Zygmunt Ułanowicz (ur. 17 czerwca 1926, zm. 4 listopada 2002) – urodzony w Śmieciuchówce, współtwórca zespołu ludowego „Przeroślaki”, autor „Wędrówek muzycznych po świecie"
thumb|upright|Szopka autorstwa Zygmunta Ułanowicza. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Szopka_wykonana_przez_Zygmunta_Ułanowicza_(ur._1926_r.)_-_Pawłówka_Nowa_-_002876n.jpg Życiorys Urodził się 17 czerwca 1926 r. we wsi Śmieciuchówka (gmina Przerośl, powiat suwalski), gdzie wychowywał się wraz z trzema braćmi (Antonim, Henrykiem i Edwardem). Ukończył sześć klas szkoły podstawowej, z czego cztery w szkole w Śmieciuchówce i dwie w szkole w Pawłówce. Dalszą naukę przerwała wojna. Z tego okresu (druga wojna światowa), jak pisze Paweł Nawalski, najtragiczniejszym wspomnieniem Ułanowicza było aresztowanie przez Niemców najstarszego brata Antoniego, jego późniejsza wywózka i śmierć w obozie koncentracyjnym w StutthofieP. Nawalski, O Zygmuncie Ułanowiczu z zespołu ludowego "Przeroślaki"... to takie wędrówki w wyobraźni [w: ] Wsłuchać się w tajemnicę Suwalszczyzny : pokłosie festiwalu kultury "Co Polskę stanowi", Suwałki 2003, s. 77-78..
Po wojnie Zygmunt Ułanowicz gospodarował wraz z bratem na gospodarstwie rodziców, był także od 1970 r. organistą w kościele w Pawłówce (funkcję tę sprawował praktycznie do końca życia, nawet po przenosinach do Suwałk). W 1973 r. zaczął pracować w Domu Kultury w Przerośli. Wówczas, razem z Józefem Podziewskim, założył zespół folklorystyczny „Przeroślaki”, w którym pełnił rolę długoletniego kierownika muzycznego oraz grał na akordeonie. W 1979 r. ożenił się z wdową Marianną Podziawską. 13 grudnia 1981 r. zamknięto przeroski Dom Kultury, wtedy też Ułanowicz stracił pracę. Zatrudnił się jako stróż w kółku rolniczym, po jego rozwiązaniu stróżował w sklepach Gminnej Spółdzielni. Pracował do 1990 r., po czym przeszedł na emeryturę, a rok później wspólnie z żoną przeprowadził się do Suwałk, gdzie spędził ostatnie 11 lat swego życia. Tu, w kościele pod wezwaniem św. Alberta (osiedle Kamena), pracował jako organista, następnie wraz z żoną (…) jako kościelnyP. Nawalski, Przeroślak, "Jaćwież" 2003, nr 22, s. 44.. Zmarł niespodziewanie 4 listopada 2002 r. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Nowej Pawłówce.
Działalność Od wczesnego dzieciństwa odznaczał się Ułanowicz wyjątkowym talentem muzycznym. Jak rzadko kto, nie znając nut, potrafił odtwarzać zasłyszane melodie ze słuchu. Jan Bacewicz, historyk-regionalista, pisał w swoim artykule: Zygmunt grał na wszystkim, choć nie znał ani jednej nutyJ. Bacewicz, Czegoś pragnąć, "Jaćwież" 1986, nr 2, s. 10.. Doskonały słuch, wyczucie i wrażliwość muzyczna pozwoliły mu rozwijać swoje zainteresowania muzyczne, które z jednej strony były pasją, z drugiej zaś pozwalały na zarobkowanie. Udało mu się założyć małą kapelę, z którą grał na weselach. Zwieńczeniem jego muzycznych występów było powołanie do życia, wespół z Józefem Podziewskim, zespołu folklorystycznego „Przeroślaki”. W kapeli występowali muzycy i śpiewacy z najbliższej okolicy, amatorzy odznaczający się jednak dużym wyczuciem muzycznym. O wysokim poziomie artystycznym zespołu świadczyły komentarze: zawodowcy się poprzebierali w ludowe stroje i udają amatorówJ. Leski, "Przeroślaki", "Poznaj Swój Kraj" 1987, nr 6, s. 7..Wielką pasją Ułanowicza były stare zegary. Gromadził je, katalogował, poznawał ich historię. Kolekcja liczyła ponad siedemdziesiąt egzemplarzy.Był także autorem scenariuszy kolędniczych i tekstów szopek noworocznych, ale przede wszystkim cyklu „Z melodią i piosenką przez świat” - wędrówek podróżniczych po świecie. Ułanowicz w siedmiu grubych zeszytach opisał turystyczne peregrynacje przez pięć kontynentów i ponad 60 krajów. Wiadomości dotyczące opisywanych miejsc i obiektów czerpał z dostępnych książek i kupowanych czasopism, m.in. z „Poznaj Świat”, „Panorama Północy”, „Morze”. Przygotowany materiał zawarty w brulionach zrobił ogólnopolską karierę. W radiu Warszawa poszło dziesięć audycji [zrealizowanych na podstawie brulionowych zapisków], kilka w rozgłośni białostockiej. Zygmunt Ułanowicz z trudem odzyskał – po pięciu latach, sześciu miesiącach i siedmiu dniach – cenne zeszytyJ. Bacewicz, Czegoś ..., s. 10..Kolejną pasją Ułanowicza stało się budowanie szopek bożonarodzeniowych. Pierwsza (z pięciu) powstała w 1946 r., „w stylu ludowym” - jak twierdził sam autor. Kolejne szopki były budowane na wzór słynnych szopek krakowskich. Ta, skonstruowana w 1972 r. została wystawiona w okresie świąt bożonarodzeniowych w kościele w Pawłówce, natomiast szopka z 1985 r. brała udział w konkursie zorganizowanym przez muzeum w Węgorzewie, gdzie zdobyła pierwszą nagrodę. Ciekawostki W 1986 r. Marek Cezary Wójcicki nakręcił film „Muzy nocnego stróża” zakupiony przez telewizję szwajcarską, a poświęcony osobie Zygmunta Ułanowicza. Przypisy
Bibliografia Bacewicz J., Czegoś pragnąć, „Jaćwież” 1986, nr 2. Leski J., „Przeroślaki” ,„Poznaj Swój Kraj” 1987, nr 6. Nawalski P., O Zygmuncie Ułanowiczu z zespołu ludowego „Przeroślaki” … to takie wędrówki w wyobraźni [w:] Wsłuchać się w tajemnicę Suwalszczyzny : pokłosie festiwalu kultury „Co Polskę stanowi”, Suwałki 2003. Nawalski P., Przeroślak, „Jaćwież” 2003, nr 22. Pogorzelska D., Siedemdziesiąt zegarów Ułanowicza, „Warmia i Mazury” 1982, nr 8, dod. Suwalskie – ludzie i pasje. Przeroślanie i Przerośl na starej fotografii, oprac. J. Rynkiewicz, J. Szlaszyński, Przerośl 2012. Szlaszyński J., Przerośl: dzieje miasta i gminy, Przerośl 2009. Witkowski A., Wielki skarb, „Warmia i Mazury” 1979, nr 2, dod. Suwalskie – reportaż, publicystyka, plastyka, legenda. Wójcik M. C., Sobie a muzom, „Przegląd Tygodniowy” 1984, nr 15.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ludzie związani z Suwalszczyzną Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2002