historia powstawania serii W okresie od czerwca do sierpnia 2010 roku, wydawnictwo Tor Books opublikowało fragmenty rozdziałów Drogi królów na swojej oficjalnej stronie. W pierwszym tygodniu po wydaniu Droga królów trafiła na siódme miejsce listy bestsellerów New York Timesa, i utrzymała się na niej przez miesiąc. W kolejnych tygodniach zajmowała miejsca 11, 20 i 25.

W październiku 2010, Brandon Sanderson stwierdził, że druga część serii ma ukazać się w 2012, około dwa lata po wydaniu pierwszego tomu, zaś trzecia rok później. Jednakże, po ukończeniu pierwszego szkicu Pamięci światłości (ang. A Memory of Light), ostatniej powieści z cyklu Koło Czasu, Sanderson przesunął datę wydania kolejnego tomu na 2014 rok. Druga książka początkowo nosiła tytuł Arcyksiążę wojny (ang. Highprince of War) i miała skupiać się na arcyksięciu Dalinarze, ostatecznie jednak Brandon Sanderson zdecydował się poświęcić ją Shallan, początkowo nazywając ją The Book of Endless Pages.

Trzeci tom, Dawca przysięgi (ang. Oathbringer) wydany w 2017 roku, skupia się zwłaszcza na życiu Dalinara.

Książki w serii Powieści #TytułRozdziałyData wydaniaPolska data publikacjiRetrospekcje postaci1Droga królów (The Way of Kings)7531 sierpnia 201030 kwietnia 2014Kaladina2Słowa światłości (Words of Radiance)894 marca 20143 grudnia 2014Shallan3Dawca przysięgi (Oathbringer)12214 listopada 20172018 (w 2 tomach)Dalinara4 (Rythm of War)11717 listopada 20202021 (w 2 tomach)Eshonai i Venli5 (Wind and Truth)1476 grudnia 20242025 (w 2 tomach)Szetha

Nowele Tancerka krawędzi, 2017 (Edgedancer, 2016) Odprysk świtu, 2021 (Dawnshard, 2020)

Świat przedstawiony Roshar Roshar to planeta na której rozgrywa się akcja serii, będąca częścią cosmere – większego uniwersum, w którym osadzona jest także fabuła wielu innych książek Sandersona. Rozciąga się na niej pojedynczy superkontynent, także zwany Rosharem, przez który nieregularnie przetaczają się potężne arcyburze (highstorms), przypominające linie szkwału, lecz mające przy tym magiczną naturę. Nie pozwalają one na powstanie gleby i zabijają istoty, które nie mogą się schować lub przetrwać nawałnicy na otwartej przestrzeni. W związku z tym, lokalna fauna to głównie skorupiaki, a trawa drąży korzeniami skałę i chowa się w niej, gdy wyczuwa wstrząsy.

Ludzie zamieszkujący Roshar stworzyli szereg państw, m.in. feudalne Alethkar i Jah Keved. Poza nimi żyje tam także gatunek autochtonicznych humanoidów zwanych Parszmenami, którzy przez wieki służyli ludziom jako niewolnicy.

Magia W świecie tym powszechna jest magiczna energia, tytułowe Burzowe Światło (Stormlight), lecz jej użytkowanie jest mocno ograniczone. Arcyburze nasycają nim kule (szklane kulki z klejnotem w środku) używane jako waluty, dzięki czemu można je wykorzystać także jako oświetlenie.

Burzowe Światło można wykorzystać do uzyskania licznych magicznych efektów, lecz potrzeba do tego pomocy magicznych istot zwanych sprenami. Pomniejsze spreny można zmusić do pomocy, schwytawszy je wcześniej w kule, za pomocą urządzeń zwanych fabrialami. Ludzie przed wiekami porzucili współpracę z potężniejszymi, inteligentnymi sprenami, co uniemożliwiło korzystanie z tzw. Wiązania Mocy (Surgebinding) – szeregu potężnych zdolności, które tylko częściowo można zastąpić korzystaniem z fabriali.

Wiązania Mocy Wiązania Mocy (Surgebinding) to 10 mocy używanych przez Świetlistych Rycerzy. Wymagają Burzowego Światła

Wiązania Mocy to: Grawitacja (Gravitation), pozwalające przekierowywać część swojej grawitacji w inną stronę lub zwiększać grawitację działającą na nich. Używane jest do zmieniania swojego ciężaru oraz spadania na duże dystanse. Jest używane przez Wiatrowych i Niebiańskich Niszczenie (Division), zmieniające powiwtrze w ogień oraz kruszące rzeczy typu kamień. Jest używane przez Niebiańskich oraz Pyłowców Tarcie (Abrasion), pozwalające zmieniać swoje tarcie względem innych obiektów i istot. Jest używane przez Pyłowców i Tancerzy Krawędzi Wzrost (), pozwalające przyśpieszać wzrost roślin oraz leczyć innych o ile rany nie są zbyt stare. Jest używane przez Tancerzy Krawędzi oraz Widzących Prawdę Iluminacja (Ilumination), pozwalająca wyświwtlać trójwymiarowe obiekty oraz emitować różne odgłosy w wybranym miejscu. Wyświetlane obrazy nigdy nie są materialne. Jest używane przez Widzących Prawdę i Tkaczy Światła Transformacja (Transformation), pozwalające transmutować obiekty (prawdopodobnie o ile nie są aluminiowe) i istoty w jedną z dziesięciu Esencji. Istnieje fabrial pozwalający tego używać ale może zmienić tylko w Esencję jednego z klejnotów które ma w sobie oraz zmienia kawałek użytkownika w tą Esencję. Posiadane przez Tkaczy Światła oraz Przenosicieli Przenoszenie (Transportation), pozwalające przenieść się do Cieniomorza w odpowiedniku miejsca w którym się znajduje użytkownik. Posiadane przez Przenosicieli i Kształtujących Wolę Skupienie (), pozwalające kształtować kamień. Posiadane przez Kształtujących Wolę oraz Skalnych Strażników Napięcie (), pozwalające zmieniać twardość przedmiotów. Posiadane przez Skalnych Strażników i Kowali Więzi Przyczepność (), pozwalające przyklejać rzeczy do innych, prawdopodobnie poprzez zmniejszanie tam ciśnienia. Posiadane przez Kowali Więzi oraz Wiatrowych

Świetliści Rycerze Świetliści Rycerze (Knights Radiant) to Mocowiązcy (Surgebinders) zgromadzeni w dziesięciu zakonach, tworzących razem pradawną organizację, która upadła przed wiekami, lecz w trakcie fabuły cyklu zostaje stopniowo odbudowana. Każdego zakonu pierwszy Ideał to "Życie przed śmiercią, siła przed słabością, podróż przed celem"

Zakony Świetlistych Rycerzy to: Wiatrowi (Windrunners), posiadający moce Grawitacji i Przyczepności. Ich Heroldem jest Jezerezeh, ich spreny to honorspreny a ich Ideały są o chronieniu.; Niebiańscy (Skybreakers), posiadający moce Grawitacji i Niszczenia. Ich Heroldem jest Nalenelan, ich spreny to arcyspreny (nie mylić z wielkimi sprenami) a ich przysięgi są o podążaniu za zbiorem praw lub człowiekiem. To jedyny zakon do którego należy Herold; Pyłowcy (Duatbringers), posiadający moce Tarcia i Niszczenia. Ich Heroldką jest Charanarach, ich spreny to chyba popiołospreny a ich przysięgi są o panoaaniu nad sobą; Tancerze Krawędzi (Edgedancers), posiadający moce Tarcia i Wzrostu. Ich Heroldką jest Vedeledev, ich spreny to pielęgnacjospreny a ich przysięgi są o pamiętaniu o innych; Widzący Prawdę (Truthwatchers), posiadający moce Iluminacji i Wzrostu. Ich Heroldką jest Pailiah, ich spreny to mgłospreny a ich przysięgi są o szukaniu wiedzy. Jedyny znany członek tego zakonu (książę Renarin Kholin) czasem ma wizje przyszłości ale nie wiadomo czy to nie ponieważ ma "zepsutego" sprena; Tkacze Światła (Lightweavers), posiadający moce Iluminacji i Transformacji. Ich Heroldką jest Shalash, ich spreny to "kłamstwospreny" (Zagadkowi) a ich przysięgi to mówienie swoich prawd. Shallan (główna bohaterka, Tkaczka Światła) ma zdolność zapamiętywania dokładnego obrazów i tekstu ale nie wiadomo czy to przez bycie Tkaczką Światła czy przez pochodzenie; Przenosiciele (Elsecallers), posiadający moce Przenoszenia i Transformacji. Ich Heroldką jest Battah, ich spreny to atramentospreny a ich przysięgi są o rozwijaniu swojego potencjału; Kształtujący Wolę (Willshapers), posiadający moce Przenoszenia i Skupienia. Ich Heroldem jest Kalak, ich spreny to światłospreny a ich przysięgi są o poszukiwaniu wolności. Venli (Parshendi, Kształtująca Wolę) potrafi rozmawiać z Kamieniem i to może być przez to że jest i Parshendi i Kształtującą Wolę; Skalni Strażnicy (Stonewards), posiadający moce Napięcia i Skupienia. Ich Herold to Talenelat, ich spreny to szczytospreny a ich prysięgi są o tym że będzie można na nich polegać; Kowale Więzi (Bondsmiths), posiadający moce Napięcia i Przyczepności. Ich Herold to Ishi, ich spreny to wielkie spreny (czyli Ojciec Burz, Rodzeństwo i Strażniczka Nocy, po WaT prawdopodobnie tylko Rodzeństwo) a ich przysięgi są o tym że będą jednoczyć. Prawdopodobnie wszyscy 3 Kowale Więzi potrafią napełniać kule w okolicy Światłem swojego sprena. W przypadku Dalinara prawdopodobnie przez bycie związanym z Ojcem Burz łatwiej mu było zostać Honorem

Nagrody Archiwum Burzowego Światła było nominowane do Nagrody Hugo dla najlepszej serii powieści. Droga królów i Słowa światłości były nominowane do nagrody Locusa dla najlepszej powieści fantasy i zdobyły nagrodę Gemmella.

Adaptacje Wszystkie tomy wydano również w postaci audiobooków. W 2018 roku wydano grę VR The Way of Kings: Escape the Shattered Plains firmy Arcturus VR.

Przypisy

Kategoria:Amerykańskie powieści fantasy Kategoria:Cosmere