Wolatucha (Petauroides) – rodzaj ssaków z podrodziny leworków (Hemibelideinae) w obrębie rodziny pseudopałankowatych (Pseudocheiridae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie we wschodniej i południowo-wschodniej Australii.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 30–45 cm, długość ogona 40–60 cm; masa ciała 0,7–1,7 kg.
Systematyka Jako pierwszy rodzaj zdefiniował w 1800 roku niemiecki botanik, zoolog i leśnik Johann Matthäus Bechstein w publikacji własnego autorstwa poświęconej ogólnemu przeglądowi czworonogów z kolekcji Thomasa Pennanta. Bechstein wymienił trzy gatunki – Voluccella nigra Bechstein, 1799, Vuluccella pygmea Bechstein, 1799 (= Didelphis pygmæa G.K. Shaw, 1794) i Vuluccella sciuraea Bechstein, 1799 (= Sciurus (Petaurus) norfolcensis Kerr, 1792) – z których gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) Voluccella nigra Bechstein, 1799, który okazał się kompozytem składającym się z dwóch gatunków: Petaurus australis i Petauroides volansBechstein w swej publikacji zamiennie używał nazw Voluccella i Vuluccella.; na dodatek nazwa, którą nadał nowemu rodzajowi – Volucella – okazała się młodszym homonimem rodzaju muchówek opisanego w 1762 roku. Kolejnym autorem, który podał definicję rodzaju, był francuski zoolog Anselme Gaëtan Desmarest w wydanej w 1820 roku publikacji własnego autorstwa poświęconej teriologii. Desmarest wymienił kilka gatunków – Didelphis pygmæa G.K. Shaw, 1794, Petaurus flaviventer Desmarest, 1817 (= Petaurus australis G.K. Shaw, 1791), Didelphis Sciurea G.K. Shaw, 1794 (= Sciurus (Petaurus) norfolcensis Kerr, 1792), Didelphis Macroura G.K. Shaw, 1794 (= Didelphis volans Kerr, 1792), Petaurus Peronii Desmarest, 1817 (= Didelphis volans Kerr, 1792) i Petaurus taguanoïdes Desmarest, 1817 (= Didelphis volans Kerr, 1792) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Petaurus taguanoïdes Desmarest, 1817 (= Didelphis volans Kerr, 1792), jednak nazwa – Petaurista – użyta przez Desmaresta również okazała się młodszym homonimem – rodzaju ssaków z rodziny wiewiórkowatych opisanego w 1795 roku. W 1888 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w publikacji własnego autorstwa poświęconej spisowi katalogowemu torbaczy i stekowców ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie nadał rodzajowi nową nazwę Petauroides, jednocześnie na gatunek typowy wyznaczając (oznaczenie monotypowe) Didelphis volans Kerr, 1792 (wolatucha wielka).
Etymologia Volucella (Vuluccella): , volucris ‘latający, lotny’; przyrostek zdrabniający -ella. Petaurista: łac. petaurista ‘„akrobata, tancerz’, od petauristēs ‘akrobata’. Petauroides (Petaurides): rodzaj Petaurus (lotopałanka); gr. -οιδης -oidēs ‘przypominający’. Schoinobates: σχοινοβατης skhoinobatēs ‘tancerz na linie, linoskoczek’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Didelphis volans .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNPetauroides minor(R. Collett, 1887)gatunek monotypowypółnocno-wschodni Queensland (tylko od terenów na północ od Cairns na południe do Townsville)DC: 30–40 cmDO: 40–48 cmMC: 700–900 gPetauroides armillatusO. Thomas, 1923gatunek monotypowyśrodkowy Queensland (na północ od Townsville, na południe od Eungella Range i w pobliżu Romy)DC: 30–42 cmDO: 40–53 cmMC: 0,4–1,2 kgcentruj|150pxPetauroides volans(Kerr, 1792)wolatucha wielka2 podgatunkipołudniowo-wschodni Queensland (na południe od Bundaberg), Nowa Południowa Walia i WiktoriaDC: 35–45 cmDO: 45–60 cmMC: 0,9–1,7 kg Kategorie IUCN: – gatunek zagrożony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Przypisywane wcześniej do tego rodzaju gatunki wymarłe − Petauroides ayamaruensis (Nowa Gwinea; holocen) i Petauroides stirtoni (Australia; pliocen) − zostały po odkryciu na Nowej Gwinei żywych przedstawicieli gatunku P. ayamaruensis przeniesione do odrębnego rodzaju Tous.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Pseudopałankowate