Gołębiak plamisty (Zenaida galapagoensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Występuje endemicznie na wyspach Galapagos należących do Ekwadoru. Jest bliski zagrożenia wyginięciem.
Taksonomia Gatunek został opisany naukowo w 1841 roku przez Johna Goulda. Gould opisał podgatunek zamieszkujący główne wyspy archipelagu. W 1899 roku Walter Rothschild i Ernst Hartert opisali podgatunek Z. g. exsul żyjący na oddalonych na północny zachód wyspach Darwin i Wolf. Gatunek różni się od innych przedstawicieli rodzaju Zenaida głosem i zachowaniami, i bywał wyłączany do monotypowego rodzaju Nesopelia. Badania genetyczne wskazują jednak na jego przynależność do rodzaju Zenaida.
Charakterystyka Długość ciała wynosi od 18 do 23 cm, masa ciała od 67 do 92 g. Głowa i szyja są rdzawobrązowe; różowobrązowa barwa piersi przechodzi w jaśniejszą, płową barwę na brzuchu. Pokrywy podoogonowe jasnoszare. Obrączka oczna ma kontrastującą niebieską barwę.
Gołębiak plamisty ma proporcjonalnie krótszy ogon, większe nogi i stopy i dłuższy dziób niż gołębiak plamouchy (Zenaida auriculata) i gołębiak długosterny (Z. macroura). Gołębiak cynamonowy (Z. aurita) wykazuje pośrednie proporcje ciała i cechy ubarwienia między tymi gatunkami a gołębiakiem plamistym.
Ekologia Gatunek ten zamieszkuje suche, skaliste niziny z rozproszonymi drzewami, krzewami i opuncjami. Żywi się głównie nasionami, ale w porze deszczowej (późny styczeń – połowa lutego) zjada również gąsienice i kwiaty kaktusów. Ptaki te nie migrują, choć zdarza się, że przelatują pomiędzy wyspami.
Lęgi Samica gołębiaka plamistego składa zwykle dwa jaja. Lęgi mają miejsce od stycznia do listopada, choć sezon rozrodczy może się różnić pomiędzy wyspami archipelagu; największe nasilenie prawdopodobnie ma miejsce od marca do czerwca. Gniazda są zakładane na ziemi, w szczelinach skał lub w starych gniazdach przedrzeźniacza bladego.
Status i zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2020 roku uznaje gołębiaka plamistego za gatunek bliski zagrożenia (NT – Near Threatened); wcześniej, od 1988 roku klasyfikowała go jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). W 1996 roku opisywany był jako dość pospolity, ale na niektórych wyspach jest rzadki, a na Floreanie od tamtej pory obserwowany był bardzo rzadko, a być może już wymarł. Globalny trend liczebności populacji jest spadkowy. Za główne zagrożenie dla gatunku uznaje się drapieżnictwo ze strony zdziczałych kotów. W przeszłości polowano na te ptaki, co ułatwiała ich ufna natura. Istnieją zapisy o upolowaniu 60–70 sztuk w jeden ranek. Odnotowano też przypadki pasożytnictwa muchówek Philornis downsi w gniazdach tych ptaków.
Przypisy Nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Gołębiowate Kategoria:Fauna endemiczna Galapagos Kategoria:Taksony opisane przez Johna Goulda Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1841 roku