thumb|Romuvańska ceremonia rytualna. Rodzimowierstwo bałtyjskie, rzadziej bałtyjskie neopogaństwo – kategoria autochtonicznych ruchów religijnych, rewitalizujących religię Bałtów wśród współczesnych społeczeństw bałtyjskich (głównie Litwinów i Łotyszy)Monika Hanley. Baltic diaspora and the rise of Neo-Paganism. The Baltic Times, 2010.. Ruchy te sięgają początkami XIX wieku i zostały stłumione pod hegemonią Związku Radzieckiego; po jego upadku wznowiły działalność i rozkwitły wraz z przebudzeniem etnicznej i kulturowej tożsamości ludów bałtyckich, zarówno w ich krajach, jak i wśród społeczności emigrantów bałtyckich. Jednym z pierwszych ideologów odrodzenia religijnego Bałtów był poeta i filozof litewski z Prus, VydūnasWiench, 1995.
Religie Dievturība
Dievturība (łotewski wyraz złożony oparty na Dievs „Bóg” plus turēt „trzymać”, „podtrzymywać”, „widzieć”, „zachować”; dosłownie „Bogotrzymanie”С. И. Рыжакова. Латышское неоязычество: заметки этнографа) rewitalizuje religię ŁotyszyJ. Gordon Melton, Martin Baumann. Religions of the World, Second Edition: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices. — Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2010. — 3200.Carole M. Cusack, Alex Norman. Handbook of New Religions and Cultural Production. — Leiden, The Netherlands: BRILL, 2012. — 820.S. I. Ryzhakova. Диевтурîба: латышское неоязычество и истоки национализма. — Moscow: Institute of Ethnology and Anthropology of the Russian Academy of Sciences, 1999. - 35., również wśród społeczności emigrantów łotewskich w Kanadzie i Ameryce. Charakteryzuje się monistycznym podejściem teologicznym do bałtyckiego pogaństwa, traktującym wszystkich bogów i boginie oraz całą naturę jako przejawianie się Dievów. Wspólnym poglądem jest to, że Dievy są równocześnie transcendentnym źródłem rzeczywistości, źródłem energii materii i prawem porządkującym WszechświatVilius Dundzila. The Ancient Latvian Religion - Dievturity. DIEVS. Lithuanian Quarterly Journal of Arts and Sciences, 1987..
Ruch powstał w 1925 roku, zapoczątkowany przez Ernesta Brastiņša wraz z wydaniem książki zatytułowanej „Odrodzenie łotewskiego Bogotrzymania” (łot. Latvijas Dievtuŗu Draudzi)Latvian Encyclopedia of Religions: Neopagānisms / dievturi.. Po aneksji Łotwy przez Związek Radziecki wyznawcy Dievturīby zostali stłumieni, ale ruch wciąż działał wśród łotewskich uchodźców. Od lat 90. Dievturi został przywrócony na Łotwie i zaczął się ponownie rozwijać; w 2011 roku liczył około 663 zarejestrowanych członków.
Druwi Druwi (staropruskie słowo oznaczające „wiara”, pokrewne do drzewoBrian Cooper. Russian Words for Forest Trees: A Lexicological and Etymological Study. Australian Slavonic and East European Studies, Miskin Hill Academic Publishing (ABN 27 712 504 809). s. 47-49; żmudzki: Druwē) jest bałtycką religią rodzimowierczą, odwołującą się do staropruskich korzeni i występującą najczęściej na Litwie. Wyznawcy utrzymują, że istnieją różnice w porównaniu z Romuvą, a także że dokładniej mówiąc Romuva może być uważana za szczególną formę DruwiPokalbio tema KETURIOS KILNIOSIOS DRUWIO TIESOS. Druwi Portal..
Religia jest przede wszystkim reprezentowana instytucjonalnie przez „Akademię Bałtyjskiego Kapłaństwa Kurono” (lit. Baltųjų žynių mokykla Kurono), założoną w 1995 roku. Szkoli ona dojrzałych moralnie mężczyzn i kobiety od 18 roku życia do Darny jako kapłanów bałtyjskichKviečiame mokytis į baltų žynių “KURONO”. Druwi Portal.. Podobnie jak Romuvanie, uznają Vydūnasa za swojego ojca założyciela. Teologia Druwi ma charakter monistyczny.
Romuva thumb|Ślub romuvański.
Romuva jest ruchem odrodzenia tradycyjnej religii etnicznej ludów bałtyckich, rewitalizującym praktyki religijne Litwinów przed ich chrystianizacją. Romuva deklaruje kontynuację żyjących bałtyjskich tradycji pogańskich, które przetrwały w folklorze i obyczajachDundzila (2007), s. 279, 296-298..
Romuva działa przede wszystkim na Litwie, ale istnieją także zgromadzenia wyznawców w Australii, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i Anglii. Romuvanie przebywają również w Norwegii. Praktykowanie Romuvy jest postrzegane przez wielu zwolenników jako forma dumy kulturowej, wraz z kultywowaniem tradycyjnych form sztuki, przekazywaniem folkloru bałtyjskiego, uprawianiem tradycyjnych świąt, graniem tradycyjnej muzyki bałtyjskiej, śpiewaniem tradycyjnych Dain lub hymnów i piosenek, a także aktywizmem ekologicznym i opieką nad miejscami świętymi.
Zobacz też rodzimowierstwo germańskie rodzimowierstwo słowiańskie
Przypisy
Bibliografia Gatis Ozoliņš: Die aktuelle kettische Dievturi-Bewegung; in: René Gmünder et al.: Der andere Glaube; Ergon Verlag, 2009.
Dundzila, V. R., Baltic Lithuanian Religion and Romuva in TYR vol. 3; Ultra Press, 2007.
Misane, Agita. 2000. The Traditional Latvian Religion of Dievturiba in the Discourse of Nationalism. Religious Minorities in Latvia 4, no. 29: 33–52. Wiench, Piotr. Neopaganism in CentralEastern Europe, Spoleczenstwo otwarte 4, 1995.; 5th World Congress of Central and Eastern European Studies in Warsaw, 1995. Schnirelmann, Victor: “Christians! Go home”: A Revival of Neo-Paganism between the Baltic Sea and Transcaucasia. Journal of Contemporary Religion, Vol. 17, No. 2, 2002.
Linki zewnętrzne Monika Hanley. Baltic diaspora and the rise of Neo-Paganism. The Baltic Times, 2010. Jonas Trinkunas. Revival of the ancient Baltic religions.
Kategoria:Religie rodzime Europy Kategoria:Neopogaństwo w Europie Kategoria:Bałtowie