Tabu – powieść Jacka Bocheńskiego pisana w latach 1963–1964 i wydana po raz pierwszy w 1965 roku nakładem wydawnictwa Czytelnik. Jest to książka psychologiczna poruszająca problematykę odwiecznego tabu, które nakłada na ludzi pewne wzory zachowań; odbieganie od normy staje się przyczyną klęski.
Opis treści Na treść powieści składają się trzy opowiadania: wyznania trzech kobiet, Hiszpanek, które łączy posiadanie wspólnego imienia – Dolores. Każda z tych Dolores poznała mężczyznę o imieniu Diego, w którym się zakochała i przez którego została porzucona; tabu stanęło na przeszkodzie miłości. Poznajemy więc zbiegłą zakonnicę, porzuconą przez wędrownego poetę, zeznającą przed trybunałem Świętej Inkwizycji w średniowiecznej Hiszpanii, a także aktorkę porzuconą przez uchodźcę, malarza-komunistę, składającą zeznania przed prefektem policji francuskiej w czasie wojny domowej w Hiszpanii i wreszcie zwierzającą się lekarzowi psychiatrze modystkę porzuconą przez jubilera, kobietę żyjącą w bliżej nieokreślonej teraźniejszości. Każdy z porzucających mężczyzn nieco inaczej odbiera rolę tabu w swoim życiu, ale za każdym razem tabu góruje nad człowiekiem i zwycięża.
Adaptacje Powieść została zaadaptowana przez reżysera Jerzego Markuszewskiego i wystawiona jako monodram z Kaliną Jędrusik w roli trzech Dolores. Premiera miała miejsce w STS w Warszawie 11 maja 1965 roku.
Inne w języku polskim: Teatr im. Stefana Żeromskiego, Mała Scena, Kielce, 1966, Teatr im. Stefana Jaracza, Olsztyn – Elbląg, 1966, reż. Jerzy Grzegorzewski, wyk. Ewa Kozłowska, Teatr 13 Muz, Szczecin, 1966, inscen. Janusz Marzec, wyk. Ludmiła Legut, Teatr Krypta, Szczecin, 1973, Teatr na Woli, Warszawa, 1977, wyk. Dorota Stalińska, Państwowy Teatr Nowy im. G. Morcinka, Mała Scena, Zabrze, 1981, Teatr im. Mickiewicza, Częstochowa, reż. Piotr Obracaj, wyk. Czesława Monczka – wyk. 9 października 1982, Państwowy Teatr Dramatyczny, Częstochowa, 1984, TVP2, 1991, reż. Jerzy Markuszewski, wyk. Ewa Błaszczyk.
W języku niemieckim: Tabu Zwei Mal, Die Spielvögel, Graz. 1968, premiera austriacka, wyk. Eva Kopp, reż. Harald Kopp. Tabu, Kammertheater, Zurych, premiera 24 września 1972, wyk. Aviva Joel Pestalozzi, Irene Fritschi, Heidi Walter-Stokowa, asyst. Gian R. Gianotti, inscen. Zbigniew Stok. Tabu, Cassiopeia Theater, Kolonia, 2001, reż Christos Nicopulos, wyk. Claudia Hann, Michaela Kametz, Mari Mittler.
Nagrody 1965: Nagroda Honorowa Radia Wolna Europa za najlepszą książkę krajową.
Wydania Czytelnik, Warszawa 1965, 1971 Niezależna Oficyna Wydawnicza, Łódź 1992.
Tłumaczenia Powieść przetłumaczona została na języki: angielski (Tabu – Part one of a novel, [w:] Tri Quarterly, Nortwestern University, 1967). estoński (Tallin, Loomingh, 1969), niemiecki (Roman, Prosa Viva, Carl Hanser Verlag, München, 1966. Hamburg, Vertriebsstelle, u. Verlag Deutscher Bühnenschriftsteller, 1967) słowacki (Rudolf Turna tłum., Bratislava: Kniźnica Slovenského Spisovatel’a, 1971). japoński (tłum. Kazuo Yonekawa, Kōbunsha, jako część Tengoku no mon, 1985).
Bibliografia
Maria Szpakowska, Miłość i strach, [w:] Współczesność, nr 21, 1965.
Kategoria:Twórczość Jacka Bocheńskiego