Hej, chłopcy, bagnet na broń – piosenka napisana przez Krystynę Krahelską ps. Danuta w 1943 roku. Była jedną z najpopularniejszych piosenek Polski Walczącej i powstania warszawskiego.

Kompozycja i słowa Utwór zbudowany jest z pięciu czterowersowych zwrotek. Linia melodyczna nawiązuje do marsza, dlatego też nazywany jest „marszem »Baszty«”.

Historia utworu Po raz pierwszy piosenka została zaśpiewana przez Krystynę Krahelską w lutym 1943 roku w konspiracyjnym mieszkaniu na Żoliborzu przy ul. Stefana Czarnieckiego. Wieczorne spotkanie zorganizował harcmistrz Ludwik Berger, a w jego trakcie kilkudziesięciu harcerzy słuchało pieśni śpiewanych przez Krahelską i Janinę Krassowską. Na zakończenie autorka zaśpiewała marsz specjalnie napisany dla żołnierzy batalionu „Baszta”. Zgromadzeni powtarzali słowa piosenki, aż wszyscy nauczyli się ich na pamięć. Wkrótce utwór ten stał się jedną z najpopularniejszych piosenek Polski Walczącej i powstania warszawskiego.

Tekst opublikowano po raz pierwszy na łamach konspiracyjnego dwutygodnika „Bądź Gotów” (20 listopada 1943, nr 21) pod nieco zmienionym tytułem „Bagnet na broń”. Następnie przedrukowano go w prasie powstańczej, dwóch konspiracyjnych antologiach „Pieśni Podziemne” (1944) i „Śpiewnik B.Ch.” (październik 1944), jak również w „Barykadzie” Nr 6, s. 3 z 17 sierpnia 1944.

Po zakończeniu II wojny światowej pieśń śpiewana była w oddziałach partyzantki antykomunistycznej.

12 marca 1967 roku odbyła się w Teatrze Klasycznym w Warszawie, premiera spektaklu „Dziś do ciebie przyjść nie mogę...”, w której wykorzystano utwory Krystyny Krahelskiej: „Hej, chłopcy, bagnet na broń!” i „Smutna rzeka”.

W Pamiętnikach żołnierzy batalionu „Zośka” Juliusz Bogdan Deczkowski ps. Laudański napisał:

Tytuł utworu znalazł się także na tablicach pamiątkowych poświęconych pamięci Krystyny Krahelskiej, m.in. na tablicy przy ul. Rakowieckiej 57 w Warszawie, gdzie mieszkała i na ścianie pałacu Czartoryskich w Puławach, gdzie ukrywała się w latach 1943–1944.

Przypisy

Kategoria:Pieśni powstania warszawskiego Kategoria:Piosenki powstałe w roku 1943