Omówimy tutaj trzy rodzaje układów współrzędnych, tzn. układ kartezjański, cylindryczny i sferyczny.
Układ kartezjański
Układem współrzędnych kartezjańskich, nazywamy taki układ współrzędnych, w których zadany jest punkt zwany początkiem układu współrzędnych. W punkcie tym wszystkie wspòłrzędne są równe zero.
Współrzędne W układzie współrzędnych kartezjańskich trzy pierwsze osie, nazywamy: oś x: odcięta oś y: rzędna oś z: kota Prostokątny układ współrzędny jest to układ, której współrzędne danego punktu powstają poprzez prostokątny rzut jego na poszczególne osie układu.
Podział płaszczyzny
Kartezjański układ współrzędnych w dwóch wymiarach dzieli płaszczyznę na cztery części tzw. ćwiartki: I ćwiartka – , II ćwiartka – , III ćwiartka – , IV ćwiartka – .
Skrętność trójwymiarowego układu współrzędnych Każdy układ kartezjański w przestrzeni trójwymiarowej może być lewoskrętny lub prawoskrętny. Według reguły prawej dłoni, jeśli obracamy prawą dłoń od OX do OY, to taki układ nazywamy prawoskrętny.
Układ cylindryczny
Walcowym (cylindrycznym) układem współrzędnych jest to układ współrzędnych w trójwymiarowym układzie współrzędnych. Każdy punkt w przestrzeni zapisuje się za pomocą trójki współrzędnych , gdzie poszczególne współrzędne wyrażają się w postaci: : jest to odległość układ współrzędnych od jego początku. jest to kąt rzutu jaki tworzy rzut wektora wodzącego z osią OX. jest to odległość rzutu punktu na oś OZ od początku układu współrzędnych.
Przejście do układu współrzędnych kartezjańskiego Wzory transformujące współrzędne φ i ρ i z w układzie współrzędnych kartezjańskich walcowatych przedstawiamy wedle sposobu:
Jakobian przejścia Wyznaczmy Jakobian przejścia z układu o współrzędnych kartezjańkich do walcowatych:
Przepiszmy końcowy wynik , który właśnie wyznaczyliśmy:
Układ sferyczny
Dowolnemu punktowi można przepisać trójkę współrzędnych : - promień wodzący, gdzie - długość azymutalna ,gdzie - odległość zenitalna, gdzie
Przejście do układu współrzędnych kartezjańskich trójwymiarowej Wzory transformujące współrzędne kuliste ρ i θ i φ w układzie współrzędnych kartezjańskich sferycznych do współrzędnych kartezjańskich przedstawiamy:
Jakobian przejścia Wyznaczmy Jakobian przejścia z układu o współrzędnych kartezjańkich do sferycznych według:
Przepiszmy końcowy wynik , który właśnie wyznaczyliśmy: