thumb|Herb Woroniczów Woroniczowie herbu Pawęża – polska rodzina arystokratyczna o korzeniach litewsko-ruskich pieczętująca się herbem Pawęża. Ród ten oprócz Wołynia, Kijowszczyzny i Podola zamieszkiwał też Litwę. Do rodziny Woroniczow należało wielu wybitnych oficerów, posłów, starostów, pisarzy, etc.
Historia rodu Według Niesieckiego, Woroniczowie wywodzą się z JelcówNiesiecki Kacper. Korona Polska, t2 (https://polona.pl/item/181770/217/). Protoplastą rodziny jest bezimienny Worona, najmłodszy syn Aleksandra Hrehorowicza, hetmana Świdrygiełły i prawdopodobnym ojcem Iwaszki Worony starszego i Gniewosza. Według PaprockiegoPaprocki Bartosz. Herby rycerstwa polskiego. (https://books.google.fr/books?id=3BAEAAAAYAAJ&pg=PA852&lpg=PA852&dq=matwiej+kmita&source=bl&ots=IyIvDddtfZ&sig=-HW9SDyCmNqaDN1cmlmqwTA1oBU&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwi8ypX7j-DJAhUHuhoKHRqxDi0Q6AEIHzAA#v=onepage&q=matwiej%20kmita&f=false), Woroniczowie są blisko spokrewnieni z Niemirami, Czerlińskimi, Tysza-Bykowskimi, Kmitami (Kmicicami), Olizarami Wołkiewiczami, Strybilami i Hosckimi.
W dziejach rodu znaczącym faktem było nadanie bojarowi żytomierskiemu Iwaszkowi Woronie (starszemu) wioski Krosznia (dziś dzielnicy Żytomierza) przez króla Aleksandra Jagiellończyka dnia 22 maja 1506, a jego bratu Gniewoszowi Woronie Łowkowa i IwankowaAdam Boniecki. Poczet rodów w Wielkim Księstwie Litewskim w XV i XVI w. (1887)(crispa.uw.edu.pl). Przejmując dobra Boratyn (obecnie dzielnica Łucka), Trojanów, Tatarynówkę, Dworzec i Szumsk leżące koło Żytomierza, Woroniczowie podzielili się na dwie gałęzie: Worona-Boratyńskich i Woroniczów trojanowskich, którzy osiedlili się także w Rzyszczowie i Chodorowie nad Dnieprem. Z czasem Woronicze trojanowscy rozdzielili się ponownie na dwie gałęzie: prymasowską (po Marcinie) i senatorską (po Teodorze). Poprzez wiano ostatniej z rodu – Szczęsnej z Woroniczów dobra wołyńskie i rzyszczowskie przeszły na hrabiów Działyńskich.
Liczne archiwa Woroniczów są dostępne w Zbiorach CzołowskiegoZbiory Alexandra Czołowskiego AGAD (bazy.oss.wroc.pl),, a genealogiczne w Państwowych Archiwach Miejskich Żytomierza i Kijowa. Na ich bazie genealogia rodu została także opracowana przez Józefa Ignacego Kraszewskiego i Kazimierza Pułaskiego„Kronika” Kazimierza Pułaskiego, t2, DIG, Warszawa 2004, str: 263-285. Jeśli spór o Wasyla z linii trojanowskiej zostanie rozstrzygnięty na rzecz Wasyla z linii boratyńskiejZbiory Czołowskiego, rkp 81, to drzewo genealogiczne Woroniczów zostanie substancjalnie zmienione.
Osobistościami rodu są Samuel Woronicz, cześnik czernichowski i podczaszy kijowski, Nikodem Kazimierz na Szumsku Woronicz, kasztelan kijowski, Jan Paweł Woronicz, arcybiskup i prymas, Janusz Woronicz, polityk, jeden z najwybitniejszych działaczy Hotelu Lambert, członek Wielkiej Emigracji czy ksiądz Józef Woronicz (ksiądz) zamordowany przez Bolszewików.
Bibliografia Klijanienko-Pieńkowski Jerzy. „Pan Pieńkowski? Da oni żili zdieś. Wołyń, Syberia, Nałęczów, losy ziemiaństwa polskiego”. Wydawnictwo Sztafeta, 2012, Litwin Henryk Struktura wyznaniowa szlachty kijowskiej — Odrodzenie i Reformacja w Polsce T. 48: 2004 s. 199-219, 2004, Pułaski Kazimierz, Kronika polskich rodów szlacheckich Podola, Wołynia i Ukrainy. t2. DIG, Warszawa, str 263-285, 2004 Słownik GKP Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy w Kijowie, Zespół 252 “Woroniczowie” podzielony na 13 spraw obejmujący dokumenty z lat 1556-1868, Wywód rodowitości Woroniczów z 1802 nr 276 Żytomierz, (ГАЖО 146/1/529 (1833 и позже Протоколы утверждения в дворянстве Вороничов (стр 69) 9 Марта до 1802 г. За № 276 1832 годах Стр. 121), Akta Unii Polski z Litwa Księga grodzka żytomierska 1728/223/637 w Archiw Jugozapadnoj Rossii cz7t1 VII i cz7t1 XXXVI (rosgenea.ru)
Przypisy
Linki zewnętrzne http://pienkowski.skyrock.com/2746391448-Rodzina-po-k-dzieli-Woronicz-herbu-Paw-a-proba-rekonstrukcji-hn-n.html
!