Na bardzo ogólnym poziomie, plik CSS składa się z listy selektorów oraz przyporządkowanych do nich stylów.
div { background-color: green; } selektor { styl }
Selektor Selektor to identyfikator, który określa do jakich elementów dopasować (select - wybrać) dany styl. Można rozróżnić kilka rodzajów selektorów.
element blockquote, p, table Pasuje do dowolnego elementu, odpowiednio: blockquote, p, table klasa .zielony, .pogrubiony, .wyjustowany, .niewidoczny Pasuje do dowolnego elementu z atrybutem class="zielony" itp. identyfikator (id) #naglowek, #stopka, #menu, #moj_adres Pasuje do dowolnego elementu z atrybutem id="naglowek". Może być co najwyżej jeden taki element w całym dokumencie!
Można łączyć selektory, dodając do elementu klasę lub identyfikator. Zawężamy w ten sposób zastosowanie stylu. Na przykład, jeśli chcemy by zielony był tylko paragraf, ale już nie tabelka, piszemy:
p.zielony{ background-color: green; }
Wtedy wpisanie nie będzie miało żadnego efektu. Możemy też kilka selektorów oddzielić przecinkami i wtedy klamra po nich będzie miała odniesienie do każdego.
Według atrybutów Nowsze specyfikacje CSS dają nam do ręki potężne narzędzie - możliwość określania stylu w zależności od atrybutów elementu. Dodając:
[lang="pl"] { color: blue; }
spowodujemy, że tekst w każdym elemencie, który ma ustawiony atrybut lang="pl", będzie miał kolor niebieski.
Przydatnymi i często stosowanymi sztuczkami są:
a[target] { cursor: crosshair; } abbr[title], acronym[title] { border-bottom: 1px dotted black; }
Pierwsza z nich powoduje, że każdy link z określonym atrybutem target (nieważna jest wartość) będzie po najechaniu na niego myszą zmieniał kursor na "celownik" (jest to usankcjonowany sposób ostrzegania użytkownika, że link otwiera się w nowym oknie). Natomiast drugi powoduje podkreślenie skrótów kropkowaną linią.
Niestety, w przypadku obu z nich starsze przeglądarki są zupełnie bezradne.
Kolejność Jeśli wypiszemy kilka selektorów po sobie, bez przecinków, będzie to oznaczało, że chodzi nam o ich wzajemne położenie.
table div p{ font-size: smaller; }
oznacza: paragraf zawarty wewnątrz elementu , który z kolei jest zawarty w elemencie .
Natomiast notacja:
div > p{ font-size: smaller; }
oznacza: paragraf, którego rodzicem (czyli elementem, który bezpośrednio go zawiera) jest element div.
Różnicę można dostrzec rozważając kod:
tekst tekst
Pierwszy z wyżej wymienionych selektorów będzie pasował do obu linijek. Drugi - tylko do drugiej (w pierwszej i są rozdzielone przez ).
Niestety, Internet Explorer zupełnie nie rozpoznaje drugiej notacji!
Pseudoelementy Selektory można rozszerzyć o tzw. pseudoelementy - które określają szczególne zastosowanie elementu. Wśród najważniejszych pseudoelementów wyróżniamy:
:before zawartość przed elementem :after zawartość po elemencie :first-letter pierwsza litera :first-line pierwszy wiersz :first-child element jest pierwszym dzieckiem swojego rodzica :last-child element jest ostatnim dzieckiem swojego rodzica
Pseudoelementy występują w selektorze po dwukropku (:). Przykład:
td:first-child { padding-left: 2em; }
Powyższy przykład powoduje, że zawartość pierwszej kolumny każdego wiersza w tabeli jest odsunięta od lewej strony o 2em.
Jeśli element określony jest dodatkową klasą to pseudoelement występuje po nazwie klasy:
td.price:after {content: " PLN";}
Powyższy kod spowoduje automatyczne uzupełnienie każdej komórki zawierającej kwotę o oznaczenie waluty.
Uwaga! Pseudoelementy nie są jeszcze wspierane przez niektóre przeglądarki, a szczególnie przez IE do wersji 6.
Pseudoklasy Wśród najważniejszych pseudoklas wyróżniamy: :hover element został wskazany myszą :active link jest aktywny :link link :visited link został odwiedzony :focus element (który nie jest odnośnikiem) jest aktywny :lang(C) element, którego zawartość jest w języku C. Kod języka musi być podany zgodnie ze specyfikacją HTML 4.0 lub RFC 1766
Styl Między klamrami, po selektorze, definiujemy styl elementu. Opisujemy go ciągami: atrybut - wartość. Wartości atrybutom przypisuje się znakiem :. Należy jednak pamiętać by po przypisaniu wartości parametrowi np. "font-weight: bold" oddzielić go od innych średnikiem ("font-weight:bold;") w przeciwnym przypadku dalszy ciąg pliku zostanie potraktowany jako wartość tego elementu. Najlepiej po każdym średniku przejść do nowej linii - zwiększy to czytelność pliku.
Generowanie zawartości Ciekawe możliwości, jakie stwarza CSS, to generowanie zawartości - tekstu a nawet grafiki.
content: "generowana zawartość";
powoduje, że tekst zawarty w danym elemencie zostanie usunięty i zastąpiony przez "generowana zawartość". Aby uniknąć straty zawartości elementu, atrybut content umieszcza się w pseudoelementach :before i :after.
To jednak nie wszystko. Chcąc po każdym adresie e-mail na naszej stronie umieścić ikonkę skrzynki pocztowej, możemy użyć stylu CSS, oszczędzając miejsce w kodzie (X)HTML a sobie samemu mnóstwa pracy!
.mail:after{ content: url("images/mail.gif"); }
Niestety, obecnie dobrą obsługą generowania zawartości może pochwalić się jedynie przeglądarka Opera
Liczniki
Media Najnowsza specyfikacja CSS wprowadza pewne rozróżnienie sposobu wyświetlania elementów, w zależności od tego na jakim urządzeniu jest "wyświetlana" dana strona (ekran,drukarka,urządzenia czytające na głos,itp.).
Pomysł polega na wprowadzeniu przestrzeni nazw dla każdego z tych urządzeń. Elementy zdefiniowane w ogólnej przestrzeni nazw będą interpretowane przez wszystkie urządzenia jednakowo, natomiast elementy znajdujące się w np. przestrzeni dla ekranu nie będą interpretowane przez drukarkę.
Ustanawianie przestrzeni nazw Przestrzeń można ustawić na dwa sposoby: poprzez dyrektywę importującą @import: @import url('style-drukarkowe.css') print; @import url('style-ekranowe.css') screen; poprzez dyrektywę definiującą przestrzeń @media: @media screen { BODY {background-color:#f2f2f2;}/* tło na ekranie będzie szare*/
@media print { BODY {background-color:#ffffff;}/* tło na papierze będzie białe*/
@media screen,print { BODY {color:#000000;}/* tekst na ekranie i papierze będzie czarny*/ } Rodzaje urządzeń Wyróżnia się następujące przestrzenie nazw: all - wszystkie urządzenia print - drukarka screen - kolorowy ekran handheld - mały ekran (komputery typu palmtop, telefony komórkowe,itp.) projection - projektory speech - urządzenia głosowe tv - telewizory (mało kolorów,ograniczona wielkość,dźwięk) tty - przeglądarki tekstowe (podstawową jednostką miary jest znak, nie piksel) embossed - drukarki brailowskie (ograniczenia podobne do przeglądarek tekstowych, plus brak kolorów)
Przykład W3C opublikowało domyślny arkusz stylów dla HTML 4.0 . Warto jest przyjrzeć się mu aby zobaczyć zastosowanie różnych technik CSS w praktyce.