Solaris Urbino 18 electric – niskopodłogowy, przegubowy autobus miejski o napędzie elektrycznym produkowany od 2014 r. przez polskie przedsiębiorstwo Solaris Bus & Coach w Bolechowie-Osiedlu koło Poznania. Należy do rodziny autobusów miejskich Solaris Urbino i jest rozwinięciem krótszych modeli elektrycznych autobusów miejskich producenta – Urbino 8,9 LE electric i Urbino 12 electric.
Pierwsze egzemplarze modelu Urbino 18 electric powstały na bazie III generacji modelu z napędem spalinowym Solaris Urbino 18. Od 2017 r. produkowana jest natomiast kolejna, IV generacja modelu. W 2014 r. powstały także 2 sztuki przedłużonego modelu Solaris Urbino 18,75 electric z dodatkowym wspomaganiem za pomocą wodorowego ogniwa paliwowego przeznaczone dla odbiorcy z Hamburga.
Napęd autobusów oparto na rozwiązaniach przedsiębiorstwa ZF, a osprzęt elektryczny autobusów m.in. na produktach Medcom. Energia elektryczna jest gromadzona w bateriach zlokalizowanych na dachu, ścianach bocznych oraz w tylnej części autobusu. Ładowanie odbywa się za pomocą pantografu lub przez złącze plug-in, natomiast w wersji dla przewoźnika z Brunszwiku także za pomocą ładowarki indukcyjnej.
W Polsce Solarisy Urbino 18 electric są eksploatowane przez przedsiębiorstwa miejskie z Jaworzna, Katowic, Krakowa, Poznania, Szczecina, Wrocławia oraz Warszawy.
Historia Geneza left|thumb|Solaris Urbino 8,9 LE electric – pierwszy w pełni elektryczny autobus miejski Solaris W 1999 r. Solaris zaprezentował swój pierwszy autobus miejski z rodziny Urbino – Solaris Urbino 12. W tym samym roku miała miejsce premiera przegubowego modelu Solaris Urbino 18. W kolejnych latach rozszerzano ofertę autobusów miejskich o kolejne modele, początkowo z napędem konwencjonalnym. W 2002 r. zaprezentowano nową odsłonę Urbino, tzw. II generację. Dwa lata później, w 2004 r. została zaprezentowana III generacja Urbino. W ramach III generacji w 2006 r. Solaris Bus & Coach na targach IAA Nutzfahrzeuge w Hanowerze zaprezentował pierwszy model hybrydowy Solaris Urbino 18 Hybrid, powstały we współpracy z amerykańskimi przedsiębiorstwami Alisson Transmission oraz Cummins. Był to pierwszy w Europie hybrydowy autobus miejski w seryjnej produkcji. Tym samym Solaris dołączył do europejskich liderów ekologicznych technologii w transporcie publicznym. Krzysztof Olszewski, założyciel Solaris Bus & Coach, powiedział wówczas: „Diesel umarł, niech żyje elektryczność!”. Pierwszy autobus w pełni elektryczny, Solaris Urbino 8,9 LE electric, został zaprezentowany w 2012 r. Pojazd testowany był m.in. przez przewoźników z Poznania, Krakowa, Warszawy i Jaworzna. Pierwszym odbiorcą elektrycznego autobusu Solaris był austriacki przewoźnik z Klagenfurtu. Pojazdy tego typu były także pierwszymi autobusami elektrycznymi w Polsce w posiadaniu przewoźnika – w 2014 r. dwa egzemplarze tego modelu trafiły do Ostrołęki. W 2012 r. miała miejsce premiera elektrycznego autobusu miejskiego Solaris Urbino 12 electric, który szybko stał się jednym z najlepiej sprzedawanych autobusów elektrycznych, a jego IV generacja została wybrana Autobusem Roku 2017.
III generacja
Premiera elektrycznego Solarisa w wersji przegubowej miała miejsce we wrześniu 2014 r. podczas targów InnoTrans w Berlinie. Pierwsze cztery egzemplarze (w tym prototyp) były przeznaczone dla przewoźnika Braunschweiger Verkehrs-GmbH z niemieckiego Brunszwiku, gdzie trafiły razem z autobusami elektrycznymi Solaris o długości 12 m. Pojazdy te wyposażono w innowacyjny system ładowania indukcyjnego Primove dostarczanych przez koncern Bombardier. Litowo-jonowe baterie trakcyjne o łącznej pojemności 90 kWh umieszczono na dachu pojazdu. Napęd stanowi centralny silnik asynchroniczny o mocy 240 kW (326 KM) w drugim członie pojazdu. Wyposażenie elektryczne zostało dostarczone przez niemiecką firmę Vossloh Kiepe, natomiast układ jezdny bazuje na rozwiązaniach ZF.
Pod koniec 2014 r. Solaris zaprezentował w Hamburgu dwa egzemplarze wydłużonych autobusów elektrycznych Urbino 18,75 electric z napędem wspomaganym ogniwem paliwowym. Był to pierwszy pojazd wyprodukowany w Polsce wykorzystujący wodór jako paliwo. Podstawowym źródłem energii są baterie trakcyjne umieszczone na dachu pojazdu o pojemności 120 kWh. Ładowanie tych baterii odbywa się za pomocą ładowarek umieszczonych na trasie autobusu oraz za pomocą ogniwa paliwowego o mocy użytecznej 85 kW. Jego wykonaniem zajęło się przedsiębiorstwo Ballard. Dzięki temu rozwiązaniu wydłużona jest żywotność baterii, a autobusy mogą każdego dnia pokonać do 300 km, co było niespotykanym dotąd osiągiem jak na autobusy elektryczne. Solaris Urbino 18,75 electric z pomocniczym zasilaniem ogniwem paliwowym został nagrodzony tytułem „Zrównoważony rozwój 2015” w kategorii „Autobus przegubowy” przez niemieckie czasopismo branżowe „Busplaner”.
W październiku 2016 r. Solaris zaprezentował dwa egzemplarze Urbino 18 electric III generacji dla przewoźnika TMB z Barcelony. Łącznie sprzedano 6 autobusów Urbino 18 electric i 2 Urbino 18,75 electric III generacji.
IV generacja
W 2014 r. Solaris zaprezentował model Urbino 18 nowej generacji, jednak tylko w wersji z napędem konwencjonalnym. W 2015 r. Solaris przedstawił 12-metrową wersję autobusu elektrycznego IV generacji, a oficjalna premiera Solarisa Urbino 18 electric IV generacji miała miejsce podczas targów Busworld w belgijskim Kortrijk, jesienią 2017 r. Model bazuje na rozwiązaniach znanych z modeli poprzedniej generacji, wprowadzono jednak nowocześniejszy design pojazdu, zmieniono nieco stylistykę wnętrza, a także dopracowano pewne elementy konstrukcyjne. W pokazowym egzemplarzu zastosowano silnik centralny o mocy 240 kW (326 KM) oraz baterie „Solaris High Energy”.
Jeszcze przed oficjalną premierą pierwsze sztuki Urbino 18 electric w nowej odsłonie trafiły do klientów. W sierpniu 2017 r. pierwszym ich odbiorcą stało się MPK Kraków, gdzie trafiły 3 sztuki takich autobusów razem z kolejnymi 17 w wersji 12-metrowej. Jeden z tych Urbino 18 electric był 15-tysięcznym wyprodukowanym pojazdem marki Solaris. Dostawa była efektem wygranego w połowie 2016 r. przetargu. We wrześniu fabrykę opuścił kolejny prototypowy egzemplarz Urbino 18 electric, którego produkcja trwała od początku roku. Był on testowany przez MPK Poznań, a od listopada tego samego roku trafił na testy w MZA Warszawa, które mają potrwać trzy lata. W tym samym miesiącu Solaris dostarczył 9 autobusów tego typu dla PKM Jaworzno. W kolejnym roku Solarisy Urbino 18 electric trafiły do odbiorców z Barcelony (3 szt.) oraz Katowic (5 szt.). W 2019 r. Solaris wygrał największy do tamtej pory w Europie przetarg na dostawę autobusów elektrycznych, na mocy którego w 2020 r. rozpoczął dostawy 130 Solarisów Urbino 18 electric dla warszawskich MZA.
W październiku 2018 r. podczas targów Transexpo w Kielcach Solaris zaprezentował facelifting wszystkich autobusów miejskich z rodziny Urbino. Zmieniono kształt przednich reflektorów, zastosowane inne wyprofilowanie przedniej ściany i górnych osłon przy dachu, co poprawia aerodynamikę pojazdu, a także zmieniono kształt przedniej szyby, dzięki czemu uzyskano lepszą widoczność z kabiny kierowcy. Nowy design objął wszystkie autobusy produkowane od początku 2019 r., w tym także model Urbino 18 electric. W październiku 2019 r. na targach Busworld w Brukseli Solaris pokazał natomiast Urbino 18 electric wyposażony w nowy typ baterii „Solaris High Energy +” o maksymalnej pojemności 553 kWh (dotychczasowo wynosiła ona maks. 300 kWh). Autobus wyposażono także w system bezpieczeństwa „Mobileye” oraz system kamer i monitorów w miejsce tradycyjnych lusterek zewnętrznych. W 2022 r. Solaris zaprezentował przedłużoną wersję Urbino 18,75 electric w ramach IV generacji Urbino. Pierwszym zamówieniem na pojazdy tego typu był zakup 183 szt. przez przewoźnika Unibuss do obsługi połączeń w Oslo.
Konstrukcja +Dane techniczne autobusów Solaris Urbino 18 electric III i IV generacjiUrbino 18 electric IIIUrbino 18 electric IVDANE PODSTAWOWE:Długość[mm]18 00018 000Wysokość[mm]32503300Szerokość[mm]25502550Rozstaw osi[mm]5130 / 67705900 / 6000Zwis przedni / tylny[mm]2700 / 34002700 / 3400Kąt natarcia / zejścia[°]7 / 77 / 7Średnica zawracania[m]~23~23UKŁAD NAPĘDOWY, BATERIE I UKŁAD JEZDNY:Silnik elektrycznycentralny asynchroniczny, 240 kWcentralny asynchroniczny lub w osiBaterielitowo-jonowelitowo-jonowe lub litowo-jonowo-tytanoweŁadowaniepantograf, plug-in lub indukcjapantograf lub plug-inOś przednianiezależna (opcja: sztywna) ZFniezależna (opcja: sztywna) ZFOś środkowaneutralna ZFneutralna ZFOś napędowaoś portalowa ZFoś portalowa ZF (opcjonalnie z silnikami elektrycznymi w osi)Układ smarowaniacentralny punkt smarny, smar stały; opcja: system centarlnego smarowania z autodiagnozą, smar półpłynnycentralny punkt smarny, smar stały; opcja: system centarlnego smarowania z autodiagnozą, smar półpłynnyUkład poziomującyECAS z funkcją przyklęku (o ok. 70 mm z prawej strony) i podnoszenia (o 60 mm)ECAS z funkcją przyklęku (o ok. 70 mm z prawej strony) i podnoszenia (o 60 mm)HamulceEBS, ABS, ASR, hamulec ręczny, hamulec przystankowyEBS, ABS, ASR, hamulec ręczny, hamulec przystankowyUkład kierowniczyServocomServocomNADWOZIE I WNĘTRZE:Układ drzwi1-2-2-01-2-2-22-2-2-02-2-2-21-2-2-01-2-2-22-2-2-02-2-2-2Liczba miejsc siedzących (maks.)54+147+1Wentylatorydwukierunkowe, nadmuchowo-wyciągowedwukierunkowe, nadmuchowo-wyciągoweKlimatyzacjaelektryczna, opcjaelektryczna, opcjaInstalacja elektrycznaoparta na magistrali CAN-busoparta na magistrali CAN-bus
Baterie i układ napędowy thumb|Ładowanie pantografowe na przystanku Autobusy Solaris Urbino 18 electric III generacji są napędzane centralnym trójfazowym silnikiem elektrycznym o mocy 240 kW (326 KM). Jego producentem było przedsiębiorstwo Vossloh Kiepe. W pojazdach kolejnej generacji producent zastosował także silnik centralny, niemniej wprowadzono opcjonalną możliwość zastosowania silników zintegrowanych z osią napędową, w tym przypadku produkcji ZF. Niezależnie od zastosowanego napędu, jest on przekazywany na trzecią oś. Osprzęt elektryczny do sterowania napędem autobusów jest wykonywany m.in. przez polskie przedsiębiorstwo Medcom. Energia elektryczna jest magazynowana w bateriach trakcyjnych litowo-jonowych lub litowo-jonowo-tytanowych zlokalizowanych w tylnej części autobusu, na ścianach bocznych oraz na dachu pojazdu. Baterie umieszczone są w pakietach, a ich pojemność jest dostosowywana do wymagań eksploatacyjnych zamawiającego. Jeden pakiet składa się z baterii o pojemności 79 kWh. W wersji o największej pojemności baterii („Solaris High Energy +” produkcji BMZ Poland) takich pakietów w autobusie jest siedem: trzy w tylnej części pojazdu plus cztery na dachu w pierwszym członie. Taki układ daje łączną pojemność 553 kWh, co pozwala na przejechanie do 200 km w warunkach eksploatacji miejskiej na jednym ładowaniu. Oprócz tego dostępne są wersje baterii „Solaris High Energy” (również o większej pojemności przy rzadszym ładowaniu) oraz „Solaris High Power” (o mniejszej pojemności i mniejszej gęstości energetycznej, ale przystosowane do szybszego ładowania prądem o dużym natężeniu). Dodatkowo wyprodukowane w 2014 r. Solarisy Urbino 18,75 electric zostały wyposażone w dodatkowe ogniwo paliwowe o mocy 101 kW produkcji Ballard. Takie rozwiązanie pozwala na doładowywanie baterii trakcyjnych autobusu podczas jazdy, bez konieczności postojów oraz budowania infrastruktury do ładowania na przystankach. Dzięki temu rozwiązaniu zasięg autobusu na jednym ładowaniu został wydłużony do 300 km, co jest porównywalne z parametrami eksploatacyjnymi autobusów napędzanych silnikiem wysokoprężnym.