Gimnazjum im. Wołodymyra Hnatiuka w Buczaczu (ukr. Бучацька гімназія імені Володимира Гнатюка) – państwowa szkoła średnia w Buczaczu.
Historia thumb|left|180px|Portret Mikołaja Bazylego Potockiego, ok. 1780 thumb|left|180px|Wołodymyr Hnatiuk mały|260px|Gmach dawnego Collegium Buczackiego (po lewej stronie od cerkwi) W 1754 ówczesny właściciel miasta Mikołaj Bazyli Potocki założył przy miejscowym klasztorze Bazylianów publiczną szkołę, zwaną Collegium BuczackieAnna Sylwia Czyż, Bartłomiej Gutowski: Cmentarz miejski w Buczaczu, s. 22.. 22 października 1754 król Polski August III wydał w Warszawie przywilej, w którym wyraził zgodę na założenie tego zakładuI. Sprawozdanie c. k. Gimnazjum w Buczaczu za rok szkolny 1900. Stanisławów: Nakładem funduszu naukowego, z drukarni i litografii Stanisława Chowańca, 1900, s. 3.. Nauka w szkole trwała osiem lat, nauczycielami byli zakonnicy.
W 1784 cesarz Józef II skasował Collegium Buczackie, zaprowadził natomiast szkołę ludową czteroklasowąSzematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów, 1911, s. 557. (według innych danych niemieckojęzyczną trzyklasowąI. Sprawozdanie Dyrekcyi Państwowego Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1900. Stanisławów: Nakładem funduszu naukowego, z drukarni i litografii Stanisława Chowańca, 1900, s. 4.), czyli c.-k. Hauptschule.
W 1804 pod wpływem władz austriackich szkoła została zamieniona na pięcioklasowe gimnazjum, wówczas świeccy nauczyciele zamienili zakonników (według innych danych gimnazjum otwarto obok c.-k. Hauptschule). Także od tego roku gimnazjum było utrzymywane przez bazylianów. W 1820 dodano jeszcze jedną klasę, gimnazjum zostało szkołą sześcioklasową. W 1859 skrócono naukę do czterech klasGimnazjum w Buczaczu. „Kurjer Lwowski”. 2, s. 1, 2 stycznia 1890.. W 1870 gimnazjum przyznano uprawienia zakładu publicznego.
Z początkiem roku szkolnego 1892/93 gimnazjum w Buczaczu zostało państwowym. Według innych danych z początkiem roku szkolnego 1893/94 zostało aktywowane w Buczaczu gimnazjum niższe państwoweI. Sprawozdanie Dyrekcyi Państwowego Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1900. Stanisławów: Nakładem funduszu naukowego, z drukarni i litografii Stanisława Chowańca, 1900, s. 5.. 30 listopada 1896 na posiedzeniu Rady szkolnej krajowej przyjęto do wiadomości sprawozdanie z lustracji gimnazjumZ Rady szkolnej krajowej. „Muzeum”. R. XIII, zeszyt 1, s. 85, 1897..
Z inicjatywy F. Zycha 15 grudnia 1896 grono nauczycieli gimnazjum zawiązało «buczackie Koło Towarzystwa nauczycieli szkół wyższych»Muzeum. Czasopismo Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych. R. XIII, zesz. 3. Lwów, 1897, s. 211 ..
Na mocy reskryptu Ministra Wyznań i Oświaty z dnia 5Czasem 3 sierpnia → Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1899. Lwów, 1899, s. 451; Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1900. Lwów, 1900, s. 451; Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1903. Lwów, 1903, s. 479. sierpnia 1898 (nr 14912) z 1 września 1898 otwarto klasę piątą z prawami dalszego uzupełnienia się na gimnazjum wyższeSzematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów, 1911, s. 558.. Najwyższym postanowieniem 18 stycznia 1892 gimnazjum przemianowano na szkołę państwową z dniem 1 września 1893Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1899. Lwów, 1899, s. 451.Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1901. Lwów: drukarnia Władysława Łozińskiego, 1901, s. 451.Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: drukarnia Wł. Łozińskiego, 1895, s. 378. (według innych danych z dnia 18 stycznia 1902 gimnazjum przemianowano na szkołę państwową z dniem 1 września 1903Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1907. Lwów, 1907, s. 491.). W 1895 – c.k. Niższe Gimnazjum.
Gmina miasta Buczacza, zaciągnąwszy pożyczkę w kwocie 70000 złr. i uzyskawszy 20000 złr. subwencji rządowej, w 1895 przystąpiła do budowy nowego gmachu gimnazjum według planu zatwierdzonego przez c. k. Ministerstwo wyznań i oświaty. Nowy gmach gimnazjum był wybudowany w latach 90. XIX w., a uroczyście otwarty 10 stycznia 1899. W tej ceremonii wziął udział m.in. c.-k. namiestnik Galicji hrabia Leon Piniński, który uważał, że nowy gmach „wspaniałością swoją przeszedł wszystkie... oczekiwania i nawet ... w stolice kraju ... Lwowie... można by nazwać okazałym”Anna Sylwia Czyż, Bartłomiej Gutowski: Cmentarz miejski w Buczaczu, s... Nauczanie rozpoczęło się 20 kwietnia 1899I. Sprawozdanie Dyrekcyi Państwowego Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1900. Stanisławów: Nakładem funduszu naukowego, z drukarni i litografii Stanisława Chowańca, 1900, s. 11.Julian Erdstein: Zabiegi gminy buczackiej o gimnazjum państwowe. W: Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Liceum i Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1938–1939. Buczacz, 1939, s. III..
W okresie II Rzeczypospolitej szkoła funkcjonowała jako „Państwowe Gimnazjum Męskie Humanistyczne w Buczaczu”, „Państwowe Gimnazjum i Liceum w Buczaczu”, „Państwowe Liceum i Gimnazjum w Buczaczu”.
27 listopada 1924 Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego ogłosiło konkurs na posadę dyrektora gimnazjumDziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego. R. XXVIII. Lwów, 27 grudnia 1924, s. 375 ..
8 września 1936 wizytację kanoniczną zakładu przeprowadził bp Eugeniusz BaziakVIII. Kronika zakładu. W: Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Buczaczu za rok szkolny 1936–1937. Buczacz, 1937, s. 42..
Budynek Budowa gmachu gimnazjum zakończyła się w 1898Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1935 – 1936. Buczacz, 1936, s. 7.. W wyniku zniszczeń, którym Buczacz uległ podczas pierwszej wojny światowej, Rząd oddał 6 sal na użytek miejscowego starostwa powiatowegoIII. Pomieszczenie zakładu. W: Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1928/29, s. 15.. Przez pewien czas po pierwszej wojnie światowej 6 pomieszczeń było zajmowanych przez Powiatową Komendę UzupełnieńIII. Pomieszczenie zakładu. [W:] Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1927/28, s. 6.. Przez pewien czas 6 dużych pomieszczeń na pierwszym i drugim piętrach zajmowane były przez starostwo powiatoweRzut oka na ubiegłe dziesięciolecie 1918 r. – 1928 r. W: Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1927/28, s. 32., które w listopadzie 1929 przeniosło się budynku Rady powiatowej. Dwie sali jednak zostały zajęte przez Powiatowy Urząd drogowySprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1929/30. Buczacz, 1930, s. 7..
Osoby Dyrektorzy Gimnazjum Bazyliańskie mały|upright|ks. Irynej Jaworski OSBM Fridrich Dargun – c.-k. kreishauptmann, w 1819-20Schematismus der Königreiches Galizien und Lodomerien für das jahr 1819. Lemberg, 1819, s. 470. .Schematismus der Königreiches Galizien und Lodomerien für das jahr 1820. Lemberg, 1820, s. 516. ., 1822-26Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1822. Lemberg, 1822, s. 518. .Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1823. Lemberg, 1823, s. 508. .Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1824. Lemberg, 1824, s. 520. .Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1825. Lemberg, 1825, s. 514. .Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1826. Lemberg, 1826, s. 462. . Franz Kratter – c.-k. kreishauptmann, w 1828Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1828. Lemberg, 1828, s. 489. ., 1830-33Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1830. Lemberg, 1830, s. 367. .Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1831. Lemberg, 1831, s. 372. .Schematismus der Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1832. Lemberg, 1832, s. 360. .Schematismus der Könidreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1833. Lemberg, 1833, s. 371. . Casimir (Kasimir) Ritter von Milbacher – c.-k. kreishauptmann, w 1834Schematismus der Könidreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1834. Lemberg, 1834, s. 392. ., 1836Schematismus der Könidreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1836. Lemberg, 1836, s. 390. ., 1838Schematismus der Könidreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1838. Lemberg, 1838, s. 402. . Franz Lorenz – c.-k. kreishauptmann, w 1839Schematismus der Könidreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1839. Lemberg, 1839, s. 423. ., 1841Schematismus ... für das jahr 1841. Lemberg, 1841, s. 435. ., 1844-46Provinzial Handbuch des Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1844. Lemberg, 1844, s. 451. .Provinzial-handbuch... für das jahr 1845. Lemberg, 1845, s. 469. .Provinzial-handbuch... für das jahr 1846. Lemberg, 1846, s. 477. ., Arkadiusz Barusiewicz – w 1851-53Handbuch... für das jahr 1851. Lemberg, 1851, s. 596. .Handbuch... für das jahr 1852. Lemberg, 1852, s. 578. .Handbuch... für das jahr 1853. Lemberg, 1853, s. 582. ., Justian Iniewicz – w 1854-57Handbuch... für das jahr 1854. Lemberg, 1854, s. 595. .Handbuch... für das jahr 1855. Lemberg, 1855, s. 430.Handbuch... für das jahr 1856. Lemberg, 1856, s. 184.Handbuch... für das jahr 1857. Lemberg, 1857, s. 243., Jakiw Zahajski, wzgl. Jakób Zahajski – w 1859-66Handbuch des Lemberger Statthalterei-Gebietes in Galizien für das jahr 1859. Lemberg: aus der k. k. galiz. Aerarial-Staats-Druckerei, 1859, s. 175. .Handbuch... für das jahr 1860. Lemberg, 1860, s. 173. .Handbuch... für das jahr 1861. Lemberg, 1861, s. 255–256. .Handbuch... für das jahr 1862. Lemberg, 1862, s. 274. .Handbuch... für das jahr 1863. Lemberg, 1863, s. 277. .Handbuch... für das jahr 1864. Lemberg, 1864, s. 278–279. .Handbuch... für das jahr 1865. Lemberg, 1865, s. 283. .Handbuch des Statthalterei-Gebietes in Galizien für das jahr 1866. Lemberg: aus der k. k. galiz. Aerarial-Staats-Druckerei, 1866, s. 284. ., 1870Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1870. Lwów: galicyjska drukarnia rządowa, 1870, s. 394. Leonty Ośmiłowski – prowincjał zakonu Bazyljanów, w 1871-73Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1871. Lwów: galicyjska drukarnia rządowa, 1871, s. 389–390.Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1872. Lwów, 1872, s. 373–374.Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1873. Lwów: drukarnia E. Winiarza, 1873, s. 375.