Grażyna Kierszniewska (ur. 25 września 1924 w Warszawie, zm. 8 lipca 1940 w Zamościu) – polska harcerka, uczennica gimnazjum, córka pułkownika Wojska Polskiego Feliksa Kierszniewskiego, zamordowana w wieku 16 lat przez Niemców hitlerowskich w obozie gestapo Rotunda Zamojska w dniu 8 lipca 1940Kierszniewska Grażyna (1924-1940) męczenniczka zamojskiej Rotundy, harcerka, zamosciopedia.pl, 2013-02-06. [dostęp 2018-05-21] razem z ciotką Celiną Sztarejko z Kierszniewskich i jej córką 17-letnią DanutąSztarejko Celina (1899-1940) i Danuta (1923-1940) matka z córką uczennicą gimnazjum, zamosciopedia.pl, 2013-02-07. [dostęp 2018-05-21].
Życiorys Urodziła się w Warszawie. Była jedyną córką Stanisławy i Feliksa Kierszniewskich. Jej ojciec Feliks (ur. 14 sierpnia 1895), był kapitanem łączności Wojska Polskiego i dowódcą łączności 3 Dywizji Piechoty Legionów, odznaczonym Medalem Niepodległości i Srebrnym Krzyżem Zasługi. Cała rodzina zamieszkała w Zamościu przy ulicy KrysińskiegoAndrzej Sztarejko „Jerzy”, 1944.pl.
Była uczennicą Gimnazjum Żeńskiego im. Marii Konopnickiej w Zamościu (mieszczącego się w dawnym budynku Akademii Zamojskiej) i w klasie fortepianu w Szkole Muzycznej im. Mieczysława Karłowicza w ZamościuZygmunt Wierzchowiak, Grażyna Kierszniewska. Bohaterka Zamojszczyzny, wyd. ZHP, Zamość, s. 4–5..
II wojna światowa
Podczas II wojny światowej w czasie obrony Polski w 1939 Grażyna razem z koleżanką, Haliną Składnik-Kozanecką, pomagała rannym polskim żołnierzom w szpitalu przynosząc im żywność, owoce. Harcerki podtrzymywały na duchu rannych i dostarczały im cywilnych ubrań, umożliwiając ucieczkę przed niemieckimiZygmunt Wierzchowiak, Grażyna Kierszniewska. Bohaterka Zamojszczyzny, wyd. ZHP, Zamość, s. 10–13.
5 maja 1940 Grażyna Kierszniewska została aresztowana w Zamościu przez gestapo jako zakładniczka wraz z ciotką Celiną Sztarejko z Kierszniewskich, żoną oficera Wojska Polskiego Stanisława Sztarejko i ich 17-letnią córką Danutą Sztarejko1 Zamojska Drużyna Harcerek "Szum". Patronka: Grażyna Kierszniewska, puszczaroztocze.ubf.plZygmunt Wierzchowiak, Grażyna Kierszniewska. Bohaterka Zamojszczyzny, wyd. ZHP, Zamość, s. 5..
Przez ponad 2 miesiące była uwięziona, przesłuchiwana i torturowana w więzieniu. Próbowano wydobyć od niej informacje o miejscu ukrycia jej ojca, członka polskiego ruchu oporu. Nie wydała go w śledztwie i na przesłuchaniach. Wytrzymała represje gestapo.
7 lipca 1940 o godzinie 22 wywołano Grażynę z 46 innymi więźniami (w tym 5 kobiet) na korytarz niemieckiego więzienia w Zamościu. W nocy przed północą więźniów przewieziono do obozu gestapo Rotunda Zamojska, gdzie torturowano ich do 4 rano. Potem rozpoczęto egzekucje. Więźniów ustawiono pod murem śmierci w Rotundzie Zamojskiej. Grażyna Kierszniewska próbowała dwukrotnie uciec. Dwaj gestapowcy jeszcze przed śmiercią połamali jej ręce i nogi. Trzeci z nich zastrzelił dziewczynę strzałem w tył głowyZygmunt Wierzchowiak, Grażyna Kierszniewska. Bohaterka Zamojszczyzny, wyd. ZHP, Zamość, s. 5–6..
Niemcy zamordowali wtedy też jej ciotkę Celinę Sztarejko z 17-letnią córką Danutą Sztarejko oraz innych więźniów.
Upamiętnienie W Celi Harcerzy w Rotundzie Zamojskiej Grażyna Kierszniewska wymieniona jest na tablicy razem z 35 innymi harcerzami zamojskimi, którzy zginęli podczas wojny. W celi znajdują się też tablice poświęcone: Grażynie Kierszniewskiej z inskrypcją „Odeszłaś od nas – wierna swej Ojczyźnie” oraz Celinie i Danucie Sztarejko, zamordowanym w obozie Rotunda razem z niąZygmunt Wierzchowiak, Grażyna Kierszniewska. Bohaterka Zamojszczyzny, wyd. ZHP, Zamość, s. 9.Rotunda, zamosc-roztocze.travel.pl.
Imię Grażyny Kierszniewskiej nosi jedna z ulic w Zamościu a także drużyny harcerskie na ZamojszczyźnieBohaterka Zamojszczyzny. Grażyna Kierszniewska.
W kościele św. Katarzyny w Zamościu, koło Rynku Wielkiego i w sąsiedztwie dawnej Akademii Zamojskiej, znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona 16-letniej Grażynie KierszniewskiejAndrzej Kędziora: Tablice, popiersia poświęcone postaciom. Grażyna Kierszniewska, zamosciopedia.pl, 2013-02-18. [dostęp 2018-05-21].
Losy harcerki Grażyny Kierszniewskiej opisał Zygmunt Wierzchowiak w książce Bohaterka ZamojszczyznyKierszniewska, Grażyna (1924–1940). Bohaterka Zamojszczyzny. Zygmunt Wierzchowiak, W: Katalog zbiorów polskich bibliotek naukowych Nukat [on-line]. katalog.nukat.edu.pl. [dostęp 2018-05-21]..
Zobacz też Akademia Zamojska Chorągiew Lubelska ZHP Dzieci Zamojszczyzny Rotunda Zamojska
Przypisy
Bibliografia
Zygmunt Wierzchowiak, Grażyna Kierszniewska. Bohaterka Zamojszczyzny, wyd. ZHP, Zamość.
Linki zewnętrzne Rotunda, zamosc-roztocze.travel.pl IV edycja Konkursu „Dzieci Zamojszczyzny”. „Odeszłaś od nas – wierna swej Ojczyźnie”, muzeum-zamojskie.pl 1 Zamojska Drużyna Harcerek "Szum". Patronka Grażyna Kierszniewska Gimnazjum Żeńskie i Liceum Marii Konopnickiej w Zamościu na starych fotografiach, tygodnikzamojski.pl
Kategoria:Harcerze – uczestnicy kampanii wrześniowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Więźniowie Rotundy Zamojskiej Kategoria:Polacy i obywatele polscy straceni przez Niemcy nazistowskie w dystrykcie lubelskim Generalnego Gubernatorstwa Kategoria:Polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Więźniowie niemieckich władz okupacyjnych w Polsce 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 1940