Zajmować będziemy się wyprowadzeniem praw mechaniki statystycznej, które zostały podane w termodynamice fenomenologicznej.
Pierwsza zasada termodynamiki Udowodnimy pierwszą zasadę termodynamiki zasadę sformułowaną czysto statystycznie dla tej samej zasady sformułowaną czysto fenomenologicznie. Z mechaniki klasycznej mamy wzór na siłę działających na cząstki względem gradientu energii ze znakiem minus:
Siła jest siłą prostopadłą do pewnej ścianki naczynia działającą na niego przez cząstki układu o energii E. Jeśli tą siłę podzielimy przez powierzchnię tejże ścianki, to otrzymamy ciśnienie z jaką cząstki wywierają na tą ściankę.
A potencjał chemiczny jest pochodnej cząstkowej energii wewnętrznej względem liczby cząstek:
Rozpatrując człon na ciśnienie chwilowe, bo układ może być z pewnym prawdopodobieństwie, że będzie napierał na tą ściankę z ciśnieniem , wtedy średnie ciśnienie jakie panuje na ściśle określonej ściance tego naczynia jest wyrażone przez poniżej, a średni potencjał chemiczny, średnia liczba cząstek i średnia objętość:
Powyższe rozważania będziemy wykorzystywali poniżej. Wzór na średnią energię wszystkich cząstek jest sumą iloczynów jednej z możliwości występowania danej energii danego układu przez prawdopodobieństwo jego występowania , że dana energia układu istnieje, zatem średnia energia układu jest przedstawiona:
Różniczka obu stron równania na energię wewnętrzną układu z twierdzenia różniczki iloczynu piszemy:
W powyższych obliczeniach przyjęliśmy, że przy przejściu na całkę pojawiają się zamiast: i , kolejno elementy i , takie by całkowita wartość wyrażenia nie zmieniała wartości, a więc pierwsza suma:
a także druga:
I ostatecznie trzecia:
W obliczeniach przyjęliśmy, że P(k), p(k) i μ(k) dla k będącą liczbą nienaturalną są równe zero, a dla k naturalnych mamy P(k)=P, p(k)=p i μ(k)=μ. W drugi człon przedstawia różniczkę pracy, trzeci ze zmianą energii związanej z wymianą cząstek, a pierwszy można potraktować jako energię wymienianą na sposób ciepła:
Wyrażenie na infinitezymalną zmianę energii wewnętrznej układu wyrażona wedle wzoru przy pomocy energii przekazywanej na w sposób pracy, energii przekazywanej od otoczenia przez wymianę cząstek i energii wymienianej na w sposób ciepła przez układ może być zapisywana wedle sposobu:
Otrzymaliśmy takie same równanie jak w równaniu na pierwszą zasadę termodynamiki , zatem udowodniliśmy tą zasadę w sposób czysto statystyczny.
Druga zasada termodynamiki Korzystamy z równania na entropię pojedynczego układu , jeśli z korzystamy z definicji różniczki iloczynu funkcji podobnie jak przy pochodnych iloczynu funkcji, tylko zamiast pochodnych występują pewne różniczki tychże funkcji, wtedy różniczka entropii:
Wykorzystując unormowanie prawdopodobieństwa do jedynki, który jest prawdopodobieństwem uzyskania przez układ energii o wartości , a prawdopodobieństwo wszystkich możliwych zdarzeń jest równe jeden, więc jego różniczka jest równa zero, wtedy wyrażenie zapisywać będziemy:
Statystycznie prawdopodobieństwo występowania danej energii układu o wartości , w układzie kanonicznym w danej temperaturze bezwzględnej T i o danej sumie statystycznej charakteryzującej dany układ statystyczny jest przestawione w danej właściwości w danej degeneracji (wtedy znika g) uzyskania energii E:
Wykorzystując wzór na prawdopodobieństwo, że dany układ będzie miał pewne wartości dyskretne, wtedy możemy napisać wyrażenie w postaci:
Wykorzystując jeszcze raz warunek unormowania funkcji w dochodzimy, że pierwszy wyraz w ostatnim wzorze znika na podstawie tego że różniczka stałej a mianowicie jedynki jest równa zero. Dochodzimy w ostateczności do wyrażenia charakteryzującego, że infinitezymalna zmiana entropii układu jest wyrażona:
W wykorzystaliśmy definicję na parametr , która jest zależna od odwrotności iloczynu temperatury bezwzględnej przez stałą Boltzmanna, wtedy iloczyn parametru β i stałej k jest równy:
I to powyższe wyrażenie wykorzystaliśmy we wzorze . By dojść do dalszych etapów myśleniowych wykorzystamy wzór , czyli wzór na definicję różniczki ciepła, jako suma po stanach charakteryzującej układ, którego dany stan układu jest charakteryzowany przez energię stanu i różniczką prawdopodobieństwa dyskretnego, że dany stan o pewnej energii wystąpi, wtedy nasz wzór przechodzi w fenomenologiczną definicję różniczki zupełnej entropii:
Równanie możemy też przedstawić jako różniczkę ciepła w zależności od jego temperatury i zmiany różniczki zupełnej entropii w sposób:
Równanie jest fenomenologiczną definicją różniczki entropii. Związek tej części energii wewnętrznej układu, która dokonuje się na sposób ciepła, która zależy od temperatury i różniczki zupełnej entropii jest treścią drugiej zasady termodynamiki.
Trzecia zasada termodynamiki Ta zasada wyraża się, że entropia układu w temperaturze T=0 jest równa zero. Aby dokonać interpretacji tej zasady rozważmy substancję czystą w kontakcie z termostatem. Stan układu jest opisany przez równanie określającą prawdopodobieństwo dyskretne w danej właściwości uzyskania danej energii w danej temperaturze bezwzględnej:
Stan przy jest stanem skwantowanym, więc poziomy energii trzeba numerować liczbami całkowitymi, zatem suma statystyczna rozkładu kanonicznego jest:
A więc jego energia swobodna z jej definicji w zależności od sumy statystycznej jest równa na podstawie :
Wzór można zapisać równoważnie po skorzystaniu z definicji w innej równoważnej postaci do wspomnianego wyrażenia:
Jego entropia jest wyrażona według wzoru , która jest pochodną energii swobodnej (tutaj ) względem temperatury przy stałej objętości:
Wyrażenie można napisać:
Stan o temperaturze T=0 jest stanem nie zdegenerowanym, tzn. , a także występuje tylko jeden stan o energii , i jest jak powiedzieliśmy powyżej jest on jedynym stanem:
Otrzymujemy z ostatnich dysput, że entropia w temperaturze dążącej do zera bezwzględnego wedle wzoru przy ciągłości entropii, dąży do wartości zero, co możemy zapisać:
Wzór jest tzw. twierdzeniem Nernsta-Plancka.