Początki skautingu W 1909 roku poprzez artykuły prasowe na polskie tereny przenikają pierwsze wiadomości o rozwijającym się w Wielkiej Brytanii skautingu. Atrakcyjność oraz przydatność przy szkoleniu wojskowym oraz wartości pedagogiczne sprawiają, że skautingiem zaczynają się interesować trzy organizacji młodzieżowe: paramilitarne "Zarzewie" i "Sokół" oraz "Eleusis" będąca ruchem wychowowawczo-etycznym. W 1910 roku Andrzej Małkowski tłumaczy na polski "Scouting for boys", jako karę za spóźnienie się na zajęcia "Zarzewia". Na wakacje Małkowski zakłada próbną i tymczasową drużynę chłopców przy "Sokole". We wrześniu uczniowie I Gimnazjum św. Anny w Krakowie zakładają pierwszy działający stale zastęp - "Zastęp Kruków". W 1911 roku odbywa się pierwszy kurs instruktorski. 21 maja 1911 roku powstaje Komenda Skautowa we Lwowie. Tam też powstają pierwsze drużyny skautowe. 15 października ukazuje się pierwszy numer czasopisma "Skaut" zawierający wiersz "Wszystko, co nasze" (późniejszy hymn). W drugim numerze "Skauta" wydrukowane zostaje 9 punktów prawa skautowego i przyrzeczenia. W 1912 roku w książce "Harce Młodzieży Polskiej" po raz pierwszy zostają użyte określenia harcerz, zastęp, drużyna, hufiec, chorągiew oraz zaproponowano używane do dzisiaj nazwy funkcji i stopni. W tym samym roku odbywa się też konkurs na odznakę harcerską. Po wielu poprawkach zdecydowano się na wprowadzenie zaprojektowanego przez K. Lutosławskiego krzyża harcerskiego, który wzorowany był na orderze Virtuti Militari. Latem zorganizowane zostają pierwsze obozy harcerskie. W 1913 roku dochodzi do pierwszego podziału na tle zbrojnej walki o niepodległość, którego wynikiem jest utworzenie w Warszawie Naczelnej Komendy Skautowej. W 1915 roku Naczelna Komenda Skautowa rozbija się na Wydział Rad Drużynowych Naczelnej Komendy Skautowej oraz Związek Skautek Polskich podporządkowany Polskiej Organizacji Wojskowej. 2 maja 1916 roku dochodzi do połączenia NKS i POS, a 1 listopada do połączenia wszystkich organizacji skautowych działających na terenie Królestwa. Tworzą one Związek Harcerstwa Polskiego. Pierwszym przewodniczącym zostaje ks. Jan Mauersberger.
Okres międzywojenny 1 i 2 listopada 1918 roku odbył się w Lublinie zjazd połączeniowy, po którym ZHP stało się jedyną organizacją harcerską w Polsce. Na czele Związku powstała Naczelna Rada Harcerska. Wydzielono Główną Kwaterę z działami "pracy męskiej" i "pracy żeńskiej". 10 sierpnia 1919 roku NRH ogłasza tekst Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego, które zostają zatwierdzone w 1920 roku przez I Walny Zjazd ZHP. W wyniku sporów powstałych podczas prac nad tekstem Prawa dochodzi do odsunięcia od funkcji kierowniczych A. Małkowskiego. W 1920 roku harcerze biorą udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Do służby frontowej staje 6 tys. harcerzy, a do pomocniczej około 15 tys. Na front, zamiast na zlot skautowy do Londynu, udaje się również polska drużyna reprezentacyjna. W czerwcu powstała Naczelna Komenda Organizacji Harcerskiej na Warmię i Mazury, która wspierała polską akcję plebiscytową. W 1921 roku powstaje związany z lewicą ruch Wolnego Harcerstwa, który istnieje przez 3 lata. W 1926 powstaje natomiast lewicowy ruch Czerwonego Harcerstwa Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych. Podczas przewrotu majowego w 1926 roku harcerze pełnią służbę samarytańską, a w wyniku walk ginie podczas udzielania pierwszej pomocy drużynowy 40 WDH Mieczysław Bem. 21 maja 1927 roku wprowadzono nowy regulamin mundurowy. W latach 1927-1929 A. Kamiński tworzy podstawy metody zuchowej, która wyróżniała się od metody wilcząt stosowanej w innych krajach. 11 lipca 1935 roku odbywa się w Spale Zlot ZHP z okazji 25-lecia harcerstwa. Bierze w nim udział 30 tysięcy harcerzy.
II Wojna Światowa Pod koniec sierpnia 1939 roku zaczynają działać "pogotowia wojenne" harcerzy i harcerek ZHP. Przez cały wrzesień 1939 roku harcerze pełnili służbę na terenie kraju. Harcerki pracowały w łączności, w szpitalach, w opiece społecznej, prowadziło punkty opieki nad dziećmi i ewakuowanymi. Harcerze prowadzili dla wojska łączność, obserwacje przeciwlotnicze, pełnili straż obywatelską przy obiektach strategicznych. 27 września 1939 roku wybrano nowe władze ZHP na czas wojny. Pełniącym obowiązki przewodniczącego został ks. hm. RP Jan Mauersberger, naczelnikiem harcerzy hm. Florian Marciniak, a delegatką Naczelniczki Harcersek hm. RP Maria Wocalewska. Harcerstwo polskie to jedyna organizacja na świecie, która wzięła udział w II Wojnie Światowej w tak dużym stopniu. ZHP dzieli się na dwa piony Organizację Harcerzy i Organizację Harcerek. Ten pierwszy przyjmuje kryptonim "Szare Szeregi" rozciągnięty później na cały ZHP. Kolejnymi naczelnikami Organizacji Harcerzy byli: hm. F. Marciniak (do 6 maja 1943 roku), hm. Stanisław Broniewski (do 3 października 1944), hm. L. Marszałek (do 17 stycznia 1945). Organizacja Harcerzy opierała się na strukturze przedwojennego ZHP: chorągwiach (działających pod kryptonimem "ulach"), hufcach ("rojach"), drużynach ("rodzinach") i zastępach ("pszczołach"). Na czele Organizacji stał Naczelnik z Główną Kwaterą ("Pasieką"). Podstawową zasadą, programu było wychowanie przez walkę. Program został sprecyzowany w koncepcji: "Dziś – jutro – pojutrze". "Dziś" obejmowało działania bieżącej walki w okresie okupacji, "jutro" – przygotowanie się do przełomu (okres powstań) i sam przełom, "pojutrze" – przygotowanie się do okresu odbudowy po wyzwoleniu kraju. Z punktu wadzenia programowego i metodycznego harcerzy podzielono na trzy grupy: Zawiszę, Bojowe Szkoły i Grupy Szturmowe. Członkowie "Zawiszy" (12-14 lat) nie brali udziału w walce bieżącej. Przygotowywali się do pełnienia służby pomocniczej i uczyli na tajnych kompletach. Najbardziej znanym przedsięwzięciem "Zawiszy" była organizacja Harcerskiej Poczty Polowej. Bojowe Szkoły (15-17 lat) zajmowały się głównie akcjami małego sabotażu. Akcję stanowiły: pisanie na murach, rozlepianie propagandowych afiszy, kolportaż ulotek oraz fikcyjnych dodatków nadzwyczajnych do gazet, podłączanie się do niemieckich megafonów, zrywanie niemieckich flag, gazowanie kin. Najgłośniejszą akcją było zdjęcie z pomnika Kopernika w Warszawie niemieckiej tablicy. Grupy Szturmowe były jednostkami podporządkowanymi Armii Krajowej. Prowadzili akcje bojowe, takie jak: wysadzanie mostów kolejowych, pociągów, odbijanie więźniów (m.in. Akcja pod Arsenałem (26 marca 1943), w Celestynowie (20 maja 1943)), likwidacja funkcjonariuszy aparatu terroru (zamach na Kutcherę (1 lutego 1944), Koppego (11 lipca 1944)). Brali udział w walkach podczas Powstania Warszawskiego. Oddzielnie działała Organizacja Harcerek nosząca kryptonimy: Związek Koniczyn (1940-1943), a później "Bądź Gotów" (1943-1945). Pogotowie Harcerek pracowało w trzech podstawowych dziedzinach: pomocniczej służby wojskowej (sanitarnej, łączności, gospodarczej), służby cywilnej (pomoc dzieciom) oraz pracy w dziedzinie tajnej oświaty i kultury narodowej. Okres powojenny