Stanisław Łączkowski (ur. 2 stycznia 1897 w Żakowicach, zm. 23–24 kwietnia 1940 w Katyniu) – kapitan piechoty rezerwy Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Ludwika i Wandy z domu Gieblitz urodzony 2 stycznia 1897 w Żakowicach, w ówczesnym powiecie nieszawskim guberni warszawskiej. W 1909 wraz z rodzicami wyemigrował do USA. Ukończył szkołę powszechną oraz średnią w Filadelfii (1915). W mieście tym został członkiem „Sokoła”, gdzie sprawował funkcję podnaczelnika gniazda nr 13. Z ramienia tej organizacji w 1917 został wysłany do polonijnej szkoły podchorążych w Cambridge Springs w Pensylwanii, a po jej ukończeniu uczęszczał do szkoły oficerskiej przy armii kanadyjskiej w Camp Border w Kanadzie. W październiku 1917 przydzielono go do 1 baonu ochotników z Ameryki do Armii Polskiej we Francji, gdzie służył latach 1918–1919, pod dowództwem gen. Józefa Hallera (7 kompania 2 baonu 1 pułku strzelców). 1 stycznia 1918 mianowany na stopień podporucznika z dniem 7 października 1917, a 11 stycznia 1919 awansowany na stopień porucznika. Walczył z Niemcami na terenie Szampanii, gdzie 15 lipca 1918 został ranny w nogi, a po wyzdrowieniu powrócił na front w Wogezach. Po powrocie do kraju z armią gen. Józefa Hallera walczył w wojnie z bolszewikami, jako dowódca 7 komp. 43 pp (b. 1 psp), a następnie dowódca komp. 44 pp. Wyróżnił się podczas walk w Szampanii, za co został odznaczony 27 września 1922 Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari. We wniosku o nadanie tego odznaczenia ppłk. Wacław Piekarski napisał:Po wojnie – 16 lutego 1921 – został zdemobilizowany i pozostawał w rezerwie. Osiadł w Polsce, pomimo posiadania obywatelstwa USA. Odbył roczną praktykę rolną na Kujawach, po czym został współwłaścicielem firmy kolonialno-spożywczej, a następnie właścicielem sklepu w Korcu. Był wójtem gminy Korzec w powiecie rówieńskim. Z dniem 2 stycznia 1932 został awansowany na stopień kapitana rezerwy piechoty. Od 1933 należał do Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, w którym pełnił funkcję członka zarządu Koła Miejskiego i Gminnego w Korcu.
W 1939 został zmobilizowany do Wojska Polskiego. W czasie kampanii wrześniowej, po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej. Od kwietnia 1940 przebywał w obozie jenieckim w Kozielsku. 22 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 040/3 z 20 kwietnia 1940, pozycja 92. Między 23 a 24 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 920 – dosłownie określony jako Łączkowski Stanislaw (raport dzienny z 4 maja 1943). Przy jego szczątkach znaleziono legitymację nadania Krzyża Virtuti Militari, list, pocztówkę oraz fotografię. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 0920.
4 czerwca 1927 zawarł związek małżeński z Janiną Malkiewicz-Chodakowską, a małżeństwo to było bezdzietne.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5656 – 27 września 1922 Krzyż Niepodległości – 17 września 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych trzykrotnie Krzyż Wojenny (Francja)
Upamiętnienie 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
W katedrze polowej WP w Warszawie znajduje się tablica poświęcona pamięci Stanisława Łączkowskiego.
13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęconego wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Korcem Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Kategoria:Oficerowie Armii Polskiej we Francji 1917–1919 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Oficerowie 44 Pułku Strzelców Legii Amerykańskiej Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Polacy w Stanach Zjednoczonych 1795–1918 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Wójtowie gmin wiejskich II Rzeczypospolitej