mały|Bryłki bursztynu bałtyckiego (sukcynitu) Międzynarodowe Stowarzyszenie Bursztynników (MSB, ang. International Amber Association, IAA) – jedyna organizacja non-profit na świecie zrzeszająca projektantów, producentów biżuterii, właścicieli galerii, naukowców, badaczy, gemmologów, muzealników, kolekcjonerów i handlowców wyrobami z bursztynem bałtyckim.
Historia mały|Poławianie bursztynu Środowisko skupione wokół organizowanych od 1993 roku targów najpierw mody, a w następnym roku biżuterii, zdało sobie sprawę, że przy tak dużym rozwoju branży bursztynniczej, jaki miał miejsce w Polsce po przełomie roku 1989, potrzebna jest organizacja wspierająca spójne działania na rzecz promocji bursztynu, służąca pomocą zarówno od strony organizacyjnej, jak i merytorycznej handlowcom, wytwórcom i artystom oraz kolekcjonerom bursztynu.
Jedną z najważniejszych postaci działających na rzecz konsolidacji środowiska jest Ewa Rachoń – jedna z pomysłodawców, a następnie dyrektor największych na świecie targów bursztynu i biżuterii – Amberif. Na początku lat 90. XX w. m.in. wraz z Giedyminem Jabłońskim, Tadeuszem Befingerem i Stanisławem Krzysztofem Jacobsonem działała ona na rzecz powstania najpierw profesjonalnych targów biżuterii, a potem także systemu rekomendacji przedsiębiorstw. Niemal od początku w ramach targów zaczęto organizować konkursy mobilizujące artystów i przedsiębiorstwa do rywalizacji w zakresie projektowania biżuterii. Pierwszym z nich był Mercurius Gedanensis (od 1995), następnie Amberif Design Award, w którym Stowarzyszenie funduje Nagrodę Bursztynową (od 1997).
Trzy lata po powstaniu targów Amberif (pierwsze odbyły się w 1994 roku) branża, wspierana przez naukowców różnych specjalności, odczuła potrzebę powołania odrębnej organizacji dbającej o konsolidację środowisk związanych zawodowo z bursztynem. To był początek drogi do stworzenia z bursztynu polskiej marki, gdańskiego znaku jakości i promocji bursztynu na całym świecie. W 1998 roku z inicjatywy Stowarzyszenia Bursztynników powołana została też Krajowa Izba Gospodarcza Bursztynu, a angażujący się w ugruntowanie pozycji tej nowej organizacji branżowej członkowie Stowarzyszenia pierwszym prezesem Izby wybrali ze swego grona Zbigniewa Strzelczyka.
Zabranie założycielskie Stowarzyszenia Bursztynników odbyło się 27 lutego 1996 roku. Zachowała się lista z podpisami 27 członków założycieli. Na zebraniu obecnych było jednak znacznie więcej osób, które postanowiły przyglądać się temu, jak przebiegać będzie rozwój Stowarzyszenia, a pod koniec roku lista płacących składki obejmowała 59 osób. Na pierwszym zebraniu zatwierdzono statut zaproponowany przez Wiesława Gierłowskiego. Jego autor – historyk sztuki, ekonomista i znawca bursztynu – został też pierwszym prezesem Stowarzyszenia. Powołane w celu pielęgnowania świadomości kulturowej bursztynu bałtyckiego, rozpowszechniania wiedzy o jego walorach i zapewnienia mu wysokiej rangi na rynku kamieni jubilerskich, wspiera też współpracę pomiędzy osobami fizycznymi, wytwórcami i instytucjami prowadzącymi badania naukowe nad historią, wydobyciem czy wykorzystaniem bursztynu do celów artystycznych. Grupa osób szczególnie zaangażowanych w prace Stowarzyszenia czyniła starania, by skonsolidować środowisko organizując różne spotkania branżowe czy Bale Bursztynnika z aukcjami charytatywnymi oraz, gdy było to potrzebne, pomoc dla poszkodowanych członków Stowarzyszenia, jak to miało miejsce po wybuchu gazu w przedsiębiorstwie Dejwis.
Znak Stowarzyszenia przedstawiający drzewo i wpadające do wody krople bursztynu, z łacińską nazwą „Societas Succinorum in Polonia” w otoku, zaprojektował Giedymin Jabłoński. Członkowie założyciele odwoływali się do tradycji powstałego w 1743 roku w Gdańsku Towarzystwa Przyrodniczego. Odwoływanie się do tradycji Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, a także nacisk na badanie tradycji bursztynniczej regionu, genezy i właściwości samego bursztynu wynikał z silnej reprezentacji świata nauki we władzach Stowarzyszenia. W pierwszych latach powołana do tego celu komisja pracowała nad stworzeniem jednolitego systemu identyfikacji bursztynu bałtyckiego. Dążono do tego, by jak największa liczba producentów stosowała w swych wyrobach naturalny bursztyn bałtycki. Czynione to jest poprzez wystawianie certyfikatów dla przedsiębiorstw, które zobowiązują się do przestrzegania klasyfikacji kamieni jubilerskich z bursztynu bałtyckiego, dobrych praktyk kupieckich oraz zakazu handlu bursztynem prasowanym i wszelakimi jego imitacjami. Przedsiębiorstwa członków Stowarzyszenia rekomendowane przez Stowarzyszenie mają prawo do używania znaku towarowego.
Cele statutowe mały|Okładka katalogu wystawy Bursztynowe Przemiany, Gdańsk, 2016 Statutowymi celami działalności Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników są: pielęgnowanie świadomości kulturowej poprzez rozpowszechnianie wiedzy o bursztynie bałtyckim i jego walorach: właściwościach leczniczych, wartości naukowej, walorach estetycznych, a także jego trwałym związku z kulturą światową, i przez to zapewnienie bursztynowi bałtyckiemu wysokiej rangi na rynku zapewnienie pomocy w stworzeniu instytucjonalnych form współpracy pomiędzy osobami fizycznymi, prawnymi i jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej, prowadzącymi wydobycie, przetwórstwo i handel bursztynem a osobami fizycznymi, prawnymi i jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej, prowadzącymi badania naukowe, przyrodnicze, techniczne, ekonomiczne, historyczne, i artystyczne, związane z poszukiwaniem i oznaczaniem złóż, wydobyciem, przetwórstwem, handlem i twórczością artystyczną w dziedzinie bursztynu zapewnienie pomocy merytorycznej i organizacyjnej ruchowi kolekcjonerskiemu okazów przyrodniczych surowego bursztynu, inkluzji roślinnych i zwierzęcych oraz zbiorów dawnej i współczesnej artystycznej twórczości bursztynowej utworzenie systemu identyfikacji bursztynu bałtyckiego w celu wykrywania falsyfikatów i namiastek, zagrażających interesom producentów i nabywców organizowanie współpracy pomiędzy członkami Stowarzyszenia w dziedzinie wzornictwa, technologii, kształcenia pracowników, marketingu i wymiany informacji o sytuacji rynkowej w zakresie dotyczącym bursztynu bałtyckiego popularyzowanie osiągnięć członków Stowarzyszenia w dziedzinie artystycznej, technicznej i ekonomicznej inspirowanie działalności wydawniczej w zakresie dotyczącym bursztynu bałtyckiego współpraca z organami państwowymi i samorządu terenowego w dziedzinie ochrony zawodu bursztynnika i zawodów pokrewnych, współdziałanie ze szkołami i ośrodkami szkolenia zawodowego w dziedzinie ustalania programów kształcenia i kryteriów oceny absolwentów w zakresie odnoszącym się do zawodu bursztynnika i zawodów pokrewnych inspirowanie badań zmierzających do poszukiwania, dokumentowania i eksploatacji złóż oraz oceny racjonalności wykorzystania zasobów bursztynu prowadzenie działalności w celu zapewnienia trwałego rozwoju bursztynnictwa zapewnienie pomocy w stworzeniu systemu stałej współpracy regionalnej w zakresie bursztynnictwa.
Działalność mały|lewo|Międzynarodowe Stowarzyszenie Bursztynników MSB prowadzi zarówno działalność kulturalną, naukowo-oświatową (organizacja sympozjów, wykładów, wystaw), wydawniczą, organizuje konkursy oraz służy świadczeniu wzajemnej pomocy w branży bursztynniczej. W biurze Stowarzyszenia funkcjonuje Laboratorium Bursztynu MSB, które oferuje badania wyrobów wraz z wydaniem dokumentu potwierdzającego wyniki przeprowadzonych badań – w formie certyfikatu lub świadectwa badania. Metody badań wykorzystywane w Laboratorium Bursztynu MSB: ocena makro oraz mikroskopowa w świetle widzialnym oraz ultrafioletowym, spektroskopia w zakresie średniej podczerwieni (FTIR). W badaniach korzysta się ze spektrometru wyposażonego w przystawkę całkowitego osłabionego odbicia (ATR) z kryształem diamentowym. Laboratorium Bursztynu MSB w zakresie kompetencji swoich rzeczoznawców udziela także konsultacji dla zleceniodawców indywidualnych oraz instytucji - również naukowych.
Stowarzyszenie współpracuje z takimi instytucjami jak Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Muzeum Ziemi PAN w Warszawie czy Muzeum Bursztynu w Gdańsku. Od początku istnienia wydaje periodyk „Bursztynisko”, a od 1999 jest partnerem czasopisma branżowego „Polski Jubiler”. Wydawane są również materiały z sympozjów naukowych odbywających się od pierwszej edycji targów Amberif pod merytorycznym nadzorem prof. Barbary Kosmowskiej Ceranowicz oraz ś.p. Wiesława Gierłowskiego.
Do inicjatyw MSB mobilizujących lokalną społeczność i popularyzujących bursztyn należy m.in. zorganizowanie dwukrotnie sadzenie lasu bursztynowego ma terenach zniszczonych nielegalnym wydobyciem, organizacja Dni Bursztynu podczas Jarmarku Dominikańskiego czy dekorowanie bursztynem złotej korony dla Gdańska. Mariusz Drapikowski i Wojciech Kalandyk zainicjowali też powstanie Bursztynowego Ołtarza w średniowiecznym kościele św. Brygidy w Gdańsku. MSB od lat jest też partnerem Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej czy takich imprez jak Mistrzostwa Świata w Poławianiu Bursztynu organizowane w Jantarze oraz innych ośrodkach nadmorskich.
Członkowie Stowarzyszenia byli członkami Światowej Rady Bursztynu, która została powołana w roku 2006 przez Prezydenta Miasta Gdańska – ś. p. Pawła Adamowicza. Założenia programowe, organizacyjne i marketingowe projektu Gdańsk Światową Stolicą Bursztynu przygotowywał m.in. dr Sławomir Safarzyński, zaś pierwszym przewodniczącym rady został Wiesław Gierłowski. Władze i członkowie Stowarzyszenia wspierali też merytorycznie powstanie przygotowywanego w 2004 roku przez BBC filmu .
mały|Warsztaty gemmologiczne podczas targów Amberif Stowarzyszenie współpracuje z instytutami badawczymi oraz uczelniami wyższymi w Polsce i na świecie, m.in. z Akademią Sztuk Pięknych w Gdańsku, w Łodzi i Wrocławiu, z Uniwersytetem Gdańskim, Politechniką Gdańską i Państwowym Instytutem Geologicznym. Stowarzyszenie ma też stałe kontakty z Muzeami Bursztynu w Ribnitz-Damgarten i Królewcu czy Muzeum Zamkowym w Malborku. Od lat organizuje też szkolenia i spotkania rzeczoznawców, jak również, kilka razy do roku, kursy podstawowej wiedzy o bursztynie i warsztaty gemmologiczne.
Stowarzyszenie wspiera branżę w wyjazdach na międzynarodowe targi biżuterii, organizuje zagraniczne prezentacje kolekcji bursztynowych, uczestniczy corocznie w targach Amberif i Gold Expo i innych. W latach 2024 i 2025 Laboratorium Bursztynu MSB było obecne na targach Katara Kahraman w Dosze (Katar), gdzie rzeczoznawcy MSB badali i certyfikowali obiekty z bursztynu. MSB organizowało i organizuje wspólne prezentacje biżuterii członków Stowarzyszenia na targach w LAS Vegas (USA) czy Baltic Amber Festival w Hongkongu. Nawiązuje też kontakty z ambasadami Polski na całym świecie oraz utrzymuje kontakt z biurami handlowymi Państwowej Agencji Handlu i Inwestycji na całym świecie.
Członkowie W 2025 stowarzyszenie liczyło 303 członków z 30 krajów świataaktualna lista członków.. Po Wiesławie Gierłowskim i Wojciechu Kalandyku kolejnymi prezesami Stowarzyszenia byli artyści-bursztynnicy: Mariusz Gliwiński, Mariusz Drapikowski, Anna Sobecka, Ryszard Uliński, a obecnie Profesor Ewa Wagner-Wysiecka. W Zarządzie i organach pomocniczych, takich jak komisja rzeczoznawców, pracowało kilkadziesiąt osób, m.in. Barbara Kosmowska-Ceranowicz, Gabriela Gierłowska, Dorota Kos, Ewa Rachoń, Elżbieta Sontag, Janusz Dudnik, Stanisław Krzysztof Jacobson, Jacek Leśniak, Lucjan Myrta, Norbert Nagiel, Adam Pstrągowski, Tadeusz Befinger czy Małgorzata Kucharska.