Procesor komputera stworzony jest tak, aby przetwarzał dane, znajdujące się w pamięci komputera. Z punktu widzenia programu napisanego w języku C (który jak wiadomo jest językiem niskiego poziomu) dane umieszczane są w postaci tzw. zmiennych, stałych i literałów. Zmienne ułatwiają programiście pisanie programu. Dzięki nim programista nie musi się przejmować gdzie w pamięci owe zmienne się znajdują, tzn. nie operuje fizycznymi adresami pamięci, jak np. 0x14613467, tylko prostą do zapamiętania nazwą zmiennej.

Czym są zmienne? Zmienna jest to pewien fragment pamięci o ustalonym rozmiarze, który posiada własny identyfikator (nazwę) oraz może przechowywać pewną wartość, zależną od typu zmiennej.

Deklaracja, definicja zmiennejstackoverflow question: what-is-the-difference-between-a-definition-and-a-declaration

Typ zmiennej Typ zmiennejthe C data model by Jens Gustedt określa strukturę zmiennej i danych które będziemy mogli w niej przechowywać

Typy wg złożoności proste (podstawowe) złożone

Deklaracja zmiennych Aby móc skorzystać ze zmiennej należy ją przed użyciem zadeklarować, to znaczy poinformować kompilator, jak zmienna będzie się nazywać i jaki typ ma mieć. Zmienne deklaruje się w sposób następujący:

typ nazwa_zmiennej;

Oto deklaracja zmiennej o nazwie "wiek" typu "int" czyli liczby całkowitej: int wiek; Zmiennej w momencie zadeklarowania można od razu przypisać wartość: int wiek = 17;

{ int wiek = 17; printf("%d\n", wiek); int kopia_wieku; /* tu stary kompilator C zgłosi błąd - deklaracja występuje po instrukcji (printf). */ kopia_wieku = wiek; }

Według nowszych standardów (C99) możliwe jest deklarowanie zmiennej w dowolnym miejscu programu (podobnie jak w języku C++), ale wtedy musimy pamiętać, aby zadeklarować zmienną przed jej użyciem. To znaczy, że taki kod jest niepoprawny: { printf ("Przeliczam wiek...\n"); printf ("Mam %d lat\n", wiek); int wiek = 17; /* deklaracja po użyciu - kompilator nigdy tego nie dopuści */ } Należy go zapisać tak: { printf ("Przeliczam wiek...\n"); int wiek = 17; /* deklaracja w środku bloku - dopuszczalna w C99 */ printf ("Mam %d lat\n", wiek); }

Jak czytać deklarację ? zasada spirali prawoskrętnej ( ang. The Clockwise/Spiral Rule)[http://c-faq.com/decl/spiral.anderson.html The ``Clockwise/Spiral Rule By David Anderson] zasady wg Steve Friedl'aReading C type declarations by Steve Friedl użyć programu cdecl: konwersja z c do języka angielskiego i w odwrotnym kierunku

Nazwa zmiennej Zasady nazywania zmiennych (ang. Rules for Constructing Variable Names in C Language) c4learn c-variable-nameing-rules zestaw dopuszczalnych znaków pierwszy znak : litera lub podkreślenie ( nie zalecane z uwagi na używanie ich w nazwach zmiennych systemowych)Recommended C Style and Coding Standards nie używamy słów kluczowych ( już są użyte ). Uwaga: po zmianie wielkości liter będą dopuszczalne wielkość liter odróżnia nazwy ( ang. case sensitive) długość nazwy do pierwszych 8 znaków do pierwszych 31 znaków niektóre kompilatory/OS pozwalają na użycie do 247 znakówRecommended C Style and Coding Standards

Przykłady niedopuszczalnych nazw:about c by weeblyNaming guidelines for professional programmers Copyright ©2017 by Peter Hilton and Felienne Hermans

1x // zaczyna się od cyfry char // słowo zarezerwowane ( ang. reserved word ) x+y // znak specjalny addition of program // spacji używać nie wolno

Cel i zasady nadawania nazw:how-to-better-name-your-functions-and-variables by Friskovec Miha Wybierz słowo mające znaczenie (podaj kontekst): jednoznacznie i precyzyjnie opisywać koncept który nazywająNazwy zmiennych, notacje i konwencje nazewnicze - Mateusz Skalski Unikaj nazw ogólnych (takich jak tmp) nazwa zmiennej nie może być taka sama jak słowo kluczowe języka C oraz jak nazwa innej zmiennej, która została wcześniej zdefiniowana w programieKurs języka C. Autor artykułu: mgr Jerzy Wałaszek Dołącz dodatkowe informacje do nazwy (użyj sufiksu lub prefiksu) Dołącz dodatkowe informacje do nazwy (użyj sufiksu lub prefiksu), zobacz notacja węgierskaHungarian Notation by Charles Simonyi Microsoft Corporation Reprinted November 1999 Nie rób zbyt długich ani zbyt krótkich imion Używaj spójnego formatowania

Zasięg zmiennej Zmienne mogą być dostępne dla wszystkich funkcji programu - nazywamy je wtedy zmiennymi globalnymi. Deklaruje się je przed wszystkimi funkcjami programu: #include

int a,b; /* nasze zmienne globalne */

void func1 () { /* instrukcje */ a=3; /* dalsze instrukcje */

int main () { b=3; a=2; return 0;

Specyfikacja języka C mówi, że zmienne globalne, jeśli programista nie przypisze im innej wartości podczas definiowania, są inicjalizowane wartością 0.

Zmienne, które funkcja deklaruje do "własnych potrzeb" nazywamy zmiennymi lokalnymi. Nasuwa się pytanie: "czy będzie błędem nazwanie tą samą nazwą zmiennej globalnej i lokalnej?". Otóż odpowiedź może być zaskakująca: nie. Natomiast w danej funkcji da się używać tylko jej zmiennej lokalnej. Tej konstrukcji należy, z wiadomych względów, unikać. int a=1; /* zmienna globalna */

int main() { int a=2; /* to już zmienna lokalna */ printf("%d", a); /* wypisze 2 */ }

Czas życia Czas życia to czas od momentu przydzielenia dla zmiennej miejsca w pamięci (stworzenie obiektu) do momentu zwolnienia miejsca w pamięci (likwidacja obiektu).

Zakres ważności to część programu, w której nazwa znana jest kompilatorowi. main() { int a = 10; { /* otwarcie lokalnego bloku */ int b = 10; printf("%d %d", a, b); } /* zamknięcie lokalnego bloku, zmienna b jest usuwana */

printf("%d %d", a, b); /* BŁĄD: b juz nie istnieje */ } /* tu usuwana jest zmienna a */ Zdefiniowaliśmy dwie zmienne typu int. Zarówno a i b istnieją przez cały program (czas życia). Nazwa zmiennej a jest znana kompilatorowi przez cały program. Nazwa zmiennej b jest znana tylko w lokalnym bloku, dlatego nastąpi błąd w ostatniej instrukcji.

Możemy świadomie ograniczyć ważność zmiennej do kilku linijek programu (tak jak robiliśmy wyżej) tworząc blok. Nazwa zmiennej jest znana tylko w tym bloku.

...

Stałe Stała, różni się od zmiennej tylko tym, że nie można jej przypisać innej wartości w trakcie działania programu. Wartość stałej ustala się w kodzie programu i nigdy ona nie ulega zmianie.

W przeciwieństwie do języka C++, w C stała to cały czas zmienna, której kompilator pilnuje, by nie zmieniła się.

Stałą deklaruje się: z użyciem słowa kluczowego const dyrektywy preprocesora #define

Użycie stałej zapobiega używaniu magicznych liczb ( ang. Magic number or Unnamed numerical constants)

const const typ nazwa_stałej=wartość; Dobrze jest używać stałych w programie, ponieważ unikniemy wtedy przypadkowych pomyłek a kompilator może często zoptymalizować ich użycie (np. od razu podstawiając ich wartość do kodu). const int WARTOSC_POCZATKOWA=5; int i=WARTOSC_POCZATKOWA; WARTOSC_POCZATKOWA=4; /* tu kompilator zaprotestuje */ int j=WARTOSC_POCZATKOWA; Przykład pokazuje dobry zwyczaj programistyczny, jakim jest zastępowanie umieszczonych na stałe w kodzie liczb stałymi. W ten sposób będziemy mieli większą kontrolę nad kodem - stałe umieszczone w jednym miejscu można łatwo modyfikować, zamiast szukać po całym kodzie liczb, które chcemy zmienić.

Nie mamy jednak pełnej gwarancji, że stała będzie miała tę samą wartość przez cały czas wykonania programu, możliwe jest bowiem dostanie się do wartości stałej (miejsca jej przechowywania w pamięci) pośrednio - za pomocą wskaźników. Można zatem dojść do wniosku, że słowo kluczowe const służy tylko do poinformowania kompilatora, aby ten nie zezwalał na jawną zmianę wartości stałej. Z drugiej strony, zgodnie ze standardem, próba modyfikacji wartości stałej ma niezdefiniowane działanie (tzw. undefined behaviour'') i w związku z tym może się powieść lub nie, ale może też spowodować jakieś subtelne zmiany, które w efekcie spowodują, że program będzie źle działał.

define Podobnie do zdefiniowania stałej możemy użyć dyrektywy preprocesora #define (opisanej w dalszej części podręcznika). Tak zdefiniowaną stałą nazywamy stałą symboliczną. W przeciwieństwie do stałej zadeklarowanej z użyciem słowa const stała zdefiniowana przy użyciu #define jest zastępowana daną wartością w każdym miejscu, gdzie występuje, dlatego też może być używana w miejscach, gdzie "normalna" stała nie mogłaby dobrze spełnić swej roli.

Literały

LiterałyLiterał w wikipedii, czyli stałe dosłowne.

Zawsze w programie, w którym określasz wartość jawnie zamiast odnosić się do zmiennej lub innej formy danych, ta wartość jest określana jako literał.

Literały mogą przybierać formę zdefiniowaną przez ich typ : całkowity zmiennopozycyjny znakowy napisowy złożonycppreference: c language: compound literal

int ilosc = 23; // 23 to literał calkowity double wysokosc = 88.2; // 88.2 to literał zmiennopozycyjny char znak = 'c'; // 'c' jest literałem znakowym string napis = "Napis"; // "Napis" to literał napisowy int *p = (int []){2, 4, 6}; // literał złożony

Można użyć notacji szesnastkowej (szesnastkowej), aby bezpośrednio wstawić dane do zmiennej niezależnie od jej typu.

Podstawowe typy zmiennych Każdy program w C operuje na zmiennych - wydzielonych w pamięci komputera obszarach, które mogą reprezentować obiekty nam znane, takie jak liczby, znaki, czy też bardziej złożone obiekty. Jednak dla komputera każdy obszar w pamięci jest taki sam - to ciąg zer i jedynek, w takiej postaci zupełnie nieprzydatny dla programisty i użytkownika. Podczas pisania programu musimy wskazać, w jaki sposób ten ciąg ma być interpretowany.

Typ zmiennej wskazuje właśnie sposób, w jaki pamięć, w której znajduje się zmienna będzie wykorzystywana. Określając go przekazuje się kompilatorowi informację, ile pamięci trzeba zarezerwować dla zmiennej, a także w jaki sposób wykonywać na niej operacje.

Każda zmienna musi mieć określony swój typ w miejscu deklaracji i tego typu nie może już zmienić. Lecz co jeśli mamy zmienną jednego typu, ale potrzebujemy w pewnym miejscu programu innego typu danych? W takim wypadku stosujemy konwersję (rzutowanie) jednej zmiennej na inną zmienną. Rzutowanie zostanie opisane później, w rozdziale Operatory.

W języku C wyróżniamy następujące typy zmiennych ( wg wielkości ) : 4 podstawowe : char - jednobajtowe liczby całkowite, służy do przechowywania znaków; int- typ całkowity, o długości domyślnej dla danej architektury komputera; float - typ zmiennopozycyjny (zwany również zmiennoprzecinkowym), reprezentujący liczby rzeczywiste (4 bajty); Są dokładnie opisane w IEEE 754. double - typ zmiennopozycyjny podwójnej precyzji (8 bajtów); dodatkowe : typ logiczny : bool (tylko C99) (wymaga dołączenia stdbool.h) - typ logiczny typy złożone

Wg lokalizacji definicji typy dzielimy na : wbudowane, które zna kompilator; są one w nim bezpośrednio "zaszyte" zdefiniowane przez użytkownika typy danych. Należy je kompilatorowi opisać. Więcej informacji znajduje się w rozdziale Typy złożone.

Wg zastosowania typy możemy podzielić na : liczbowe znakowe char ( ang. single-byte character or byte), znak ( jednobajtowy) wchar (ang. wide character) = znak wielobajtowy łańcuchy, napis ( ang. string ) ASCII Unicode

Rozmiar zmiennych można sprawdzić za pomocą prostego programu

Pojęcia związane z typami:cpp reference : c language - type rodzaje typów grupy typów zgodność konwersje rozmiar

int Ten typ przeznaczony jest do liczb całkowitych. Liczby te możemy zapisać na kilka sposobów:

System dziesiętny

12 ; 13 ; 45 ; 35 itd

System ósemkowy (oktalny)

010 czyli 8 016 czyli 8 + 6 = 14 018 BŁĄD

System ten operuje na cyfrach od 0 do 7. Tak wiec 8 jest niedozwolona. Jeżeli chcemy użyć takiego zapisu musimy zacząć liczbę od 0.

System szesnastkowy (heksadecymalny)

0x10 czyli 1*16 + 0 = 16 0x12 czyli 1*16 + 2 = 18 0xff czyli 15*16 + 15 = 255