Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń (ang. European small claims procedure) – odrębne postępowanie cywilne wprowadzone rozporządzeniem (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. ustanawiającym europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeńRozporządzenie (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. ustanawiające europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń () stanowiące alternatywę dla istniejących postępowań przewidzianych w prawie państw członkowskich. Jest rodzajem postępowania sądowego służącego dochodzeniu roszczeń cywilnych w UE. Zostało zaprojektowane w celu uproszczenia i przyspieszenia rozstrzygania spraw dotyczących roszczeń, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza pięciu tysięcy euro.

Historia Pierwotną podstawą prawną procedury drobnych roszczeń jest Rozporządzenie (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. ustanawiające europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń. Znaczące zmiany wprowadzone zostały w 2015 r., w którym przyjęto rozporządzenie nowelizująceRozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2421 z dnia 16 grudnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 861/2007 ustanawiające europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń oraz rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty () przewidujące: zwiększenie granicy roszczeń z 2000 do 5000 euro wprowadzenie dodatkowych wyłączeń, w sprawach niemających zastosowania w postępowaniu udostępnienie formularza pozwu, na właściwych dla krajów partnerskich, stronach internetowych zapewnienie nieodpłatnej pomocy dla osób zainteresowanych postępowaniem wprowadzenie możliwości przeprowadzenia rozprawy za pośrednictwem środków teleinformatycznych

Zakres Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń ma zastosowanie do spraw cywilnych i handlowych bez względu na rodzaj sądu lub trybunału w przypadku, gdy przynajmniej jedna ze stron ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w kraju UE innym niż państwo członkowskie sądu lub trybunału rozpatrującego sprawę, a wartość przedmiotu sporu z wyłączeniem wszystkich wydatków, odsetek i kosztów nie przekracza pięciu tysięcy euro w momencie wpłynięcia sprawy do trybunału.

Europejskie postępowanie w sprawach drobnych roszczeń nie może być stosowane w sprawach: podatkowych, celnych lub administracyjnych; dotyczących odpowiedzialności państwa za działania i zaniechania w wykonywaniu władzy publicznej; stanu cywilnego oraz zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych osób fizycznych; stosunków majątkowych wynikających z małżeństwa lub związku uznawanego na mocy przepisów mających zastosowanie do takiego związku za mający skutki porównywalne do skutków małżeństwa; obowiązków alimentacyjnych wynikających ze stosunku rodzinnego, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa; testamentów i dziedziczenia, w tym obowiązków alimentacyjnych powstających w związku ze śmiercią; upadłości, układów i innych podobnych postępowań; ubezpieczeń społecznych; sądownictwa polubownego; prawa pracy; najmu lub dzierżawy nieruchomości, z wyłączeniem powództw dotyczących roszczeń pieniężnych; lub naruszenia prywatności i dóbr osobistych, w tym zniesławieniaArt. 2 rozporządzenia 861/2007..

Przebieg postępowania

Wszczęcie postępowania Pozew w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń składa się bezpośrednio do właściwego sądu na formularzu pozwu stanowiącym załącznik A do rozporządzenia 861/2007 zawartego w załącznikach rozporządzenia. W pozwie nie trzeba przeliczać żądanej kwoty na euro.

W przypadku gdy wytoczone powództwo nie dotyczy spraw objętych zakresem zastosowania niniejszego rozporządzenia, sąd lub trybunał informuje o tym powoda. Jeżeli powód nie cofnie pozwu, sąd lub trybunał prowadzi postępowanie zgodnie z odpowiednimi przepisami proceduralnymi państwa członkowskiego, w którym prowadzone jest postępowanie.

W przypadku gdy sąd lub trybunał uznaje, że informacje przedstawione przez powoda nie są dostatecznie jasne lub odpowiednie, lub w przypadku niewłaściwego wypełnienia formularza pozwu, o ile powództwo nie jest oczywiście bezzasadne lub niedopuszczalne, sąd lub trybunał umożliwia powodowi uzupełnienie lub skorygowanie danych zawartych w formularzu pozwu lub dostarczenie uzupełniających informacji lub dokumentów lub cofnięcie pozwu, w terminie określonym przez sąd lub trybunał. W tym celu sąd lub trybunał korzysta z formularza B. W przypadku gdy powództwo jest oczywiście bezzasadne lub niedopuszczalne lub powód nie uzupełni lub nie skoryguje danych zawartych w formularzu pozwu w określonym terminie, pozew zostaje zwrócony. Środki odwoławcze od orzeczenia o zwrocie pozwu określa prawo krajoweArt. 4 rozporządzenia 861/2007..

Pozew, odpowiedź na pozew, powództwo wzajemne, odpowiedź na powództwo wzajemne oraz wszelkie opisy istotnych dokumentów uzupełniających są składane w języku lub jednym z języków sądu lub trybunału. Jeśli jakikolwiek inny dokument otrzymany przez sąd lub trybunał nie jest sporządzony w języku, w którym prowadzone jest postępowanie, sąd lub trybunał może wymagać tłumaczenia takiego dokumentu jedynie w przypadku, gdy tłumaczenie takie jest niezbędne do wydania orzeczeniaArt. 6 rozporządzenia 861/2007..

Zastępstwo stron przez profesjonalnych pełnomocników nie jest wymaganeArt. 10 rozporządzenia 861/2007.

Dalsze postępowanie Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń jest co do zasady postępowaniem pisemnym. Po otrzymaniu odpowiednio wypełnionego formularza pozwu sąd lub trybunał wypełnia część I odpowiedzi formularza C oraz doręcza ten formularz wraz z odpisem pozwu i załączników. Wysyłka dokumentów do pozwanego powinna nastąpić w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez sąd prawidłowo wypełnionego formularza pozwu.

Pozwany może w terminie 30 dni złożyć odpowiedź przy wykorzystaniu przesłanego formularza pozwu lub bez wykorzystania formularza. W terminie 14 dni sąd powinien przesłać powodowi kopię odpowiedzi wraz ze wszelkimi istotnymi dokumentami uzupełniającymi. Powodowi przesyłane są również wraz z istotnymi dokumentami uzupełniającymi wszelkie powództwa wzajemne, na które może odpowiedzieć na zasadach analogicznych do odpowiedzi na pozew tj. w terminie 30 dni.

Jeżeli w swojej odpowiedzi pozwany twierdzi, że wartość roszczenia niepieniężnego przekracza wartość graniczną pięciu tysięcy euro sąd decyduje w terminie 30 dni od wysłania odpowiedzi powodowi, czy roszczenie jest objęte zakresem zastosowania niniejszego rozporządzenia. Postanowienie w tym przedmiocie nie podlega odrębnemu zaskarżeniuArt. 5 rozporządzenia 861/2007..

Zakończenie postępowania W terminie 30 dni od dnia otrzymania odpowiedzi pozwanego lub powoda (jeżeli w sprawie wytoczone zostało powództwo wzajemne) sąd powienien wykonać jedną z następujących czynności:

wydać orzeczenie; zażądać od stron przedstawienia dalszych szczegółowych informacji dotyczących powództwa w określonym terminie nieprzekraczającym 30 dni; przeprowadza postępowanie dowodowe zgodnie wzywa strony na rozprawę, która ma odbyć się w terminie 30 dni od wezwania.

Po zamknięciu rozprawy lub otrzymaniu wszelkich niezbędnych informacji albo bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu na wniesienie odpowiedzi sąd powinien wydać orzeczenie w terminie 30 dniArt. 7 rozporządzenia 861/2007.

Koszty postępowania ponosi strona przegrywająca, jednak sąd lub trybunał nie zasądza na rzecz strony wygrywającej kosztów, które były zbędne lub nieproporcjonalne do wartości przedmiotu sporuArt. 16 rozporządzenia 861/2007..

Ewentualne środki odwoławcze od orzeczeń wydanych w europejskim postępowaniu w sprawach drobnych roszczeń mogą być złożone, jeżeli przewiduje je prawo państawa, w którym toczyło się postępowanie. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję Europejską, czy zgodnie z ich prawem proceduralnym możliwe jest złożenie środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w ramach europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń i w jakim terminie należy wnieść taki środek odwoławczy, która podaje tę informację do publicznej wiadomościArt. 17 rozporządzenia 861/2007..

Rozprawa Europejskie postępowanie w sprawach drobnych roszczeń jest co do zasady postępowaniem pisemnym, a sąd lub trybunał przeprowadza rozprawę tylko wtedy, jeżeli uzna, że wydanie orzeczenia nie jest możliwe na podstawie pisemnych dowodów lub jeżeli wnosi o to strona. Sąd lub trybunał może oddalić wniosek strony, jeżeli uzna, że w okolicznościach danej sprawy rozprawa nie jest konieczna do rzetelnego przeprowadzenia postępowania. Postanowienie o oddaleniu wniosku uzasadniane jest na piśmie. Postanowienie o oddaleniu nie podlega odrębnemu zaskarżeniu bez zaskarżenia samego orzeczeniaArt. 5 rozporządzenia 861/2007..

W przypadku gdy przeprowadzenie rozprawy zostało uznane za konieczne, rozprawę taką przeprowadza się z wykorzystaniem wszelkich odpowiednich środków technicznych porozumiewania się na odległość, takich jak wideokonferencja lub telekonferencja, dostępnych dla sądu lub trybunału, chyba że – ze względu na szczególne okoliczności danej sprawy – wykorzystanie takich środków nie byłoby właściwe z punktu widzenia rzetelnego przeprowadzenia postępowania.

Strona wezwana do stawienia się na rozprawę może wystąpić o wykorzystanie środków technicznych porozumiewania się na odległość, o ile środki te są dostępne dla sądu lub trybunału, podnosząc, że czynności związane z zapewnieniem osobistego stawiennictwa, a zwłaszcza ewentualne koszty, jakie musiałyby ponieść, byłyby nieproporcjonalne do wartości przedmiotu sporu.

Strona wezwana do wzięcia udziału w rozprawie z wykorzystaniem środków technicznych porozumiewania się na odległość może wystąpić z wnioskiem o osobiste stawiennictwo w rozprawieArt. 8 rozporządzenia 861/2007..

Postępowanie dowodowe Sąd lub trybunał dopuszcza określone środki dowodowe oraz określa zakres przeprowadzenia dowodów niezbędny do wydania orzeczenia zgodnie z zasadami mającymi zastosowanie do dopuszczalności dowodu. Sąd lub trybunał wybiera najprostsze i najmniej obciążające sposoby przeprowadzenia dowodu, w tym może dopuścić przeprowadzenie dowodu z pisemnych zeznań świadków, biegłych lub stron. Sąd lub trybunał może przeprowadzić dowód z opinii biegłych lub z zeznań ustnych tylko wówczas, gdy wydanie orzeczenia nie jest możliwe na podstawie innych dowodówArt. 9 rozporządzenia 861/2007..

Ponowne zbadanie orzeczenia w wyjątkowych przypadkach Pozwany, który nie wdał się w spór przed sądem, ma prawo złożyć wniosek o ponowne zbadanie orzeczenia wydanego w ramach europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń – we właściwym sądzie lub trybunale państwa członkowskiego, w którym wydano orzeczenie, jeżeli:

nie doręczono mu formularza pozwu lub, w przypadku rozprawy, nie został wezwany na tę rozprawę z wystarczającym wyprzedzeniem i w sposób umożliwiający mu przygotowanie obrony; nie miał możliwości zakwestionowania roszczenia z powodu działania siły wyższej lub z uwagi na nadzwyczajne okoliczności, bez jakiejkolwiek winy z jego strony.

Wniosek o ponowne zbadanie nie przysługuje jednak, gdy pozwany miał możliwość wniesienia środka odwoławczego.

Termin złożenia wniosku o ponowne zbadanie orzeczenia wynosi 30 dni. Termin ten biegnie od dnia, w którym pozwany rzeczywiście zapoznał się z treścią orzeczenia i był w stanie podjąć odpowiednie działania, najpóźniej od dnia, w którym zastosowano pierwszy środek egzekucyjny, w wyniku którego pozwany utracił w całości lub części możliwość dysponowania swoim majątkiem. Termin nie podlega przedłużeniu.