thumb|Mikroskopowe zdjęcie strzępek i zarodników Cladosporium thumb|Grzybnia Cladosporium caryigenum na orzeszniku jadalnym thumb|Grzybnia Cladosporium na butelkach wina w winiarni Cladosporium Link – liczący kilkaset gatunków rodzaj grzybów z klasy wrzodniaków (Dothideomycetes). Są to grzyby mikroskopijne, szeroko rozprzestrzenione na świecie i występujące w różnych strefach klimatycznych. Większość gatunków to saprotrofy rozwijające się na obumarłych roślinach, grzybach i innych odpadach organicznych, niektóre jednak są pasożytami roślin.
Morfologia Strzępki czasami tworzą stromatyczne zespoły. Wyrastają z nich pojedynczo lub w pęczkach, proste lub powyginane, zazwyczaj nierozgałęzione kilkukomórkowe konidiofory o powierzchni gładkiej lub brodawkowanej. Mają oliwkowobrunatną barwę i wyraźnie odróżniają się od jasnobrunatnych strzępek. Komórki konidiotwórcze wyrastają na szczycie trzonka, lub na jego przebiegu, i są z nim złączone. Posiadają jeden tylko punkt konidiotwórczy, wyrastające z niego konidium staje się komórką konidiotwórczą dla następnego konidium. Dzięki temu powstają nierozgałęzione lub akropetalnie rozgałęzione łańcuszki konidiów. W punktach konidiotwórczych występują wyraźne ciemne blizny otoczone obręczą. Konidia mają barwę od jasnobrunatnej do brunatnej, zazwyczaj są jedno-, lub dwukomórkowe, ale zdarzają się trzy- i czterokomórkowe. W obrębie gatunku wielkość konidiów jest zróżnicowana. Małe konidia zazwyczaj są jednokomórkowe i mają kształt od niemal kulistego przez owalny i elipsoidalny do niemal cylindrycznego. Duże konidia są kilkukomórkowe i mają kształt elipsoidalny, prawie cylindryczny lub wrzecionowaty. Powierzchnia gładka lub brodawkowana.
Znaczenie Cladosporium jako czynnik alergenny Zarodniki wielu gatunków Cladosporium występują w powietrzu, zarówno na zewnątrz pomieszczeń, jak i w mieszkaniach. Przez wiatr są roznoszone na bardzo duże odległości. Obok pyłków roślin zarodniki Cladosporium i Alternaria należą do najważniejszych alergenów wywołujących u ludzi uczulenia (alergie), przy czym zarodników Cladosporium jest w powietrzu zazwyczaj więcej niż zarodników Alternaria. W Polsce największy szczyt zarodnikowania Cladosporium przypada na miesiące od maja do sierpnia. Szczególnie intensywne zarodnikowanie Cladosporium następuje, gdy po okresie ciepłym, ale deszczowym, następują dni pogodne, suche i wietrzne. Grzybnia Cladosporium dobrze rozwija się w pomieszczeniach źle wentylowanych i wilgotnych – w piwnicach, kuchniach, łazienkach, sklepach antykwarycznych, pomieszczeniach archiwów i bibliotek. Ich rozwojowi sprzyja obecność w pomieszczeniach roślin doniczkowych, ptaków i dużych ilości kurzu domowego.
Zarodniki Cladosporium dostając się wraz z wdychanym powietrzem do dróg oddechowych mogą spowodować alergię wziewną. Ponieważ są mniejsze od ziarn pyłku, wnikają do dróg oddechowych łatwiej i głębiej. Mogą powodować alergię zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych. Nie wytwarzają groźnych mykotoksyn, ale wydzielają lotne substancje zapachowe. Cladosporium jako nadpasożyty Niektóre gatunki Cladosporium są nadpasożytami – rozwijają się na pasożytniczych grzybach należących do rdzowców, mączniakowców i innych. Zasiedlają ich grzybnię i niszczą wytwarzane przez nie zarodniki. Mogą być wykorzystane do biologicznego zwalczania groźnych grzybowych chorób roślin wywoływanych przez te grzyby.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cladosporiaceae, Cladosporiales, Dothideomycetidae, Dothideomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Rodzaj Cladosporium utworzył Heinrich Friedrich Link w 1816 r. Gatunkiem typowym jest Cladosporium herbarum (Pers.) Link 1816. Synonimy: Acrosporella Riedl & Ershad, Azosma Corda, Didymotrichum Bonord., Heterosporium Klotzsch ex Cooke, Hormodendrum Bonord., Mydonosporium Corda, Myxocladium Corda, Polyrhizium Giard, Spadicesporium V.N. Boriss. & Dvoïnos, Sporocladium Chevall.
Na początku XXI wieku przeprowadzono szereg badań nad gatunkami z rodzaju Cladosporium, które spowodowały duże zmiany w taksonomii tego rodzaju. Liczne gatunki okazały się anamorfami innych rodzajów: Passalora, Pseudocercospora, Stenella i Zasmidium, jednocześnie opisano nowe gatunki Cladosporium.
Niektóre gatunki występujące w Polsce: Cladosporium aecidiicola Thüm. 1876 Cladosporium allii (Ellis & G. Martin) P.M. Kirk & J.G. Crompton 1984 Cladosporium allii-cepae (Ranoj.) M.B. Ellis 1976 Cladosporium allicinum (Fr.) Bensch, U. Braun & Crous 2012 Cladosporium aphidis Thüm. 1877 Cladosporium cladosporioides (Fresen.) G.A. de Vries 1952 Cladosporium cucumerinum Ellis & Arthur 1889 Cladosporium elegans Penz., Michelia 2(no. 8): 471 (1882) Cladosporium epimyces Cooke 1888 Cladosporium epiphyllum (Pers.) Nees 1816 Cladosporium exobasidii Jaap 1907 Cladosporium fuligineum Bonord. 1864 Cladosporium fumago Link 1824 Cladosporium galii Mułenko, K. Schub. & M. Kozłowska 2004 Cladosporium herbarum (Pers.) Link 1816 Cladosporium iridis (Fautrey & Roum.) G.A. de Vries 1952 Cladosporium macrocarpum Preuss 1848 Cladosporium oxysporum Berk. & M.A. Curtis 1868 Cladosporium phlei (C.T. Greg.) G.A. de Vries 1952 Cladosporium phyllophilum McAlpine 1896 Cladosporium soldanellae Jaap 1907 Cladosporium sphaerospermum Penz. 1882 Cladosporium subsessile Ellis & Barthol. 1896 Cladosporium syringae (Oudem.) Montem. 1915 Cladosporium tenuissimum Cooke 1878 Cladosporium typharum Desm. 1834 Cladosporium uredinicola Speg. 1912 Cladosporium variabile (Cooke) G.A. de Vries 1952 Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków według Mułenki i in. Uwzględniono tylko taksony zweryfikowane przez Index Fungorum.
Przypisy
Kategoria:Cladosporiaceae