Open Power Template
Omówiony w poprzednim rozdziale Savant to doskonały przykład biblioteki wykorzystującej PHP jako język szablonów. W Open Power Template sytuacja odwraca się o 180 stopni. Ten system udostępnia swój własny, XML-owy język, którego cechą szczególną jest deklaratywne podejście do tworzenia szablonów. Zamiast skupiać się na szczegółach implementacyjnych, twórca szablonu powinien jedynie powiedzieć, co chce osiągnąć i zlecić kompilatorowi wygenerowanie odpowiedniego kodu, który spełni jego życzenia. Pomaga w tym rozumienie struktury HTML szablonu oraz unikalna cecha, tzw. formaty danych. Aby nie być gołosłownym, zaprezentujemy poniżej przykładowy szablon:
{$pageTitle}
Polecamy nasze produkty:
{$products.name}
Oprócz tego, Open Power Template udostępnia obiektowy interfejs programistyczny dla PHP 5.2/5.3 dostosowany do potrzeb integracji z popularnymi frameworkami, które niebawem poznamy. Do naszej dyspozycji są trzy najważniejsze elementy interfejsu:
Opt_Class - główna klasa zarządzająca konfiguracją. Opt_View - klasa reprezentująca tzw. widok, czyli określony szablon i towarzyszące mu dane ze skryptu: Opt_Output_Interface - interfejs systemu wyjścia, który mówi, gdzie wysłać wygenerowany kod.
Podobnie jak w naszym prostym systemie edukacyjnym, nasza aplikacja WWW tworzy sobie odpowiednią liczbą widoków i przekazuje do nich dane. Jednak zamiast wykonywać je od razu, przekazuje je do jednego z systemów wyjścia, który zajmuje się wykonaniem szablonu i wysłaniem wyniku w określone miejsce. Przykładowo, jeśli skorzystamy z systemu wyjścia Opt_Output_Http, dane polecą do przeglądarki, a oprócz tego możemy też stworzyć sobie system wyjścia Email, który podany szablon potraktuje jako np. treść wiadomości e-mail, którą trzeba wysłać pod określony adres.
Instalacja
Bibliotekę można pobrać ze strony www.invenzzia.org - pobieramy najnowsze wydanie z gałęzi 2.0.x, które jest omówione w tym podręczniku. W ściągniętym archiwum znajdziemy katalog /lib z właściwym kodem źródłowym biblioteki. Pozostałe katalogi to przykłady, dokumentacja oraz testy. Przenosimy wspomniany katalog gdzieś do drzewa katalogowego naszej aplikacji WWW.
Druga czynność to stworzenie folderów na szablony. Pierwszy z nich nazwijmy /templates - będą tam źródłowe wersje szablonów. W drugim, /templates_c Open Power Template będzie zapisywać skompilowane wersje, dlatego upewnijmy się, że PHP posiada do niego prawa zapisu.
Open Power Template jest częścią większej rodziny bibliotek Open Power Libs, dla których potrzeb opracowane zostało wspólne mikrojądro oferujące m.in. automatyczną ładowarkę czy system obsługi błędów. Znajdziemy je w katalogu /lib/Opl, podczas gdy właściwy kod systemu szablonów będzie w /lib/Opt. Gdybyśmy chcieli użyć w przyszłości innych bibliotek z tej rodziny, wystarczy wgrać je tuż obok, gdyż będą one korzystać z tego samego jądra.
Kolejna rzecz to ustawienie automatycznej ładowarki:
<?php require('/sciezka/do/opl/Opl/Base.php'); Opl_Loader::setDirectory('/sciezka/do/opl/'); Opl_Loader::register();
Autoloader OPL ma charakter uniwersalny, tzn. można go także wykorzystać do ładowania innych bibliotek z kompatybilnym schematem nazewnictwa (np. Doctrine), aczkolwiek powyższy sposób jest dobry jedynie dla bibliotek OPL. Poniżej jest przedstawione bardziej uniwersalne podejście:
'/sciezka/do/bibliotek/')); Opl_Loader::addLibrary('Opt', array('basePath' => '/sciezka/do/bibliotek/')); Opl_Loader::addLibrary('InnaBiblioteka', array('basePath' => '/sciezka/do/bibliotek/', 'handler' => null)); Opl_Loader::register();
Opcja handler ustawiona na null pozwala wyłączyć dodatkowe opcje ładowania klas specyficzne dla OPL-a, które mogą nie znaleźć zastosowania przy innych bibliotekach. I to wszystko. Jeśli poustawialiśmy dobrze ścieżki, możemy już zacząć korzystać z OPT.
Pierwszy szablon
Przypomnijmy sobie jeszcze raz szablon z początku rozdziału:
{$pageTitle}
Polecamy nasze produkty:
{$products.name}
Możemy tu zauważyć kilka charakterystycznych dla OPT zachowań. Szablon jest domyślnie traktowany jak dokument XML, dlatego powinien posiadać prolog , a co więcej - jest on podany wyłącznie do wiadomości parsera. Jeśli chcemy wygenerować prolog w kodzie wyjściowym, korzystamy z instrukcji opt:prolog, która podana bez argumentów nadaje im domyślne wartości. Oprócz tego chcielibyśmy dodać odpowiedni DTD. Komendy DTD także idą na cele parsera biblioteki, stąd też bierze się instrukcja opt:dtd. Ma ona predefiniowanych kilka szablonów DTD dla najpopularniejszych języków, np. html5, dzięki czemu ich wstawianie jest łatwiejsze.
XML wymaga od nas jeszcze jednej ważnej rzeczy, mianowicie w dokumencie nie może być więcej niż jednego głównego znacznika. W tradycyjnym HTML-u rolę głównego znacznika pełnił element , ale ponieważ mamy obok niego jeszcze dwa inne, OPT oddaje nam do dyspozycji opt:root. Oprócz bycia głównym znacznikiem, można w nim poustawiać kilka rzeczy odnoszących się do całego szablonu.
Jak widać, przejście na język XML-owy w momencie, gdy XHTML oraz HTML same albo wywodzą się, albo są podobne do niego, spowodowało konieczność specjalnego traktowania niektórych elementów, jednak w praktyce musimy je wykonać tylko raz, na samym początku. Gdy zaczniemy pracować z właściwą treścią, sytuacja znacząco się odwraca. Zerknijmy na linijkę 7. Pokazane jest tam, jak osadzać zmienne ze skryptu w tekście międzyznacznikowym. Używamy do tego klamerek, w którym zapisujemy nasze wyrażenie. Zapis ten oznacza, że tytuł strony zostanie załadowany ze zmiennej $pageTitle.
W linijce 12 pragniemy wyświetlić kilka produktów jako listę wypunktowaną. Do wyświetlania list służą tzw. sekcje, czyli rodzaj inteligentnych pętli. Jednak zamiast obudowywać element pętlą, wystarczy że dokleimy do niego atrybut opt:section z podaną nazwą sekcji. Jest to prosty sposób powiedzenia: ten kawałek ma być użyty jako wzorzec do wyświetlenia pojedynczego elementu listy, przy czym nie obchodzi mnie teraz, jak ta lista będzie dokładnie działać. Nazwa sekcji umożliwia nam później dostęp do zmiennych elementu listy, np. {$products.name} - zauważmy, że do separacji służy nam kropka.
W tej samej linijce widać też, że aby wczytać zawartość atrybutu ze zmiennej, nie używamy klamerek, lecz do nazwy doklejamy parse:, a wyrażenie zapisujemy bezpośrednio w cudzysłowach. Plik zapisujemy do katalogu ./templates/.
A oto i kod PHP, który powyższy szablon uruchomi:
'/sciezka/do/bibliotek/')); Opl_Loader::addLibrary('Opt', array('basePath' => '/sciezka/do/bibliotek/')); Opl_Loader::register();
$pdo = new PDO('mysql:host=localhost;dbname=test', 'root', 'root');
try { // Konfiguracja OPT $tpl = new Opt_Class; $tpl->sourceDir = './templates/'; $tpl->compileDir = './templates_c/'; $tpl->stripWhitespaces = false; $tpl->setup();
// Tworzymy widok $view = new Opt_View('szablon.tpl'); $view->pageTitle = 'Tytuł strony';
$list = array(); $stmt = $pdo->query('SELECT * FROM produkty'); while($row = $stmt->fetch(PDO::FETCH_ASSOC))
$list[] = array( 'name' => $row['nazwa'], 'url' => 'produkt.php?id='.$row['id'] );
$stmt->closeCursor(); $view->products = $list;
// Renderujemy $output = new Opt_Output_Http; $output->setContentType(Opt_Output_Http::HTML, 'utf-8'); $output->render($view); } catch(Opt_Exception $exception) { $handler = new Opt_ErrorHandler; $handler->display($exception); }
Do raportowania błędów Open Power Template używa mechanizmu wyjątków, dlatego cały kod zawarty jest w bloku try...catch. Błędów nie musimy wyświetlać samodzielnie - do dyspozycji jest specjalna klasa Opt_ErrorHandler, która dodatkowo potrafi podawać różne informacje o błędzie, dzięki czemu łatwiej jest usunąć przyczynę. Sam skrypt składa się z trzech części. W pierwszej musimy skonfigurować bibliotekę, tworząc obiekt Opt_Class i ustawiając niektóre właściwości:
sourceDir - katalog z szablonami źródłowymi (tj. ./templates/) compileDir - katalog ze skompilowanymi szablonami (tj. ./templates_c/) stripWhitespaces - czy usuwać ze źródeł niepotrzebne białe znaki, utrudniając analizę kodu wynikowego. Wartość false wyłącza usuwanie.
Po skonfigurowaniu wywołujemy metodę setup() i możemy zabrać się za tworzenie widoków. Obsługuje się je podobnie, jak w naszym edukacyjnym systemie z tą różnicą, że nie używamy tutaj metody fabrycznej, lecz samodzielnie tworzymy cały obiekt. W argumencie konstruktora podajemy nazwę szablonu, a później możemy do widoku przypisywać różne dane przy pomocy getterów i setterów. Przy okazji spójrzmy na linijki 23 do 33, gdzie wypełniana jest lista produktów dla sekcji. Lista jest zwykłą tablicą z elementami numerowanymi od zera, a każdy element jest tablicą asocjacyjną zawierającą kilka zmiennych.
Na samym końcu musimy szablon wykonać. W tym celu potrzebny jest nam jakiś system wyjścia, który zdecyduje, co zrobić z wynikiem. OPT dostarcza domyślnie dwóch takich systemów:
Opt_Output_Return - zwraca kod jako wynik wykonania z powrotem do skryptu. Opt_Output_Http - wysyła kod do przeglądarki i udostępnia opcje zarządzania nagłówkami.
Skorzystamy z tego drugiego. Ma on dodatkową pomocniczą metodę setContentType(), która wysyła nagłówek Content-type z informacją dla przeglądarki, co dokładnie przysyłamy z serwera i ew. w jakim kodowaniu. Później wystarczy już tylko wywołać metodę render(), której podajemy za argument widok i to wszystko.
Sekcje
Sekcje to rodzaj inteligentnych pętli i służą do wyświetlania różnego rodzaju list. Zacznijmy od wyświetlenia prostej listy produktów:
Lista produktów
Nazwa Cena
{$products.id} {$products.name} {$products.price}
Aby utworzyć sekcję, stosujemy znacznik opt:section pokazany w linii 14. Jego zawartość określa wygląd pojedynczego elementu listy. Każda sekcja musi posiadać swoją własną nazwę; w szablonie wykorzystujemy ją do odwoływania się do zmiennych elementu: $products.id, zaś w skrypcie posłuży ona do przypisania danych listy. Zauważmy, że w szablonie nie ma żadnych informacji odnośnie szczegółów implementacyjnych. Jest to jedna z charakterystycznych cech sekcji i nie tylko; w założeniu twórca szablonów powinien skupić się jedynie na końcowym efekcie bez zajmowania się tym, jak do niego dojść. Przyjrzyjmy się zatem, jak wygenerować dane dla naszej listy. Ponownie skorzystamy z pomocy bazy danych z poprzedniego rozdziału, zatem należy pamiętać o wcześniejszym połączeniu się z nią poprzez PDO.
$view = new Opt_View('product_list.tpl'); $products = array(); $stmt = $pdo->query('SELECT id, nazwa, cena FROM produkty ORDER BY id'); while($row = $stmt->fetch(PDO::FETCH_ASSOC)) { // Dodajemy nowy element $products[] = array( 'id' => $row['id'], 'name' => $row['nazwa'], 'price' => $row['cena'] ); } $stmt->closeCursor(); // Dodaj listę do widoku $view->products = $products;
Jak widzimy, pojedynczy element listy to zwykła tablica asocjacyjna, w której klucze odpowiadają indeksom użytym w szablonie. Aby utworzyć listę, wystarczy wszystkie elementy zgrupować w kolejną tablicę i przekazać do widoku pod nazwą identyczną, jak nazwa sekcji. Po uruchomieniu OPT automatycznie rozwinie je w podaną nam listę.
W szablonie nie mamy żadnych informacji o tym czy dane naszej listy umieszczone są w tablicy czy nie. Skąd zatem OPT wie, jak po niej iterować? Odpowiadają za to tzw. formaty danych. Jest to pewien rodzaj przepisu informujący OPT, jak radzić sobie z określonym rodzajem elementów. Przeróbmy nasz skrypt tak, aby umieszczał elementy w obiekcie klasy SplDoublyLinkedList (lista dwukierunkowa) i nauczmy OPT z niego korzystać:
$view = new Opt_View('product_list.tpl'); $products = new SplDoublyLinkedList; $stmt = $pdo->query('SELECT id, nazwa, cena FROM produkty ORDER BY id'); while($row = $stmt->fetch(PDO::FETCH_ASSOC)) { // Dodajemy nowy element $products->push(array( 'id' => $row['id'], 'name' => $row['nazwa'], 'price' => $row['cena'] )); } $stmt->closeCursor(); // Dodaj listę do widoku $view->products = $products;