1½ rubla – 10 złotych (1835–1836) – dwunominałowa moneta okolicznościowa o wartości 1½ rubla i jednocześnie dziesięciu złotych, zwana również rublem familijnym. Moneta była bita w mennicy w Petersburgu, z datą 1835 lub 1836, w srebrze, według rosyjskiego systemu wagowego – zołotnikowego, opartego na funcie rosyjskim.
Awers Na tej stronie umieszczono głowę cara Aleksandra I z prawego profilu, pod nią napis „Р.П.УТКИНЪ”, albo tylko w roczniku 1836 „П.У.”, ewentualnie bez napisu, z lewej strony otokowo „1½ РУБЛЯ.”, z prawej strony, również otokowo „10 ZŁOTYCH”, po nim rok 1835 lub 1836 i na końcu kropka.
Rewers Na tej stronie znajdują się w środkowym kole głowa carycy Aleksandry Fiodorowny, na około w kołach głowy wielkich książąt: Aleksandra, Marii, Olgi, Konstantego, Mikołaja, Michała i Aleksandry. W roczniku 1835, na dole, umieszczono napis małymi literami „Р.П.УТКИНЪ”.
Opis Monetę bito w Petersburgu, w srebrze próby 868, na krążku o średnicy 40 mm, masie 31,1 grama, z rantem ząbkowanym.
Nakłady, stopień rzadkości poszczególnych roczników i odmian monet przedstawiono w tabeli: RocznikNapis na awersieNapis na rewersieNakładStopień rzadkościSzacowana liczba egzemplarzyZdjęcie36 szt.R82–31½ rubla – 10 złotych 1836 familijnyР.П.УТКИНЪ50 szt.R74–6П.У.150 szt.R74–6nieznanyR82–3 Istnieją również jednostronne odbitki awersu rocznika 1836, wybite w nakładzie 10 sztuk.
Moneta w numizmatyce rosyjskiej zaliczana jest do kategorii monet Mikołaja I.
Moneta na rynku kolekcjonerskim osiąga najwyższe ceny ze wszystkich monet zaliczanych do numizmatyki polskiej. W pierwszym dwudziestoleciu XXI w. egzemplarz rocznika 1835 osiągnął na aukcji cenę przekraczającą PLN.
Rys historyczny Moneta powstała na wzór talara z 1828 r. wybitego przez króla Ludwika I Bawarskiego, polecającego opiece niebios królewską rodzinę uwiecznioną na rewersie w postaci małych, indywidualnych portretów.
Talar ten zainspirował przebywającego w Baden-Baden jednego z rosyjskich książąt krwi, który po powrocie do Petersburga przedstawił swój pomysł ministrowi skarbu hrabiemu Kankrinowi. Obydwaj postanowili uczcić w 1835 r. urodziny cara Mikołaja I poprzez wybicie monety okolicznościowej.
Do emisji wytypowano największe stosowane wtedy krążki mennicze, którymi były te wykorzystywane do polsko-rosyjskich monet 1½ rubla – 10-złotych. Zatrudniono medaliera Pawła Utkina. W dniu urodzin Mikołaj I otrzymał w prezencie partię 36 sztuk numizmatów z wizerunkami cesarskiej rodziny, otoczonych portretami nieletnich wielkich książąt i księżniczek.
Zaskoczenie było pełne, ale spotkano się z mieszanymi reakcjami rodziny carskiej. Cesarzowa była bardzo niezadowolona, że na monecie wyglądała starzej niż własna matka. W wyniku wydanych poleceń na kolejne urodziny w 1836 roku car Mikołaj otrzymał partię stu poprawionych monet – tym razem wszyscy byli usatysfakcjonowani.
Moneta była rozdawana w formie cesarskich prezentów.
Zobacz też 1½ rubla – 10 złotych (1833–1841) 10 złotych polskich (1820–1825) 10 złotych polskich 1827 monety polsko-rosyjskie moneta dwunominałowa monety zaboru rosyjskiego tabela cennikowa Bolcewicza
Przypisy
Bibliografia Kuriański A.:Dwunominałowe monet z lat 1832–1850 bite dla Królestwa Kongresowego, Multi-Print, Warszawa, 2018,
Kategoria:Monety polsko-rosyjskie (1832–1841) Kategoria:Srebrne monety polsko-rosyjskie