Janusz Grabowski (ur. w 1958 w Mławie) – profesor nauk humanistycznych, polski historyk, mediewista, specjalista w zakresie nauk pomocniczych historii oraz archiwistyki, profesor w Archiwum Głównego Akt Dawnych w WarszawieSylwetka na stronie publikacji „Dynastia Piastów Mazowieckich. Studia nad dziejami Mazowsza, intytulacją i genealogią książąt", Wydawnictwo Avalon T. Janowski, Kraków 2012., profesor w Instytucie Historii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, członek Mazowieckiego Zespołu Badawczego w Instytucie Historii PAN w Warszawie, członek Zarządu Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie, członek jury konkursu "Varsaviana", członek Rady Naukowej Polskiego Słownika Biograficznego.
Życiorys Absolwent historii i archiwistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (uczeń prof. Kazimierza Jasińskiego). Ukończył Międzynarodowy Kurs Dyplomatyki i Paleografii Łacińskiej, zorganizowany przez The International Centre of Information about the History of the Balkan and Mediterranean Countries (CIBAL) w Bari (Włochy) (1995). Dyplom Ministero Beni Culturali e Ambientali (Włochy). W 1998 uzyskał stopień doktora na podstawie dysertacji Kancelarie i dokumenty książąt mazowieckich w latach 1341–1381. Ośrodki zarządzania i kultury, przygotowanej pod kierunkiem prof. Kazimierza Jasińskiego i obronionej, po śmierci tego uczonego, pod kierunkiem prof. Jana Pakulskiego. W 2013 uzyskał stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy Dynastia Piastów mazowieckich. Studia nad dziejami Mazowsza, intytulacją i genealogią książąt mazowieckich. W 2024 r. otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych.
Naukowo zajmuje się genealogią Piastów oraz dziejami politycznymi, skarbowością i dworem książęcym na Mazowszu w okresie średniowiecza. Prowadzi również badania z zakresu nauk pomocniczych historii, zwłaszcza dyplomatyki, paleografii, sfragistyki, edytorstwa oraz dziejów Warszawy i miast mazowieckich, kancelarii i elity umysłowej w średniowieczuKrzysztof Pikoń, Agnieszka Sokołowska, Krystyna Pikoń Kronika Nauki Polskiej 2011-2014, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2015, s. 329-330..
Wybrane publikacje W dorobku publikacyjnym J. Grabowskiego znajdują się m.in.: Między Polską, Luksemburgami, Litwą a Zakonem Krzyżackim. Uwagi nad zhołdowaniem Mazowsza przez Kazimierza Wielkiego, [w:] Europa środkowa i wschodnia w polityce Piastów, red. K. Zielińska-Melkowska, Toruń 1997, s. 121-138. Kolekcja Tomasza Niewodniczańskiego w Bitburgu, „Archeion", t. 97, 1997, s. 99-111. Kancelarie i dokumenty książąt mazowieckich w latach 1341-1381. Ośrodki zarządzania i kultury, Warszawa 1999. Z dziejów stosunków Polski z zakonem krzyżackim w Prusach (XIII-XVI wiek), Warszawa 2006. Ustrój i organizacja władz Starej i Nowej Warszawy w epoce książąt mazowieckich (XIV-XVI wiek), „Rocznik Warszawski", t. 36, 2008, s. 61-80. Grunwald 600 lat chwały, Warszawa 2010. Dynastia Piastów mazowieckich. Studia nad dziejami Mazowsza, intytulacją i genealogią książąt, Kraków 2012, wyd. 2, Kraków 2016. Dzieje archiwów polskich w okresie staropolskim, [w:] Archiwa wczoraj i dziś, red. K. Kozłowski, W. Stępniak, Warszawa 2012, s. 85-93. Elita umysłowa na dworze i w kancelarii książąt mazowieckich w okresie późnego średniowiecza (II poł. XV w. - 1526 r.) „Archeion" t. 115, 2014, s. 403-432. Kancelarie książęce na Mazowszu (do 1526 r.) [w:] Dyplomatyka staropolska, red. T. Jurek, Warszawa 2015, s. 213-252. "Annales seu cronicae" Jana Długosza jako źródło do genealogii Piastów, [w:] Jan Długosz (1415-1480) życie i dzieła, red. L. Korczak i in. Kraków 2016, s. 151-168. Warszawa Jagiellonów. Kontakty króla Zygmunta I ze stolicą Mazowsza w latach 1526-1548, w: Jagiellonowie i ich świat, red., B. Czwojdrak, J. Sperka, P. Węcowski, Kraków 2016, s. 235-248. Wizerunki książąt i księżnych mazowieckich. Przyczynek do ikonografii władców Mazowsza, [w:] Kościół w Polsce a sąsiedzi, red. J. Grabowski, T. Rutkowski, Warszawa 2017, s. 63-84. Małżeństwa niedynastyczne Piastów Mazowieckich w XV–XVI w. , w: Dziedzictwo książąt mazowieckich. Stan badań i postulaty badawcze, red. J. Grabowski, R. Mroczek, P. Mrozowski, Warszawa 2017, s. 91-113. Duke of Eastern Masovia (1473-1429). Janusz I the Old [Great], in: „Scientific Journals of the Scientific Association in Ostrołęka” XXXI, Ostrołęka 2017, s. 249-262. The Masovian Metrica. Registry of the Masovian Principality, in. Polish Crown Metrica, Warszawa 2017. Warszawa i Mazowsze w planach ostatniego Jagiellona, w: Jagiellonowie i ich świat. Centrum a peryferie w systemie władzy Jagiellonów, red. B. Czwojdrak, J. Sperka, P. Węcowski, Oświęcim 2018, s. 175-185. Poczet książąt i księżnych mazowieckich, Kraków 2019. Dzieje Makowa w czasach Piastów Mazowieckich, [w:] Dzieje Makowa Mazowieckiego, t. 1, red. J. Szczepański, Maków Mazowiecki-Pułtusk 2020, s. 17-85. Władysław Łokietek – odnowiciel Królestwa Polskiego, Warszawa 2020. Sojusznicy i rywale. Polityka Piastów mazowieckich wobec Władysława Łokietka, w: Władysław Łokietek – odnowiciel Królestwa Polskiego. Restaurator Regni Poloniae, red. J. Grabowski, ks. W. Graczyk, H. Wajs, Warszawa 2021, s. 85-112. Dworzanie i pokojowcy księcia mazowieckiego Janusza II (1471-1495). Studium prozopograficzne, „Miscellanea Historico-Archivistica”, t. XXVII, Warszawa 2021, s. 7-36. Janusz II książę mazowiecki pretendent do tronu polskiego (1455-16 lutego 1495), Kraków 2023. Matricularum Regni Poloniae Summaria, pars V Sigismundi Augusti regis tempora complectens (1548–1572), volumen 1–2. Index personarum et locorum, contexuerunt: J. Grabowski, M. Kulecki, Varsoviae 2023. Rachunki Janusza II księcia mazowieckiego z lat 1477-1485, 1487-1490, wyd. Janusz Grabowski, Kraków 2024. Inkorporacja Mazowsza do Królestwa Polskiego w okresie panowania Jagiellonów. Zarys problematyki, [w:] Człowiek twórcą historii, t. 2, red. K. Mikulski, Z. Noga, Białystok 2024, s. 91-114. Dzieje Nasielska w czasach Piastów mazowieckich, [w:] Dzieje Nasielska, red. J. Grabowski, Nasielsk 2025. Relacje gospodarcze Piastów mazowieckich, Janusza II i Bolesława V, z mieszczaństwem warszawskim w drugiej połowie XV wieku, [w:] Architektura w mieście. Architektura dla miasta. Procesy miastotwórcze w Warszawie od XIV do XX wieku, red. A. Łupienko, K. Zwierz, Warszawa 2026, s. 43-61.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Ludzie urodzeni w Mławie Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Polscy mediewiści Kategoria:Urodzeni w 1958