Sole – związki chemiczne powstałe w wyniku całkowitego lub częściowego zastąpienia w kwasach atomów wodoru innymi atomami bądź grupami o własnościach elektrofilowych takimi jak metale, NH4+, RO- (gdzie R – dowolna grupa organiczna) itp.
Otrzymywanie soli metal + kwas → sól + wodór (nie dotyczy metali szlachetnych i półszlachetnych) tlenek metalu + kwas → sól + woda zasada + kwas → sól + woda tlenek metalu + tlenek niemetalu → sól (dotyczy tylko soli kwasów tlenowych) wodorotlenek + tlenek niemetalu → sól + woda (dotyczy tylko soli kwasów tlenowych) metal + niemetal → sól (dotyczy tylko soli kwasów beztlenowych) kwas 1 + sól 1 → kwas 2 + sól 2 zasada 1 + sól 1 → zasada 2 + sól 2 sól 1 + sól 2 → sól 3 + sól 4
siarczek miedzi(II) CuS CuO + H2S → CuS + H2O Cu(OH)2 + H2S → CuS + 2H2O Cu + S → CuS H2S + CuCl2 → CuS↓ + 2HCl Na2S + CuCl2 → CuS↓ + 2NaCl
fosforan(V) magnezu Mg3(PO4)2 3Mg + 2H3PO4 → Mg3(PO4)2 + 3H2 3MgO + 2H3PO4 → Mg3(PO4)2 + 3H2O 3Mg(OH)2 + 2H3PO4 → Mg3(PO4)2 + 6H2O 6MgO + P4O10 → 2Mg3(PO4)2 6Mg(OH)2 + P4O10 → 2Mg3(PO4)2 + 6H2O 2H3PO4 + 3MgCl2 → Mg3(PO4)2↓ + 6HCl 2Na3PO4 + 3MgCl2 → Mg3(PO4)2↓ + 6NaCl
sól AB + sól CD -> sól AD + sól CB sól AB + wodorotlenek C-OH -> sól CB + wodorotlenek A-OH sól AB + kwas H-D -> sól AD + kwas H-B
Systematyka soli KwasZasadaOdczynmocnymocnaobojętnymocnysłabakwaśnysłabymocnazasadowysłabysłabazasadowy lub kwaśny (zależnie od stężenia) Sole dzielimy na: nienasycone hydroksosole – zawierają jon wodorotlenowy (OH)- (np. Zn(OH)Cl – chlorek hydroksocynku) wodorosole – ich aniony zawierają atomy wodoru (np. NaHSO3 – wodorosiarczan(IV) sodu) nasycone – nie występują grupy hydroksylowe, ani atomy wodoru (np. NaCl – chlorek sodu)
Nazewnictwo soli Zasady ogólne dla soli
[reszta kwasowa] + {wartościowość lub stopień utlenienia} + [kation w dopełniaczu] + {wartościowość lub stopień utlenienia} Przykłady: NaCl – chlorek sodu FeSO4 – siarczan(VI) żelaza(II) lub siarczan(+6) żelaza(+2) Fe2(SO3)3 – siarczan(IV) żelaza(III) lub siarczan(+4) żelaza(+3) KMnO4 – manganian(VII) potasu lub manganian(+7) potasu Ca[(COO)2] – szczawian wapnia
Sole mieszane [reszty kwasowe oddzielone znakiem – lub spacją] + [kationy oddzielone znakiem – lub literą i] Przykłady: NaKSO4 siarczan(VI) potasu-sodu siarczan(VI) potasu i sodu siarczan(+6) potasu-sodu siarczan(+6) potasu i sodu AlCl(SO4) chlorek-siarczan(VI) glinu chlorek siarczan(VI) glinu chlorek-siarczan(+6) glinu chlorek siarczan(+6) glinu AlNa(SO4)(SO3) np. siarczan(IV)-siarczan(VI) glinu i sodu
Hydroksosole [reszta kwasowa] + {przedrostek wyrażający liczbę grup OH}hydrokso[kation] Przykłady: (CaOH)Cl – chlorek hydroksowapnia [Sn(OH)2]Br(NO3) – azotan(V)-bromek dihydroksocyny
Wodorosole {przedrostek wyrażający liczbę atomów H}wodoro[reszta kwasowa] + [kation] Przykłady: NaH2PO4 – diwodoroortofosforan(V) sodu FeIICuIISO4(H2PO4)2 – siarczan(VI)-diwodoroortofosforan(v) miedzi(II) i żelaza(II)