Biblioteka PDO Kiedyś programiści pragnący komunikować się z bazą danych poprzez PHP musieli zmagać się z wieloma problemami. Każdy serwer DB udostępniał inne API do komunikacji, które zostały na nasze nieszczęście wiernie odtworzone w interpreterze. Jeżeli ktoś chciał napisać elastyczny projekt do uruchamiania na kilku bazach, musiał pisać samodzielnie odpowiednie nakładki, które wybiorą odpowiednią funkcję w zależności od tego, czym się łączymy. Pozostawały też różne gotowe skrypty robiące to zadanie za nas.
PDO to skrót od PHP Data Objects. Jest to nowoczesny interfejs języka PHP przeznaczony do komunikacji z bazami danych, po raz pierwszy napisany wyłącznie w OOP. Jego najważniejszą zaletą jest to, że możemy za jego pomocą łączyć się zarówno z bazą danych MySQL, jak i z bazą danych PostgreSQL (o innych systemach DB nie wspominając). Wersji beta PDO można było używać już w PHP 5.0, natomiast stabilna wersja pojawiła się wraz z PHP 5.1. Gorąco zachęcamy do jego stosowania, gdyż nie tylko jest wygodniejszy od starych rozwiązań, ale też szybszy i bezpieczniejszy - do tego zagadnienia niedługo wrócimy.
Nawiązywanie połączenia Aby nie być gołosłownym, przejdźmy od słów do czynów. Połączymy się z naszą bazą utworzoną podczas wcześniejszych lekcji:
getMessage();
?>
Nawiązywanie połączenia polega po prostu na utworzeniu obiektu klasy PDO. Jako parametry startowe podajemy: DSN - specjalny ciąg znaków identyfikujący rodzaj serwera DB (np. mysql), host na jakim jest ona uruchomiona (dla nas localhost) oraz nazwę bazy, z którą chcemy się połączyć. Opcjonalnie można dodać także parametr port(przykład poniżej) Inne serwery DB mogą wymagać innych parametrów połączeń; po szczegóły odsyłamy do dokumentacji PHP.
<?php $mysql_host = 'localhost'; //lub jakiś adres: np sql.nazwa_bazy.nazwa.pl $port = '3307'; //domyślnie jest to port 3306 $username = 'login'; $password = 'hasło'; $database = 'nazwa_bazy'; //'produkty'
try{ $pdo = new PDO('mysql:host='.$mysql_host.';dbname='.$database.';port='.$port, $username, $password ); echo 'Połączenie nawiązane!'; }catch(PDOException $e){ echo 'Połączenie nie mogło zostać utworzone.'; } ?>
nazwa użytkownika hasło użytkownika
Host, nazwę użytkownika i hasło powinieneś dostać od swojego hostingu, kiedy będziesz chciał umieścić swoją stronę. Jeżeli podczas nawiązywania połączenia wystąpi błąd, zostanie on zgłoszony jako wyjątek PDOException, który musimy przechwycić (to ważne - jeśli wyjątek nie zostanie przechwycony, domyślny komunikat o błędzie wygenerowany przez PHP ujawni nazwę użytkownika i nazwę bazy!).
Chcąc ustawić od razu system porównań dla bazy danych wystarczy użyć takiego połączenia:
getMessage();
?>
W miejsce utf8 wstaw swoje kodowanie i voila! Już nie musisz pamiętać o zmianie kodowania na UTF-8 dla przykładu. W ten sposób można przekazać jeszcze inne zapytania już zaraz po połączeniu.
Pobieranie danych Pobieranie danych w sterownikach baz danych realizuje się w następujący sposób: najpierw wysyłamy zapytanie i uzyskujemy od serwera zbiór wyników. Przelatując po nim pętlą, otrzymujemy kolejne rekordy w postaci tablic. W bibliotece PDO zbiorem wyniku jest obiekt klasy PDOStatement. Naraz możemy mieć otwarty tylko jeden zbiór wyników. Zabezpiecza to przed próbami tworzenia zapytań rekurencyjnych oraz wynika ze specyfiki pracy bibliotek komunikujących się z serwerem. W starszych bibliotekach ograniczenia takiego nie było dzięki emulacji, która jednak zmniejszała wydajność. Przyjrzyjmy się, jak możemy pobrać zawartość tabeli produkty:
setAttribute(PDO::ATTR_ERRMODE, PDO::ERRMODE_EXCEPTION);
$stmt = $pdo->query('SELECT id, nazwa, opis FROM produkty'); echo ''; foreach($stmt as $row)
echo ''.$row['nazwa'].': '.$row['opis'].'';
$stmt->closeCursor(); echo '';
catch(PDOException $e)
echo 'Połączenie nie mogło zostać utworzone: ' . $e->getMessage();
?>
Metoda query() zwraca obiekt zbioru wyników odpowiadający wykonanemu zapytaniu (zauważ, że w tym przypadku nie kończymy go średnikiem!). Jedną z technik uzyskania kolejnych rekordów jest przepuszczenie tego obiektu przez pętlę foreach. Kolejne rekordy zostaną zapisane do tablicy asocjacyjnej $row, z której możemy pobrać wyniki. Po zakończeniu pobierania niezbędne jest zamknięcie zbioru wyników poleceniem closeCursor() - inaczej nie będziemy w stanie wysłać następnego zapytania.
Zauważ, że zaraz po połączeniu się z bazą danych korzystamy z metody setAttribute(). Pozwala ona skonfigurować niektóre aspekty pracy z biblioteką PDO - w tym przypadku żądamy, aby ewentualne błędy w zapytaniach raportowane były jako wyjątki.
Powyższy przykład można zapisać także w inny sposób:
setAttribute(PDO::ATTR_ERRMODE, PDO::ERRMODE_EXCEPTION);
$stmt = $pdo -> query('SELECT id, nazwa, opis FROM produkty'); echo ''; while($row = $stmt->fetch())
echo ''.$row['nazwa'].': '.$row['opis'].'';
$stmt->closeCursor(); echo '';
catch(PDOException $e)
echo 'Połączenie nie mogło zostać utworzone: ' . $e->getMessage();
?>
W tym wypadku wykorzystaliśmy pętlę while i jawnie zażądaliśmy zwrócenia rekordu metodą fetch(). Jest ona, wbrew pozorom bardzo użyteczna - można ją wywołać wszędzie, np. w instrukcji if (sytuacja, gdy zawsze pobieramy jeden rekord), a także ustawić tryb pobierania.
Uwaga! PHP Data Objects ma czasem problemy z działaniem z MySQL 4.1. Aby uniknąć problemów na tej wersji (sporo firm hostingowych wciąż ją oferuje), musisz pamiętać o tym, aby po zamknięciu zbioru wyników metodą closeCursor() dodatkowo ręcznie skasować obiekt $stmt:
unset($stmt);
Inaczej próba przypisania do niej nowego zbioru wyników spowoduje wygenerowanie przez MySQL komunikatu General Error 2050.
Aktualizacja danych Zapytania typu INSERT czy UPDATE służące do modyfikacji zawartości bazy lub inne, niezwracające zbioru wyników, wysyła się za pomocą metody exec(). Wynikiem jej działania jest liczba określająca liczbę zmodyfikowanych rekordów. W poniższym przykładzie zakodujemy dodawanie pewnego konkretnego produktu do naszej listy produktów:
setAttribute(PDO::ATTR_ERRMODE, PDO::ERRMODE_EXCEPTION);
$liczba = $pdo->exec('INSERT INTO `produkty` (`nazwa`, `opis`, `ilosc`, `cena`, `jakosc`) VALUES( \'Miotacz ognia na dezodorant\', \'Rewelacyjny miotacz ognia dla kazdej domowej gospodyni! Nie martw sie o paliwo - wystarczy zwykly dezodorant!\', \'54\', \'40.99\', \'5\')');
if($liczba > 0)
echo 'Dodano: '.$liczba.' rekordow';
else
echo 'Wystąpił błąd podczas dodawania rekordów!';
catch(PDOException $e) { echo 'Wystąpił błąd biblioteki PDO: ' . $e->getMessage(); } ?>
Podpinanie Rzadko kiedy zdarza się, aby wszystkie informacje potrzebne do zmodyfikowania bazy były na sztywno zakodowane w zapytaniu tak, jak to zrobiliśmy w powyższym przykładzie. W codziennej praktyce modyfikujemy dane za pomocą formularzy, ikonek podpowiadających, co trzeba zmienić i jak. Rozwiązanie jest pozornie banalne: składamy zapytanie z predefiniowanych części, którymi opakowujemy dane z formularza, a później wysyłamy ten miks do bazy. Ilustruje to kolejny przykład, który udostępnia prosty formularz do dodawania nowych produktów:
exec('INSERT INTO `produkty` (`nazwa`, `opis`, `ilosc`, `cena`, `jakosc`) VALUES( \''.$_POST['nazwa'].'\', \''.$_POST['opis'].'\', \''.$_POST['ilosc'].'\', \''.$_POST['cena'].'\', \''.$_POST['jakosc'].'\')');
if($ilosc > 0)
echo 'Pomyślnie dodano: '.$ilosc.' rekordów';
else
echo 'Wystąpił błąd podczas dodawania rekordów!';
else
echo '
Nazwa: Opis: Ilosc: Cena: Jakosc: 1 2 3 4 5 6
';
catch(PDOException $e) { echo 'Wystapił blad biblioteki PDO: ' . $e->getMessage(); } ?>
Kiedy został nadesłany formularz (metoda POST), nawiązywane jest połączenie z bazą. W szkielet zapytania wstawiamy wprowadzone przez użytkownika dane, wykorzystując zwyczajny operator łączenia ciągów. Później metoda exec() umieszcza nam nowy rekord w bazie. Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda wspaniale - mamy formularz, redaktorzy mogą dodawać produkty, a internauci je oglądać. Lecz pewnego dnia jeden z redaktorów zgłasza problem: nie może wpisać do opisu produktu apostrofy, gdyż skrypt generuje wtedy jakieś tajemnicze błędy. Co jest grane? Testujemy kopię skryptu na lokalnym komputerze i działa, ale na właściwym serwerze WWW już nie. Przyczyną problemu jest złamanie dwóch podstawowych zasad obsługi formularzy: Nigdy nie ufaj danym zewnętrznym Nigdy nie ufaj magic quotes Efekt jest taki, że stworzyliśmy aplikację podatną na włamania typu SQL Injection, które polegają na wykorzystaniu dziur w kontroli danych z formularzy. Zauważ, jak bezbronny jest nasz formularz: baza danych wymaga, aby ilość była liczbą. Gdzie to sprawdzamy w skrypcie? Nigdzie. Gdy jakiś inteligent wpisze nam zamiast ilości "miecio jest niepoważny", skrypt beztrosko umieści to w zapytaniu nie patrząc na sens tego, co robi. Co więcej, zwróć uwagę na pewną rzecz: w języku SQL znak apostrofu jest czymś więcej, niż tylko znakiem - kończy on lub zaczyna sekwencję ciągu tekstowego. Dlatego wprowadzając jakikolwiek tekst, który ma zawierać apostrofy, musimy poddać je zabiegowi escapingu, czyli mówiąc po polsku - poprzedzić znakiem backslash, aby MySQL wiedział, że są one integralną częścią tekstu i nie kończą wprowadzanej sekwencji. Kiedy PHP był jeszcze niewielkim projektem, ktoś wpadł na pomysł wspomożenia programistów i wymyślił tzw. magic quotes. Opcja ta, jeżeli jest włączona, powoduje, że we wszystkich danych z tablic $_GET, $_POST oraz $_COOKIE apostrofy są automatycznie poprzedzane backslashem, dzięki czemu nie trzeba się tym zajmować samodzielnie. Brzmi ciekawie? Niezupełnie! Zwróćmy uwagę, że nie tylko baza danych może służyć do przechowywania informacji. Niektóre z nich ktoś zechce umieścić w pliku i wtedy z kolei musi się sam tych niepotrzebnych backslashów pozbywać. Kolejną kontrowersyjną rzeczą dotyczącą magic quotes jest fakt, że nie wszystkie serwery miały tę opcję włączoną, tak samo nie wszyscy programiści wiedzieli, że coś takiego w ogóle istnieje. Czy widziałeś w sieci serwisy, gdzie apostrofy w artykułach poprzedzane były setkami backslashów? To właśnie efekt tego - programista miał u siebie w domu wyłączoną opcję magic quotes, więc ręcznie dodawał sobie backslashe przy danych umieszczanych w zapytaniach SQL. Później wrzucił skrypt na serwer, gdzie magic quotes dla odmiany było włączone, przez co backslashe doklejane były dwa razy - jeden z nich faktycznie escape'ował apostrofy, ale drugi był uznawany przez MySQL za integralną część tekstu. Z drugiej strony, jeśli ktoś miał w domu serwer lokalny z włączonymi magicznymi apostrofami, a później wrzucił swoja stronę WWW na serwer bez nich, stawał się łatwym celem dla hackerów, którzy bez trudu mogą włamać się atakiem SQL Injection. Atak ten polega na tym, że skoro apostrof nie jest escape'owany, to jego wprowadzenie tak naprawdę powoduje, że dalsza część ciągu jest uznawana za fragment zapytania! Możemy więc sobie zupełnie legalnie dopisać własne warunki. Wyobraźmy sobie teraz, że ktoś manipuluje w ten sposób zapytaniami związanymi z bezpieczeństwem za pomocą formularza logowania. To nie fikcja: do wyobraźni powinien przemówić ten film (j. ang).
Ostatecznie sami twórcy PHP doszli do wniosku, że magic quotes jest rozwiązaniem bezsensownym. W tworzonym właśnie PHP 6 tej opcji już nie ma i należy samodzielnie escape'ować wszystkie dane. Jednak póki co pracujemy na PHP 5.1 - choć w tym podręczniku podczas instalacji zalecaliśmy wyłączenie magic quotes, nie mamy pewności, że serwer docelowy dla naszych stron WWW posiada identyczne ustawienia. Jeśli korzystamy z PDO i mechanizmu podpinania, problem nas nie dotyczy, ponieważ biblioteka automatycznie dostosuje się wtedy do ustawień, lecz w każdym innym przypadku powinniśmy zastosować specjalny filtr, który zniweluje nam efekt niewłaściwych ustawień i nada danym pożądaną przez nasz skrypt postać.
<?php if(version_compare(phpversion(), '6.0.0-dev', '<')) {