Pępóweczka szarobrązowa, pępnica szarobrązowa (Gerronema strombodes) (Berk. & Mont.) Singer (pępnica szarobrązowa) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gerronema, Porotheleaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy gatunek ten opisali w 1856 r. Miles Joseph Berkeley i Camille Montagne jako Agaricus strombodes. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Rolf Singer w 1961 r. Ma około 20 synonimów. Niektóre z nich: Agaricus strombodes Berk. & Mont. 1856 Chrysomphalina strombodes (Berk. & Mont.) Clémençon 1982 Clitocybe strombodes (Berk. & Mont.) Singer 1951 Omphalia strombodes (Berk. & Mont.) Sacc. 1887 Omphalina strombodes (Berk. & Mont.) Murrill 1916 Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r., wówczas gatunek ten zaliczany był do rodzaju Chrysomphalina (pępnica). Po przeniesieniu go do rodzaju Gerronema nazwa polska jest niespójna z nazwą naukową i myląca, tym bardziej że obydwa gatunki zaliczane są obecnie do innych rodzin. Internetowy atlas grzybów podaje nazwę pępóweczka szarobrąowa, która jest spójna z nazwą naukową.
Morfologia Kapelusz Średnica 1,5–4 cm, początkowo łukowaty z niewielką wklęsłością, potem silnie lejkowaty. Powierzchnia jedwabista i matowa, początkowo promieniście włóknista i szara do czerwonobrązowej, potem jaśniejsza – kremowa lub ochrowobrązowa, a jej promieniste włókna stają się szarobrązowe. Na środku kapelusz jest ciemniejszy – szarobrązowy. Blaszki Szerokie i głęboko zbiegające na trzon. Początkowo białawe, potem kremowożółte. Ostrza gładkie. Trzon Wysokość 2–5 cm, grubość 3–5 mm. Jest walcowaty, pusty. Powierzchnia jasnoszarobrązowa, w górnej części przypudrowana, pokryta podłużnymi, białawymi i delikatnymi włókienkami. Miąższ Cienki, kremowobiały, gorzkawy. Cechy mikroskopowe Zarodniki o wymiarach 7,5–9 × 4–5 μm; gładkie eliptyczne, nieamyloidalne. Podstawki przeważnie 4-zarodnikowe, o wymiarach 30–55 × 6–8 μm. Cystyd brak. Strzępki ze sprzążkami. Wysyp zarodników biały.
Występowanie i siedlisko Występuje w Europie, Ameryce Północnej (USA) i Środkowej (Kostaryka). W literaturze naukowej na terenie Polski do 2003 r. podano 6 stanowisk, w późniejszych latach podano wiele następnych. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Rośnie w lasach iglastych i mieszanych na spróchniałych konarach, pniach i korzeniach drzew iglastych (głównie na świerku i jodle), ale czasami także drzew liściastych.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Porotheleaceae