thumb|Tory odstawcze PKP Intercity na terenie stacji postojowej Warszawa Grochów Stacja postojowa – obiekt infrastruktury kolejowej służący wyłącznie do postoju, czyszczenia, naprawy, zaopatrywania i formowania składów pociągów pasażerskich (w tym metra lub kolei miejskiej) na torach i w obiektach do tego przeznaczonych. Jest to kolejowy odpowiednik zajezdni (tramwajowej, trolejbusowej lub autobusowej).
Lokalizacja Specjalne stacje postojowe lub wyodrębnione w ramach pozostałych stacji kolejowych grupy torów postojowych zlokalizowane są w pobliżu stacji krańcowych pociągów pasażerskich. Odrębne stacje postojowe znajdują się często w ośrodkach stanowiących węzły kolejowe.
Stacje postojowe lokalizuje się w miarę możliwości na krańcach miast, niekiedy w odległości kilku kilometrów od obsługiwanej stacji krańcowej. Ma to związek z zajmowaniem przez stację postojową dużego terenu i zachowaniem możliwości rozbudowy.
Układ Układ torów stacji postojowej oraz rozmieszczenie obiektów i urządzeń uzależnione są od przyjętego na stacji procesu technologicznego obrządzania (obróbki) wagonów. Stacja może obejmować wagonownię.
Zadania Zasadniczym zadaniem stacji postojowej jest przyjęcie składu pociągu pasażerskiego po jego dotarciu do stacji końcowej i przygotowanie do obsługi kolejnego pociągu pasażerskiego.
Zadania szczególne Do zadań stacji postojowych należą w szczególności: oględziny techniczne przyjętych pociągów, mycie i czyszczenie wagonów oraz – w miarę potrzeb – przeprowadzanie dezynfekcji, naprawianie drobnych uszkodzeń, wyposażanie w wodę i środki higieniczne, ładowanie akumulatorów w wagonach, przeformowanie składów, planowo lub w razie potrzeb, przeprowadzanie próby hamulców w pociągu, uruchamianie ogrzewania w okresie zimy.
Proces obróbki składów pasażerskich Na stacjach i grupach postojowych składy pociągowe podlegają procesowi obróbki. W ramach procesu wykonuje się: przestawienie pociągu z torów peronowych na stację lub grupę postojową, wyłączenie ze składu wagonów, które muszą być odstawione na specjalnie wyznaczone punkty (np. wagony pocztowe), czyszczenie, mycie oraz wyposażanie wagonów niezbędne środki (wodę, gaz, środki sanitarne, pościel itp.), wyłączanie wagonów kierowanych do naprawy i włączanie w ich miejsce wagonów z rezerwy eksploatacyjnej, przestawienie w czasie ustalonym w planie przygotowanego składu pociągu ze stacji lub grupy postojowej na tor peronowy.
Wyposażenie Dla właściwego wypełniania zadań stacja postojowa powinna posiadać: tory przyjazdowe (przyjęciowe), na których dokonywane są oględziny, tory rozrządowe do zmiany składu wagonów w pociągu, tory z urządzeniami do mycia i czyszczenia wagonów, myjnie, tory odjazdowe, wyposażone opcjonalnie w urządzenia do zasilania ogrzewania.
Duże stacje postojowe posiadają sieć stałą sprężonego powietrza, umożliwiającą wykonanie próby hamulców bez użycia pojazdu trakcyjnego, a także obiekty dawnych samodzielnych wagonowni obsługujących wagony pasażerskie, z odpowiednim wyposażeniem i urządzeniami, które stały się częściami stacji postojowych.
Praca manewrowa na stacjach postojowych, związana z modyfikowaniem składów pociągowych (np. wymiany, zmiany kolejności wagonów) bywa prowadzona z wykorzystaniem lokomotyw manewrowych.
Zagadnienie stacji macierzystej Wagony pasażerskie używane przez przewoźników są przydzielane do inwentarza poszczególnych wagonowni, zwanych wagonowniami macierzystymi. Posiadają również przypisane miejsca postoju, zwane stacją macierzystą, którym bywa często stacja postojowa.
Stacje postojowe w Polsce thumb|Wagony PKP Intercity na stacji postojowej w Katowicach
PKP Intercity PKP Intercity posiada stacje postojowe w następujących lokalizacjach: Białystok, Bydgoszcz, Gdynia Grabówek, Katowice, Kołobrzeg, Kraków KGZ, Kraków Prokocim, mały|Część grupy postojowej stacji Lublin Główny, zdjęcie wykonane spod hali Polregio. Widoczny najdalej wysunięty peron 1 i 1aLublin Główny, Olsztyn, Poznań, Przemyśl Bakończyce, Szczecin Zaleskie Łęgi, Warszawa Grochów, Wrocław, Zakopane.
Zobacz też Stacja rozrządowa
Przypisy
Bibliografia