Ekspedycja 36 – stała załoga Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, która sprawowała swoją misję od 13 maja do 10 września 2013 roku. Ekspedycja 36 rozpoczęła się wraz z odłączeniem od stacji statku Sojuz TMA-07M i trwała do odcumowania od ISS statku Sojuz TMA-08M.
Załoga W skład załogi Ekspedycji 36 wchodziło sześcioro astronautów z trzech państw i agencji kosmicznych. Dowódcą ekspedycji był Rosjanin Pawieł Winogradow, dla którego był to trzeci lot w kosmos. Wcześniej był członkiem ekspedycji Mir EO-24 na stację kosmiczną Mir oraz jako dowódca Ekspedycji 13 na ISS. Winogradow uczestniczył również w misjach Sojuz TM-26 i TMA-8. Pawieł Winogradow przybył na ISS na pokładzie Sojuza TMA-08M 29 marca 2013 roku razem z Aleksandrem Misurkinem i Amerykaninem Christopherem Cassidy. Dla Misurkina był to pierwszy lot kosmiczny, natomiast Cassidy wcześniej uczestniczył w misji STS-127 wahadłowca Endeavour.
Winogradow, Misurkin i Cassidy po przybyciu na stację weszli w skład Ekspedycji 35 i dopiero po odłączeniu od ISS statku Sojuz TMA-07M stali się oni członkami 36. stałej załogi stacji.
Początkowo Ekspedycja 36 liczyła tylko trzech członków, jednak skład powiększył się o kolejną trójkę astronautów 29 maja 2013 roku, gdy do stacji zacumował statek Sojuz TMA-09M. Na jego pokładzie znaleźli się: Rosjanin Fiodor Jurczichin, astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej Włoch Luca Parmitano i Amerykanka Karen Nyberg. Jurczichin był najbardziej doświadczonym członkiem załogi, gdyż odbywał on swój czwarty lot kosmiczny. Wcześniej uczestniczył on w misjach: STS-112 promu kosmicznego Atlantis, Sojuz TMA-10 i TMA-19. Był on także dowódcą Ekspedycji 15 oraz członkiem 24. i 25. stałej załogi ISS. Z kolei dla Karen Nyberg był to drugi lot kosmiczny, gdyż wcześniej uczestniczyła ona w misji STS-124 wahadłowca Discovery. Natomiast Luca Parmitano odbywał swój pierwszy lot w kosmos.
Po zakończeniu Ekspedycji 36 kosmonauci Jurczichin, Parmitano i Nyberg przeszli w skład 37. stałej załogi zanim zakończyli swój pobyt na stacji.
Skład załogi FunkcjaPierwsza częśćDruga częśćDowódca Pawieł Winogradow, Roskosmos3. lot kosmicznyInżynier pokładowy 1 Aleksandr Misurkin, Roskosmos1. lot kosmicznyInżynier pokładowy 2 Christopher Cassidy, NASA2. lot kosmicznyInżynier pokładowy 3 Karen Nyberg, NASA2. lot kosmicznyInżynier pokładowy 4 Fiodor Jurczichin, Roskosmos4. lot kosmicznyInżynier pokładowy 5 Luca Parmitano, ESA1. lot kosmiczny
Załoga rezerwowa Załogę rezerwową stanowiły odpowiednie załogi rezerwowe Sojuza TMA-08M i TMA-09M. Jako dublerzy pierwszej trójki załogi mianowani zostali: Oleg Kotow, Roskosmos – wcześniej odbył dwa loty kosmiczne, Siergiej Riazanskij, Roskosmos – wcześniej nie odbył żadnego lotu kosmicznego, Michael Hopkins, NASA – wcześniej nie odbył żadnego lotu kosmicznego. Powyższa trójka astronautów stanowiła następnie skład podstawowej załogi Sojuza TMA-10M oraz Ekspedycji 37 i 38.
Jako zastępców drugiej trójki kosmonautów Ekspedycji 36 mianowani zostali: Michaił Tiurin, Roskosmos – wcześniej odbył dwa loty kosmiczne, Koichi Wakata, JAXA – wcześniej odbył trzy loty kosmiczne, Richard Mastracchio, NASA – wcześniej odbył trzy loty kosmiczne. Powyższa trójka astronautów stanowiła następnie skład podstawowej załogi Sojuza TMA-11M oraz Ekspedycji 38 i 39.
Spacery kosmiczne Podczas Ekspedycji 36 wykonano pięć spacerów kosmicznych (EVA), które trwały w sumie 27 godzin i 51 minut.
Pierwsze EVA Ekspedycji 36 thumb|left|180px|Aleksandr Misurkin podczas spaceru kosmicznego Pierwszy ze spacerów kosmicznych miał miejsce 24 czerwca 2013 roku. Kosmonauci Fiodor Jurczichin i Aleksandr Misurkin ubrani w skafandry Orłan opuścili pokład stacji o 13:31 UTC poprzez śluzę powietrzną Pirs. Głównym zadaniem kosmonautów były prace przygotowawcze pod nowy moduł Nauka. W tym celu zainstalowali oni na module Zaria uchwyty potrzebne do poprowadzenia tam kabli zasilających. Oprócz tego dokonali oni również wymiany jednego z elementów systemu chłodzącego na module Zaria, jako działanie zapobiegawcze przed możliwością wystąpienia awarii. Dodatkowo kosmonauci zdemontowali dwa eksperymenty naukowe umieszczone na zewnątrz modułu Poisk i zainstalowali jeden nowy. Spacer kosmiczny zakończył się o 20:06 UTC po 6 godzinach i 35 minutach.
Pierwsze wyjście Parmitano thumb|240px|Christopher Cassidy opuszcza śluzę powietrzną Quest rozpoczynając spacer kosmiczny W drugim spacerze kosmicznym uczestniczyli astronauci Christopher Cassidy i Luca Parmitano. 9 lipca 2013 roku o 12:02 UTC opuścili oni pokład stacji przez śluzę Quest ubrani w skafandry EMU. Pierwszym zadaniem astronautów była wymiana transceivera na segmencie Z1 struktury kratownicowej, który uległ awarii w grudniu 2012 roku. Urządzenie to jest jednym z dwóch umożliwiających przesyłanie obrazu i danych ze stacji na Ziemię w paśmie Ku. W czasie gdy Christopher Cassidy zajmował się wymianą transceivera, Luca Parmitano demontował dwa eksperymenty naukowe dotyczące badań nad materiałami, które były umieszczone na zewnątrz stacji. Następnie Cassidy zamontował na module Unity i adapterze PMA-1 kable zasilające potrzebne dla przyszłego modułu Nauka. Potem astronauci zamontowali na strukturze kratownicowej dwa specjalne chwytaki na radiatory, które pozostaną tam na wypadek konieczności wymiany zepsutych radiatorów. Po wykonaniu tego zdania Luca Parmitano zdemontował jedną z uszkodzonych kamer, która służyła do rejestrowania obrazu podczas dokowania do stacji statków transportowych. Z kolei Christopher Cassidy zajął się montażem dwóch dodatkowych ciągów zasilających na segmencie Z1 kratownicy, co pozwoli zwiększyć bezpieczeństwo dostaw energii dla stacji w razie awarii któregoś z podstawowych ciągów energetycznych. W tym czasie Parmitano zainstalował izolację termiczną na adapterze PMA-2. Spacer kosmiczny zakończył się o 18:09 UTC po 6 godzinach i 7 minutach. Był to pierwszy spacer kosmiczny Luki Parmitano.
Przerwany spacer kosmiczny thumb|240px|Luca Parmitano podczas przerwanego spaceru kosmicznego Kolejny spacer kosmiczny rozpoczął się 16 lipca 2013 o 11:57 UTC. Ponownie wzięli w nim udział Christopher Cassidy i Luca Parmitano, którzy byli ubrani w skafandry EMU i opuścili wnętrze stacji przez śluzę Quest. Astronauci mieli: kontynuować instalację kabli zasilających na strukturze kratownicowej, zamontować kabel ethernet dla przyszłego modułu Nauka, wymienić kamery na module Kibō i segmencie P1 kratownicy, a także zdemontować osłonę izolacyjną ze skrzynki przekaźników. Jednak o 12:42 UTC, po zakończeniu pierwszego z zadań, Luca Parmitano zgłosił obecność wody w jego hełmie, a dodatkowo okazało się, że przybywa jej z każdą minutą. W efekcie kontrola misji postanowiła przerwać spacer kosmiczny i nakazała astronautom powrót do śluzy powietrznej. Spacer został zakończony o 13:39 UTC po godzinie i 42 minutach od rozpoczęcia. Zgodnie z planem miał on trwać 6 godzin i 15 minut. NASA poinformowała jednak, że gromadząca się w hełmie Parmitano woda nie stanowiła bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia astronauty.
Rekordowy rosyjski spacer kosmiczny thumb|240px|Fiodor Jurczichin w skafandrze Orłan podczas prac na zewnątrz stacji W czwartym spacerze kosmicznym udział wzięli Fiodor Jurczichin i Aleksandr Misurkin, którzy ubrani w skafandry Orłan opuścili wnętrze ISS 16 sierpnia 2013 o 14:36 UTC przez śluzę Pirs. Kosmonauci zajęli się montażem kabli zasilających i ethernet od adaptera PMA-1, łączącego amerykański i rosyjski segment stacji, przez cały moduł Zaria. Podobnie jak w przypadku wcześniejszych spacerów, instalacja nowego okablowania związana była z przygotowaniami pod nowy moduł Nauka. Zainstalowali oni również eksperyment naukowy na module Poisk, który ma na zbadać zmiany właściwości różnych materiałów w związku z ich ekspozycją na działanie otwartej przestrzeni kosmicznej. Spacer kosmiczny zakończył się o 22:05 UTC po 7 godzinach i 29 minutach, co stanowi nowy rekord w długości przebywania w otwartej przestrzeni kosmicznej przez rosyjskich kosmonautów.
Dalsze prace na rosyjskiej części ISS thumb|240px|Fiodor Jurczichin (z lewej) i Aleksandr Misurkin w czasie swojego EVA machają flagą Rosji w celu uczczenia jej święta W ostatniej EVA Ekspedycji 36 ponownie udział wzięli kosmonauci Fiodor Jurczichin i Aleksandr Misurkin. Podobnie do ich wcześniejszych spacerów kosmicznych ubrani byli oni w skafandry Orłan i opuścili wnętrze stacji przez służę Pirs. Spacer kosmiczny rozpoczął się 22 sierpnia 2013 roku o 11:34 UTC. Ich pierwszym zadaniem była instalacja specjalnej stacji roboczej i dwuosiowej platformy pod przyszłą kamerę na module Zwiezda. Okazało się jednak, że podstawa tego urządzenia nie pasuje do miejsca instalacji. W efekcie nakazano kosmonautom przerwać te prace oraz przenieść tę stację roboczą i platformę do śluzy powietrznej. Jednak gdy to uczyniono, kontrola misja uznała, że błąd w ustawieniu podstawy nowego urządzenia może zostać naprawiony już po jego zamontowaniu. Z tego powodu nakazano kosmonautom ponownie przenieść nowe urządzenia na miejsce instalacji i zamontować je. Po zakończeniu tego zadania kosmonauci zdemontowali z tego samego modułu urządzenie służące do komunikacji laserowej. Następnie, również na module Zwiezda, przeprowadzono inspekcję sześciu anten służących do komunikacji ze statkiem transportowym ATV podczas jego dokowania do stacji. W szczególności poszukiwano luźnych śrub mocujących, gdyż trzy dni wcześniej zauważono jedną z nich dryfującą w otwartej przestrzeni kosmicznej w pobliżu ISS. Pod koniec tej EVA zamontowano jeszcze specjalne stanowisko, które będzie wspomagać kosmonautów podczas przyszłych spacerów kosmicznych oraz sfotografowano jeden z eksperymentów naukowych i pobrano próbkę izolacji termicznej modułu Poisk. Kosmonauci rozwinęli również Flagę Rosji, którą następnie machali w otwartej przestrzeni kosmicznej, gdyż tego dnia przypadało w Rosji święto flagi. Spacer kosmiczny zakończył się o 17:32 i trwał 5 godzin i 58 minut.
Lista spacerów kosmicznych podczas Ekspedycji 36 Lp.DataAstronauciŚluza powietrzna, skafandryPoczątekKoniecCzas trwaniaCeleUwagi 1 24 czerwca 2013 Fiodor Jurczichin,Roskosmos Pirs,Orłan 13:31 UTC 20:06 UTC 6 h 35 min montaż na module Zaria uchwytów do kabli zasilających, wymiana elementu systemu chłodzącego na module Zaria, demontaż dwóch eksperymentów naukowych z modułu Poisk i instalacja jednego nowego. Aleksandr Misurkin,Roskosmos 2 9 lipca 2013 Christopher Cassidy,NASA Quest,EMU 12:02 UTC 18:09 UTC 6 h 7 min wymiana transceivera na ITS Z1, demontaż dwóch eksperymentów naukowych, montaż kabli zasilających na module Unity i adapterze PMA-1, instalacja dwóch chwytaków na radiatory na strukturze kratownicowej, demontaż uszkodzonej kamery, instalacja dwóch dodatkowych ciągów zasilających na segmencie Z1 kratownicy, montaż izolacji termicznej na adapterze PMA-2. Luca Parmitano,ESA 3 16 lipca 2013 Christopher Cassidy,NASA Quest,EMU 11:57 UTC 13:39 UTC 1 h 42 min zrealizowane:instalacja kabli zasilających na strukturze kratownicowej,niezrealizowane:montaż kabla ethernet dla przyszłego modułu Nauka, wymiana kamer na module Kibō i segmencie ITS P1, demontaż osłony izolacyjnej ze skrzynki przekaźników. spacer przerwany w związku z pojawieniem się wody w hełmie skafandra Parmitano Luca Parmitano,ESA 4 16 sierpnia 2013 Fiodor Jurczichin,Roskosmos Pirs,Orłan 14:36 UTC 22:05 UTC 7 h, 29 min montaż kabli zasilających i ethernet na module Zaria, instalacja eksperymentu naukowego na module Poisk. Aleksandr Misurkin,Roskosmos 5 22 sierpnia 2013 Fiodor Jurczichin,Roskosmos Pirs,Orłan 11:34 UTC 17:32 UTC 5 h, 58 min instalacja stacji roboczej i dwuosiowej platformy pod przyszłą kamerę na module Zwiezda, demontaż urządzenia do komunikacji laserowej ze Zwiezdy, inspekcja anten do komunikacji z ATV, instalacja stanowiska wspomagającego kosmonautów podczas EVA, sfotografowanie jednego z eksperymentów naukowych, pobranie próbki izolacji termicznej modułu Poisk. Aleksandr Misurkin,Roskosmos
Loty transportowe