Orzeł (The eagle) – wiersz angielskiego poety Alfreda Tennysona, jednego z najważniejszych twórców epoki wiktoriańskiej, opublikowany po raz pierwszy w 1851 roku.
Charakterystyka ogólna "Orzeł" jest sześciowersowym epigramatem. Składa się z dwóch strof trójwersowych. Należy do najkrótszych wierszy poety, ale też najczęściej przedrukowywanych w antologiach. Jest też zamieszczany na coraz to nowych stronach internetowych, co najlepiej świadczy o jego niesłabnącej popularności.
He clasps the crag with crooked hands; Close to the sun in lonely lands, Ring'd with the azure world, he stands.
The wrinkled sea beneath him crawls; He watches from his mountain walls, And like a thunderbolt he falls.
Forma Wiersz zbudowany jest z tercetów monorymowych, pisanych jambicznym czterostopowcem. Ważną rolę odgrywa w nim aliteracja, dobitna zwłaszcza w pierwszym wersie, która buduje spójność formalno-treściową utworu, łącząc między innymi słowa: clasps, crag, crooked i close.
Treść Utwór jest przykładem skondensowanego obrazu poetyckiego. Jest on oparty na kontraście. Zwrotki różnią się tematycznie. Pierwsza opisuje stan bezruchu, w jakim znajduje się tytułowy ptak. Druga natomiast pokazuje czynności - ruch morskich fal daleko w dole, badawcze spojrzenie drapieżnika, wreszcie jego błyskawiczne pikowanie, zapewne w stronę zauważonej ofiary. To przeciwstawienie statyki i dynamiki jest podstawową osią konstrukcyjną utworu.
Przekład Wiersz Tennysona przełożył na język polski, z zachowaniem jego formy wersyfikacyjnej i instrumentacyjnej, Stanisław Barańczak na potrzeby antologii Od Chaucera do LarkinaOd Chaucera do Larkina: 400 nieśmiertelnych wierszy, 125 poetów anglojęzycznych z 8 stuleci. Antologia w wyborze, przekładzie i opracowaniu Stanisława Barańczaka, Kraków 1993.. Barańczak nie tylko utrzymał postać strofy monorymowej, stosując zresztą rymy łączące się w asonans [-ale] -i [-ada], ale świadomie zastosował instrumentację spółgłoskową, nasycając tekst grupami [sk], [st] i [sp]Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Kraków 2003, s. 178.. Oczywiście, zachował też jambiczne metrum oryginału, zmieniając tylko klauzulę męską na żeńską. Swoją wersję przedstawił też wspomniany Wiktor Jarosław Darasz, ale nie dorównuje ona przekładowi Barańczaka.
Przypisy
Kategoria:Utwory poetyckie Alfreda Tennysona Kategoria:Utwory literackie z 1851 Kategoria:Utwory literackie o ptakach