Miklós Ybl (ur. 6 kwietnia 1814 w Székesfehérvárze, zm. 22 stycznia 1891 w Budapeszcie) – węgierski architekt. Był jednym z wiodących architektów europejskich II połowy XIX wieku, a także najbardziej wpływowym architektem na Węgrzech.
Życiorys Po ukończeniu Uniwersytetu Technicznego w Wiedniu Miklós Ybl w 1832 roku został asystentem Mihálya Pollacka, a potem, w latach 1836–1840, pracował w biurze Henrika Kocha. Później przeniósł się do Monachium, a następnie wyjechał do Włoch na studia. Po powrocie nawiązał współpracę z synem Mihálya Pollacka Ágostonem, z którym wspólnie przeprowadził renowację , należącego do hrabiego Lajosa Batthyánya, pierwszego premiera Węgier. Jego pierwszym ważnym dziełem był w Fót, zbudowany w latach 1845–1855.
Wczesne, duże projekty Ybla budowane były w stylu romantycznym, z wpływami motywów wschodnich. W jego późniejszych projektach występują z kolei formy romańskie, ponadto miał na koncie kilka budowli w stylu neorenesansowym, który był efektem jego zainteresowania się możliwością rewitalizacji włoskiego stylu renesansowego po drugim pobycie studyjnym we Włoszech z 1860 roku. Ybl znacząco wpłynął na wygląd krajobrazu Budapesztu, projektując takie budynki jak np. bazylika św. Stefana (1867–1891), (obecnie siedziba Uniwersytetu Korwina; 1871–1874) i Węgierska Opera Państwowa (1875–1884), uchodząca za jego najbardziej znane dzieło. Architekt zaprojektował też niezliczone kościoły, budynki mieszkalne i zamki na węgierskiej prowincji. mały|left|125x125px|Grób Ybla W latach 1875–1882 na skarpie Dunaju, u podnóża Wzgórza Zamkowego w Budapeszcie, zbudowano zaprojektowane przez Miklósa Ybla obiekty Várkert Bazár i . W 1882 roku węgierski premier Kálmán Tisza zlecił Yblowi przygotowanie ogólnego planu przebudowy budapeszteńskiego zamku Królewskiego. Ybl ostatecznie rozpoczął przebudowę gmachu w 1890 roku i prowadził ją do swojej śmierci w 1891 roku. Później przebudowę przejął i nadzorował Alajos Hauszmann. Podczas prowadzonych pod kierownictwem Ybla na zamku prac powstały Sala Tronowa i skrzydło Krisztinaváros.
Został pochowany na Cmentarzu Narodowym przy Ulicy Fiumei (Cmentarzu Kerepesi) w Budapeszcie.
Najważniejsze dzieła thumb|195x195px|Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Fót thumb|195x195px|Zamek Károlyiego w Füzérradványu thumb|195x195px|Bazylika św. Stefana w Budapeszcie thumb|195x195px|Dawny pałac Celny w Budapeszcie thumb|195x195px|Várkert Bazár w Budapeszcie thumb|195x195px|Węgierska Opera Państwowa w Budapeszcie 1845–1849: Przebudowa zamku Károlyiego w Fót 1845–1855: w Fót Około 1852: Willa Grabovszky – (Rózsa-) w Budapeszcie Około 1852–1853: w Budapeszcie 1854–1860: w Békéscsabie 1857–1858: w Budapeszcie (zniszczona) 1857–1859: Przebudowa w Füzérradványu 1860: Kaplica kryptowa Szapáry w Albertirsie 1860: Willa Gyulai w Leányfalu 1860–1864: Kościół katolicki w Nagycenk 1862–1863: w Kecskemécie 1862–1865: Pałac Festetics w Budapeszcie Od 1863: Pałac Károlya w Budapeszcie 1863: Teatr niemiecki w Budapeszcie (projekt niezrealizowany) 1863–1864: Budynek MTA w Budapeszcie Około 1865: Zamek Szapáryego w Fegyvernek 1865–1866: Stary budynek parlamentu w Budapeszcie 1865–1879: w Budapeszcie 1867: Pałac Pálffyego w Budapeszcie 1867–1869: w Budapeszcie 1867–1891: Bazylika św. Stefana w Budapeszcie 1870–1874: w Budapeszcie Około 1872: Hotel Ybl w Parádzie 1872–1874: Pałac Dégenfelda-Schomburga w Budapeszcie 1875–1879: w Szabadkígyós 1875–1882: Várkert Bazár i w Budapeszcie 1875–1884: Węgierska Opera Państwowa w Budapeszcie 1880–1882: Zamek Károlyiego w Parádsasvárze 1880–1891: Przebudowa zamku Królewskiego w Budapeszcie 1881–1888: Kościół katolicki (Clarisseum) w Budapeszcie 1883–1884: Pałac Széchenyiego (zniszczony) Około 1888: Hotel Erzsébet w Parádzie Kamienice i zamki w takich miejscowościach jak m.in. Székesfehérvár, Csurgó, Doboz, Kétegyháza, Lengyeltóti, Macea, Marcali i Sânnicolau Mare
Upamiętnienie W Budapeszcie stoi wykonany w 1896 roku pomnik Miklósa Ybla. W Budapeszcie znajduje się nazwany na cześć architekta plac Miklósa Ybla (węg. Ybl Miklós tér). Od 1953 roku na Węgrzech przyznawana jest doroczna architektoniczna (węg. Ybl Miklós-díj). Imieniem Miklósa Ybla nazwano odkrytą w 2002 roku jedną z planetoid pasa głównego: 166886 Ybl. 2014 rok, w którym wypadała 200. rocznica urodzin Ybla, został na Węgrzech ogłoszony Dwustuleciem Ybla – Rokiem Węgierskiej Architektury.
Przypisy
Kategoria:Węgierscy architekci Kategoria:Architekci historyzmu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Technicznego w Wiedniu Kategoria:Artyści związani z Budapesztem Kategoria:Ludzie urodzeni w Székesfehérvárze Kategoria:Urodzeni w 1814 Kategoria:Zmarli w 1891