Dawid Bornstein (ur. 10 maja 1860 w Przedborzu, zm. w 19 listopada 1933 w Tomaszowie Mazowieckim) – fabrykant sukna, jeden z czterech największych fabrykantów Tomaszowa, radny miastaA. Cygielman, Tomaszow Mazowiecki, [w:] Encyclopaedia Judaica, vol. 15, Jerusalem 1982, s. 1215.. Często mylony z żyjącym w podobnym okresie rabinem Tomaszowa Dawidem Bornsteinem.
Nowoczesny przemysł lekki thumb|Willa Davida Bornsteina, jednego z czterech największych fabrykantów Tomaszowa W 1879 roku w Tomaszowie Mazowieckim, nad rzeką Wolbórką (lewym dopływem Pilicy) Dawid Bornstein założył mechaniczną tkalnię sukna. Dzięki zastosowaniu najnowocześniejszych maszyn sprowadzanych z Belgii i Francji szybko stał się znaczącym fabrykantem tomaszowskim. Od 1892 roku po karach finansowych za łamanie praw pracowniczych stworzył Bornstein posadę lekarza fabrycznego i zatrudnił znanego później łódzkiego lekarza, współtwórcę polskiej bakteriologii dra Seweryna Leopolda SterlingaJan Fijałek, Podstawowe problemy socjalne proletariatu tomaszowskiego, [w:] Barbara Wachowska (red.), Tomaszów Mazowiecki. Dzieje miasta, Tomaszów Mazowiecki 1980, s. 176.. W roku 1906 zbudował przy ul. Warszawskiej 6/14 do dziś istniejącą rozległą willę fabrykancką. W roku 1913 fabryka sukna Dawida Bornsteina zatrudniała 300 robotników pracujących na 72 krosnach. Produkowano tkaniny wełniane o wartości 700 tys. rubliJan Góral, Ryszard Kotewicz, Dwa wieki Tomaszowa Mazowieckiego. Zarys dziejów miasta 1788–1990, Tomaszów Mazowiecki 1992, s. 130, 182, 229..
I wojna światowa i schyłek fabryki W okresie I wojny światowej fabryka została zdewastowana na skutek rekwizycji surowców i gotowych towarów, jak i wywozu i niszczenia maszyn przędzalniczych. W kwietniu 1917 roku Dawid Bornstein został wybrany członkiem Rady Miejskiej i pełnił tę funkcję do 1919 roku.
Po zakończeniu I wojny światowej Bornstein przystąpił do ponownego uruchomienia fabryki, co wiązało się z zakupem maszyn i odbudową hal. Fabrykę na powrót uruchomiono dopiero w roku 1920. W 1922 roku fabrykę przekształcono w spółkę akcyjną. Nosiła ona od tej pory nazwę „Tomaszowskiej Fabryki Sukna D. Bornstein”. Dawid Bornstein pozostał dyrektorem zarządzającym nowo utworzonej spółki. W latach 1927–1929 produkcja osiągnęła 30% wielkości z 1914 roku. Podczas kryzysu lat trzydziestych fabryka została całkowicie unieruchomionaBeate Kosmala, Juden und Deutsche im polnischen Haus. Tomaszów Mazowiecki 1914–1939, Berlin 2001, s. 46, 65, 90, 156, 184, 309.
Zmarł 19 listopada 1933 roku w Tomaszowie Mazowieckim. Został pochowany na miejscowym cmentarzu żydowskimKrzysztof Tomasz Witczak, Słownik biograficzny Żydów tomaszowskich, Łódź–Tomaszów Mazowiecki 2010, s. 62–63; Andrzej Wróbel, Władze miasta Tomaszowa Mazowieckiego w okresie niepodległego państwa polskiego 1918–1939, „Rocznik Łódzki” 54, 2007, s. 208; „Echo Mazowieckie” R. 2, 1927, nr 33 (z dn. 20 VII 1927 r.), s. 57..
Zobacz też Zakłady Tkanin Wełnianych „Mazovia” – państwowe zakłady przemysłu lekkiego na rzecz których znacjonalizowano fabryki Davida Landsberga
Przypisy
Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XX wieku Kategoria:Ludzie związani z Tomaszowem Mazowieckim Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Przedborzu Kategoria:Pochowani w Tomaszowie Mazowieckim Kategoria:Urodzeni w 1860 Kategoria:Zmarli w 1933