Jan Ciołkosz (ur. 31 lipca 1893 w Mielcu, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Krzyża Niepodległości, prawnik, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Jana i Antoniny z Lucińskich. Uczeń cesarsko-królewskiego Gimnazjum Państwowego w Mielcu (1909–1913). Działacz niepodległościowy „Związku Jastrzębiego” i Związku Walki Czynnej, ps. „Bolesław Żelisławski”. Za działalność niepodległościową relegowany ze szkoły a następnie aresztowany i uwięziony na Montelupich w Krakowie. Po zwolnieniu z więzienia kontynuował naukę w III Gimnazjum Rządowym w Krakowie. Maturę zdał w Wiedniu. Ukończył kurs podoficerski Polskich Drużyn Strzeleckich w Nowym Sączu. W 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Początkowo walczył w 3 kompanii Scaevoli-Wieczorkiewicza III batalionu pod dowództwem Edwarda Rydza-Śmigłego. 12 października 1914 mianowany chorążym, przeniesiony do 6 kompanii 3 pułku piechoty na dowódcę plutonu a następnie dowodził II plutonem 10 kompanii 2 pułku piechoty II Brygady Legionów. Walczył w kampanii karpackiej pod Marmaros-Sziget, pod Nadwórną, Wilkowem, Mołotkowem, Pasieczną, Osmołodą, Krzyworównią i o górę Kliwa. Pod Orkomezo został ranny w nogę i w dniach 22 grudnia 1914 – 20 stycznia 1915 r. przebywał w szpitalu w Szotmarnemet. W czasie walk o górę Kirlibaba nabawił się zapalenia płuc i został wysłany na leczenie do szpitala w Grazu, a następnie do szpitala w Wiedniu. Po wyleczeniu wrócił do szeregów 10 kompanii. Wziął udział w bitwie pod Rafajłową, pod Bielgowem 7 listopada 1915, został ranny w kark i dostał się do niewoli rosyjskiej. Osadzony w więzieniu w Lipnicy następnie w obozie jenieckim w Dernicy koło Kijowa. Po powrocie do Mielca w 1918 zorganizował Komendę Polskiej Organizacji Wojskowej. Jako instruktor Związku Strzeleckiego zorganizował i przeszkolił kompanię ochotników. Z tym oddziałem rozbroił Austriaków w Mielcu (31 X – 1 XI 1918 r.) i w Dębicy. Został komendantem POW w Mielcu. W marcu 1919 wraz z całą kompanią POW został wcielony do kompanii szturmowej 18 pułku piechoty w Rzeszowie. Od 13 października do 23 listopada 1919 i od 19 grudnia 1919 do 23 lipca 1920 roku dowodził 7 kompanią 18 pułku piechoty. Podczas wojny 1920 r. awansowany na stopnień porucznika. Z wykształcenia prawnik.

W okresie międzywojennym pozostał w wojsku. 30 września 1922 awansował do stopnia kapitana (starszeństwo z dniem 19 czerwca 1919 i 712 lokatą w korpusie oficerów piechoty). W 1923 służył w 37 pułku piechoty. W 1923 jako oficer nadetatowy 37 pp służył w Szkolnym Batalionie Piechoty nr 4 jako instruktor. W 1928 był w Szkolnym Batalionie Podchorążych Rezerwy w Gródku Jagiellońskim. W latach 1923–1934 komendant SPRPiech w Skierniewicach i Siedlcach. Następnie przeniesiony do 57 pułku piechoty. Awansował na stopnień majora (starszeństwo z dniem 1 stycznia 1930 i 9 lokatą w korpusie oficerów piechoty) służył w 22 pułku piechoty. 7 czerwca 1934 roku został przeniesiony do 75 pułku piechoty w Chorzowie na stanowisko kwatermistrza.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 dowódca batalionu marszowego 75 pp. Batalion wsparty 1 haubicą 100 mm (OZN 23 pułku artylerii lekkiej) bronił mostu w Bojszowach. Następnie w dniach 14–17 września maszerował trasą Lubaczów – Niemirów – Żółkiew. Wyróżnił się w czasie walk pod Tomaszowem Lubelskim. W okolicach Rawy Ruskiej wzięty do niewoli przez Sowietów i osadzony w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 11 a 12 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika smoleńskiego obwodu NKWD, lista wywózkowa 025/1 z 9 kwietnia1940 poz. 25, nr akt 3885. Został zamordowany między 13 a 14 kwietnia 1940 przez funkcjonariuszy NKWD w lesie katyńskim i pogrzebany w bezimiennej mogile zbiorowej, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. Zidentyfikowany podczas ekshumacji prowadzonej przez Niemców w 1943 (dosł. określony jako Ciolkosz Jan), zapis w dzienniku ekshumacji pod datą 30 kwietnia 1943. Figuruje na liście AM i liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 0777. Przy zwłokach Jana Ciołkosza zostały odnalezione: dowód osobisty oraz wizytówki.

Życie prywatne Był żonaty z Sabiną z Jeleńczaków.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (za kampanię wrześniową) Krzyż Niepodległości (12 maja 1935) „za pracę w dziele odzyskania Niepodległości”. Krzyż Walecznych (20/C-945) Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921na podstawie zdjęcia Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Brązowy Medal za Długoletnią Służbę Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej Odznaka Pamiątkowa II Brygady Legionów Odznaka Pamiątkowa „Krzyż Wołynia”

Upamiętnienie 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Tabliczka z nazwiskiem na Ścianie Katyńskiej, przy bazylice św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu. Na tablicy katyńskiej na Ścianie Pamięci kościoła św. Stanisława w Siedlcach. Dąb Pamięci posadzony przez Szkołę Podstawową nr 6 w Elblągu, przy al. Piłsudskiego 4 w Elblągu. Certyfikat nr 000465/000348/WE/2008.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Przypisy

Bibliografia

Wiktor Krzysztof Cygan: Oficerowie Legionów Polskich 1914–1917. Słownik biograficzny. T. 1, Warszawa 2005, . УБИТЫ В КАТЫНИ, Москва Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья» 2015, .

Linki zewnętrzne https://www.ogrodywspomnien.pl/index/showd/3023 http://ksiegicmentarne.muzeumkatynskie.pl/wpis/500. zdjęcie POW w Mielcu - http://midasbrowser.pl/mielec/displayDocument.htm;jsessionid=58B6E63AEF1541CFA08D3441CBD5F00E?docId=5000000695

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej Kategoria:Dowódcy batalionów 22 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Kwatermistrzowie 75 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Ludzie urodzeni w Mielcu Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kirlibabą 1915 Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Rafajłową 1915 Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Tomaszowem Lubelskim (1939) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Więźniowie więzienia na Montelupich w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni i szkół wojskowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich