Andrzej Słaboński (ur. 24 października 1908 w Skrzeszowicach k. Miechowa, zm. 23 stycznia 1995 w Szczecinie) – polski profesor nauk rolniczych w zakresie genetyki i hodowli roślin, nauczyciel akademicki, doktor honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie
Życiorys Urodził się w rodzinie chłopskiej jako dziewiąte i najmłodsze dziecko spośród rodzeństwa. Po ukończeniu Gimnazjum im. B. Nowodworskiego w Krakowie studiował na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego, specjalizując się w zakresie hodowli roślin i doświadczalnictwa. W 1948 został doktorem nauk rolniczych na Wydziale Rolniczym UMCS w Lublinie, w 1964 otrzymał tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego, w 1971 – tytuł naukowy profesora zwyczajnego.
Został pochowany 26 stycznia 1995 na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kw. 85GR/3/7)Andrzej Słaboński – lokalizacja grobu na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (dostęp 16.04.2026).
Praca zawodowa Podczas studiów pracował w Stacji Nasiennej Małopolskiego Towarzystwa Rolniczego przy zakładaniu i opracowywaniu doświadczeń odmianowych i nawozowychMarian Piech: Andrzej Słaboński: prof. zw. dr hab., dr h.c. (1908-1995). [W:] Ludzie nauki Szczecina w 50-leciu: księga osiągnięć. T.1. (Kom. red. J. Rutkowski i in.) Szczecin Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, s. 251-259, 1996. Po uzyskaniu dyplomu w 1935 pracował jako asystent na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1936−1946 pracował pod kierunkiem profesora Stefana Lewickiego w Dziale Roślin Zbożowych PINGW w Puławach. Na przełomie lat 1938/39 odbył półroczne studia w Niemczech w zakresie odmianoznawstwa i hodowli roślin zbożowych. W 1946 został oddelegowany do Gorzowa Wielkopolskiego, gdzie jako kierownik Ekspozytury Działu Roślin Zbożowych PINGW organizował prace badawcze i hodowlane. Po reorganizacji instytutów w 1951 został kierownikiem Pracowni Hodowli Roślin Zbożowych Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, gdzie prowadził prace hodowlane i wyhodował nowe odmiany zbóżMarian Piech: W setną rocznicę urodzin Profesora Andrzeja Słabońskiego. Forum Uczelniane. Pismo Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, 1(1), s. 33-34, 2009. W latach 1945–1951 pracował równocześnie jako kierownik zakładu Hodowli Roślin Szelejewo, skąd wywodzi się jego odmiana pszenicy ozimej − Szelejewska. Od 1956 pracował w Akademii Rolniczej w Szczecinie, gdzie zorganizował Katedrę Hodowli Roślin i Nasiennictwa, którą kierował do przejścia na emeryturę w 1979. W latach 1969−1970 był dziekanem Wydziału Rolniczego.
Osiągnięcia naukowe Zajmował się systematyką odmian roślin uprawnychAndrzej Słaboński. O oznaczaniu polskich odmian pszenicy na podstawie cech młodych roślinek. „Roczniki Nauk Rolniczych i Leśnych” 1936, 35(3), s. 1-29Pszenice polskie (współautorzy: Stefan Barbacki i in.). „Biblioteka Puławska”, 1937, 15, s. 1-19Andrzej Słaboński. Odmiany owsa. „Biblioteka Puławska”, 29. Państwowy Instytut Wydawnictw Rolniczych Warszawa 1949 (Praca doktorska, 121 s. + fot.), hodowlą roślin oraz genetyką i fizjologią rozwoju roślinAndrzej Słaboński. Badania nad jarowizacją różnych rodzajów i odmian zbóż oraz znaczenie tego zabiegu dla uprawy i hodowli roślin. „Acta Agrobotanica”, 1956, 56, 4, 1, s. 45-85, wykazał, że nie ma związku między zimotrwałością a długością stadium jarowizacji, gdyż cechy te nie są sprzężone i w krzyżówkach w dalszych pokoleniach dziedziczą się niezależnie. Wykorzystał zabieg jarowizacji do krzyżowania odmian wczesnych z późnymi, ozimych z jarymi i zastosował sztuczne oświetlenie w celu utrzymania w ciągu roku dwóch pokoleń zbóż ozimych w szklarni. Z krzyżówek odmian ozimych z jarymi otrzymał rody o dużej zimotrwałości, wykorzystane w późniejszych pracach hodowlanych. W latach sześćdziesiątych prowadził badania nad jęczmieniem jarym, opracował metodykę hodowli jęczmienia o dużej tolerancyjności na gleby lekkie i kwaśne, wyhodował nowe odmiany jęczmienia tolerancyjne na zakwaszenie gleby i odporne na suszęAndrzej Słaboński. Jęczmień jary − problemy produkcji i wykorzystania. „Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin”, 1984, 154, 19-28. Profesor Słaboński opracował metodykę hodowli odmian jęczmienia, która pozwala wyhodować nową odmianę z krzyżówek w okresie 6-7 lat zamiast 10-15 latAndrzej Słaboński. Jęczmień jary i ozimy. PWRiL Warszawa 1976, 103 ss.. Większość późniejszych prac dotyczy zagadnień związanych z hodowlą zbóż: hodowli odpornościowej na choroby, suszę i zakwaszenie globy, wykorzystania w hodowli zbóż zjawiska heterozji, poliploidalności oraz krzyżówek międzyrodzajowych, ulepszenia metod hodowlanychAndrzej Słaboński. Hodowla odmian pszenicy i owsa odpornych na śniecie i głownie, 1959Andrzej Słaboński. Intensyfikacja produkcji zbóż. „Problemy gospodarki zbożowej w Polsce”, 1984, 295, s. 9-38. W pracach nad odpornością odmian na mączniaka, w której przebadał ponad 300 odmian stwierdził, że największą odporność na tę chorobę wykazuje pszenżytoAndrzej Słaboński. Perspektywy hodowli odpornościowej roślin zbożowych w Polsce, 1968. W latach 1963−1965 prowadził badania dotyczące heterozji żyta tetraploidalnego, które stanowiły wówczas nowość w literaturze w aspekcie metod hodowli żyta tetraploidalnegoAndrzej Słaboński. Zwiększenie produkcji zbóż i buraków podstawą wyżywienia narodu. „Przegląd Hodowlany”, 1984, 6, s. 33-38. Razem z współpracownikami przeprowadził szereg wieloletnich doświadczeń nad wpływem dawek nawozu azotowego i ilości wysiewu na plenność, strukturę plonu i jakość ziarna pszenicy ozimej i jarej, żyta tetraploidalnego oraz jęczmienia jarego.
Profesor Andrzej Słaboński jest autorem lub współautorem ponad 160 publikacji, w tym ponad 40 prac oryginalnych oraz artykułów popularnych i upowszechnieniowych. Profesor Słaboński był wychowawcą licznych kadr rolniczych, wypromował ponad 150 magistrów, 8 doktorów, zostawił po sobie dwóch następców z tytułem naukowym profesora. Pochowany na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie kwatera 85GRLokalizacja grobu Andrzeja Słabońskiego (dostęp 22.05.2024).
Nagrody i odznaczenia Nagroda Państwowa II Stopnia za wyhodowanie odmian jęczmienia Order Sztandaru Pracy I Klasy dyplom wicemistrza techniki NOT Złota Odznaka Honorowa NOT za twórcze osiągnięcia hodowlane Honorowa Nagroda im. Stanisława Staszica za wybitne osiągnięcia w organizacji i systematycznym wrażaniu nowoczesnej nauki i techniki do produkcji rolnej. Akademia Rolnicza w Szczecinie w uznaniu zasług profesora Słabońskiego dla nauki polskiej i rolnictwa polskiego nadała Mu najwyższą godność akademicką − tytuł doktora honoris causa, który otrzymał na uroczystym posiedzeniu Senatu w dniu 27 stycznia 1989Czterdziestolecie Akademii Rolniczej w Szczecinie 1954 – 1994 (red. Janina Jasnowska). Wydaw. AR w Szczecinie, s. 97. ISBN 83-86521-01-5. Jego praca badawcza i hodowlana nad jęczmieniem jarym została wyróżniona w czasie II Kongresu Nauki Polskiej, który odbył się w czerwcu 1973 oraz w ankiecie na temat „Największe osiągnięcia nauki polskiej w Polsce Ludowej”, opublikowanej w książce Nauka polska i jej osiągnięcia. PWN Warszawa 1975.
Przypisy
Linki zewnętrzne Biogram w Encyklopedii Pomorza Zachodniego (dostęp 22.10.2023)
Kategoria:Polscy przedstawiciele nauk rolniczych Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Pochowani na cmentarzu Centralnym w Szczecinie Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1995 Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem Kategoria:Ludzie nauki związani ze Szczecinem